Cơn khát chip nhớ AI và cú sốc giá điện thoại cao cấp
Giá điện thoại cao cấp thời AI là mặt bằng giá mới của các mẫu smartphone flagship, được quyết định ngày càng nhiều bởi cuộc cạnh tranh chip nhớ giữa trung tâm dữ liệu AI và nhà sản xuất thiết bị tiêu dùng, khiến chi phí linh kiện khó hạ nhiệt và người dùng phải chịu giá bán cao hơn ngay cả khi nguồn cung dần phục hồi.
Điểm mấu chốt: điện thoại không còn cạnh tranh chip nhớ với vài hãng phần cứng, mà với cả các trung tâm dữ liệu AI đang chi tiền ở quy mô khổng lồ. Cuộc đua xây dựng data center khiến các tập đoàn công nghệ mua bộ nhớ với quy mô chưa từng có. Trong bối cảnh đó, người dùng mua smartphone hay laptop rơi vào nhóm khách hàng yếu thế, buộc phải chấp nhận mức giá flagship phone ngày càng cao và khó giảm sâu như trước. Đây không phải biến động ngắn hạn mà là sự thay đổi cấu trúc thị trường, kéo theo mặt bằng giá điện thoại AI neo cao hơn trong nhiều năm.
Samsung báo động: thiếu DRAM, NAND có thể kéo dài đến sau 2027
Samsung, nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới, đã xác nhận điều mà người dùng lo ngại: tình trạng thiếu hụt DRAM và NAND sẽ còn tồi tệ hơn vào năm 2027 và kéo dài ít nhất đến năm 2028. Nghĩa là, ngay cả khi doanh số smartphone có chững lại, thế giới AI vẫn hút phần lớn chip nhớ, đẩy chi phí sản xuất điện thoại lên cao.
Lý do là Samsung đang ký các hợp đồng cung cấp dài hạn cho trung tâm dữ liệu, chiếm tới 60–70% năng lực sản xuất. Đây là bước tự bảo hiểm của hãng sau nhiều năm sống chung với chu kỳ dư cung – phá giá, nhưng mặt trái là mảng thiết bị tiêu dùng như Galaxy, TV hay máy tính bị đẩy vào thế bị động. Giá chip tăng khiến chi phí sản xuất điện thoại bị đội lên đáng kể, lợi nhuận bị bào mòn buộc hãng phải tăng giá bán lẻ. Người dùng cuối là bên trả tiền cho các bản hợp đồng dài hạn phục vụ AI đó.
AI hút sạch wafer: chip nhớ smartphone bị kẹp giữa HBM và data center
Đằng sau giá điện thoại AI tăng là câu chuyện chip nhớ smartphone bị đẩy xuống hàng ưu tiên thấp hơn. Các bộ tăng tốc AI cần HBM – loại bộ nhớ băng thông cao, khó sản xuất nhưng mang lại lợi nhuận hấp dẫn, nên nhà sản xuất có lý do dồn công suất và nhân lực cho HBM thay vì DRAM thông thường. Khi nhiều nguồn lực bị kéo sang HBM, lượng DRAM dành cho máy tính, điện thoại và thiết bị tiêu dùng bị thu hẹp, nguồn cung căng thẳng và giá tăng.
Không chỉ RAM gặp vấn đề. NAND – bộ nhớ dùng cho SSD và dung lượng lưu trữ điện thoại – cũng khan hiếm vì các trung tâm dữ liệu cần ngày càng nhiều hệ thống lưu trữ tốc độ cao. Cùng lúc đó, chính các hãng smartphone lại muốn tăng RAM và bộ nhớ trong để chạy tính năng AI trên máy. Cung bị bóp, mỗi máy lại cần nhiều chip hơn: kết quả gần như chắc chắn là giá flagship phone khó lòng dễ chịu. Theo một nhận định, “nguồn cung DRAM thông thường đang trở nên căng thẳng và đẩy giá lên cao”.
Khi giá cao trở thành chuẩn mới: đừng mơ quay lại thời trước AI
Nhiều người hy vọng: hết khan chip nhớ, giá sẽ quay về mức cũ. Thực tế, các tín hiệu từ thị trường lại chỉ ra điều ngược lại. Dù các hãng bộ nhớ đang đầu tư mạnh cho nhà máy mới, S&P Global dự báo nguồn cung chỉ có thể tăng đáng kể từ năm 2028, còn mặt bằng giá bộ nhớ có thể duy trì ở mức cao ít nhất đến hết năm 2027. Tức là vài năm tới, giá linh kiện vẫn đắt.
Ngay cả khi giá RAM và NAND hạ nhiệt, chưa có gì đảm bảo các hãng sẽ đưa giá sản phẩm về mức cũ. Khi người dùng đã quen với mặt bằng giá mới, doanh nghiệp rất hiếm khi tự hạ biên lợi nhuận. Có nhận xét thẳng thắn rằng giá trong điện tử tiêu dùng “giống như bánh răng chỉ quay một chiều… chúng ta rất hiếm khi thấy giá giảm”. Kết hợp với chi phí AI, marketing và phát triển tính năng mới, cấu trúc giá flagship phone đã được “reset” ở một nấc thang khác.
Nên nâng cấp điện thoại khi nào trong kỷ nguyên giá cao?
Nếu bạn đang tính nâng cấp điện thoại, hãy chuẩn bị tinh thần: giá thiết bị công nghệ nhiều khả năng sẽ tiếp tục đắt đỏ trong vài năm tới. Các dự báo cho thấy giá máy tính, điện thoại hay thiết bị lưu trữ khó hạ nhiệt cho đến ít nhất năm 2028. Điều đó không có nghĩa bạn phải vội mua ngay, nhưng tư duy “cứ chờ là rẻ” đã trở nên rủi ro, vì AI đang thay đổi cả nhu cầu bộ nhớ và cách nhà sản xuất định giá.
Người dùng có thể phải đánh đổi: hoặc chấp nhận giá cao hơn để giữ cấu hình đủ mạnh cho vài năm, hoặc chọn phiên bản rẻ hơn nhưng RAM và bộ nhớ ít đi, khi các hãng cắt cấu hình cơ bản để giữ mức giá “dễ nhìn” hơn. Trong bối cảnh chip nhớ smartphone bị siết, những lựa chọn giá rẻ nhiều khả năng sẽ dần biến mất. Với giá điện thoại AI, câu hỏi không còn là khi nào rẻ lại, mà là làm sao mua thông minh trong một thế giới mà mặt bằng giá đã đổi hẳn.
