Chương trình As One: bước ngoặt trong quản lý tăng huyết áp và đái tháo đường
Chương trình As One tại Đồng Tháp là sáng kiến hợp tác y tế công – tư nhằm tiêu chuẩn hóa, tăng cường quản lý tăng huyết áp và điều trị đái tháo đường như hai bệnh mạn tính trọng tâm, theo hướng chăm sóc liên tục từ phát hiện sớm, theo dõi dài hạn đến phòng ngừa biến chứng và nâng cao vai trò chủ động của người bệnh trong chương trình y tế cộng đồng. Điều đáng nói không phải là một hội nghị nữa ở cấp tỉnh, mà là sự thay đổi tư duy: Sở Y tế Đồng Tháp không xem tăng huyết áp, đái tháo đường như những ca bệnh rời rạc, mà như dòng bệnh mạn tính cần được quản lý suốt đời. Ngày 17/9, Sở Y tế tỉnh Đồng Tháp cùng Công ty TNHH Servier Việt Nam và các bệnh viện đã ký Bản ghi nhớ hợp tác triển khai Chương trình As One giai đoạn 2026–2030. Gần 200 đại biểu từ sáu bệnh viện đa khoa khu vực và tỉnh tham gia, cho thấy đây là một chiến lược hệ thống chứ không phải dự án đơn lẻ. Kỳ vọng đến năm 2030, tối thiểu 50% người bệnh tăng huyết áp và 50% người bệnh đái tháo đường đạt mục tiêu kiểm soát huyết áp và đường huyết khi được điều trị trong khuôn khổ chương trình. Với các bệnh không lây nhiễm đang bùng nổ, đặt mục tiêu kiểm soát rõ ràng như vậy là lời khẳng định Đồng Tháp muốn đo lường trách nhiệm của mình bằng kết quả sức khỏe người dân, không phải bằng số lượng văn bản, chiến dịch.
Từ chữa bệnh sang phòng ngừa: vì sao Đồng Tháp chọn đi sớm?
Bối cảnh ký kết As One cho thấy hệ thống y tế địa phương đã nhận ra giới hạn của mô hình chăm sóc chỉ tập trung chữa bệnh cấp tính. Tăng huyết áp và đái tháo đường là hai nguyên nhân hàng đầu gây biến cố tim mạch và tử vong sớm, đòi hỏi quản lý lâu dài và tuân thủ chặt chẽ từ người bệnh. Nếu cứ chờ đến khi biến chứng xuất hiện mới xử lý, bệnh viện sẽ quá tải, ngân sách y tế bị bào mòn, còn gia đình người bệnh phải gánh chi phí và tổn thất sức khỏe không thể đảo ngược. Chương trình As One được thiết kế xuất phát từ thực tiễn quản lý bệnh không lây nhiễm tại địa phương, đặt trọng tâm củng cố năng lực tuyến cơ sở, thúc đẩy phát hiện sớm và nâng cao kiểm soát bệnh mạn tính. Đây là một bước chuyển rõ rệt từ tư duy “điều trị khi bệnh nặng” sang “phòng ngừa bệnh” và quản lý liên tục, với trọng tâm là quản lý tăng huyết áp và điều trị đái tháo đường trong cộng đồng. Khi truyền thông giáo dục sức khỏe được đặt ngang hàng với chuyên môn điều trị, thông điệp rất rõ: người dân không chỉ cần bác sĩ giỏi, mà còn cần thông tin đúng để thay đổi hành vi.
Bốn nhóm hoạt động: tham vọng toàn diện nhưng có cơ hội khả thi
Thay vì những khẩu hiệu chung chung, As One ở Đồng Tháp được cụ thể hóa bằng bốn nhóm hoạt động rõ ràng: chuẩn hóa chuyên môn, nâng cao nguồn nhân lực, truyền thông cộng đồng và giám sát, nghiên cứu, đánh giá. Chuẩn hóa chuyên môn nghĩa là mọi cơ sở tham gia phải áp dụng thống nhất hướng dẫn chẩn đoán, phác đồ điều trị và quy trình theo dõi người bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường, phù hợp chức năng và điều kiện thực tế của từng đơn vị. Đây là điều hệ thống y tế tuyến dưới từ lâu thiếu, khiến người bệnh dễ bị điều trị đứt đoạn. Đồng thời, các hoạt động đào tạo, tập huấn, trao đổi chuyên môn cho lãnh đạo bệnh viện, bác sĩ, điều dưỡng được thiết kế gắn với thực tiễn lâm sàng và nhu cầu quản lý bệnh mạn tính tại địa phương. Quan trọng không kém, chương trình y tế cộng đồng được tăng cường qua truyền thông trực tiếp tại cơ sở y tế và truyền thông số, nhằm nâng cao nhận thức về phòng ngừa bệnh, tầm soát sớm, tuân thủ điều trị lâu dài và chủ động quản lý sức khỏe. Cuối cùng, việc giám sát, nghiên cứu, đánh giá dựa trên dữ liệu và ứng dụng công nghệ số giúp kết quả điều trị tăng huyết áp, đái tháo đường không còn là “cảm nhận” mà trở thành chỉ số được đo đếm và cải thiện có hệ thống.
Hợp tác đa bên: sức mạnh và những câu hỏi cần theo dõi
Một điểm khác biệt của As One nằm ở cấu trúc hợp tác: Sở Y tế Đồng Tháp, các bệnh viện đa khoa cấp tỉnh và khu vực, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật, đơn vị đồng hành là doanh nghiệp dược phẩm, cùng đại diện cơ sở đào tạo tuyến trên đồng thuận trong một khung hợp tác chung. Sáu bệnh viện đa khoa ở Đồng Tháp và Tiền Giang được lựa chọn tham gia trực tiếp giai đoạn khởi động 2026–2027, với hoạt động thiết kế bám sát nguồn lực và nhu cầu điều trị thực tế. Mô hình này tạo sức mạnh hiển nhiên: thuốc, hướng dẫn chuyên môn, đào tạo và truyền thông được gắn kết thay vì mỗi bên làm một mảng. Người dân hưởng lợi từ dịch vụ quản lý tăng huyết áp và điều trị đái tháo đường đồng bộ hơn, chất lượng chăm sóc và chất lượng sống kỳ vọng được cải thiện. Tuy vậy, sự tham gia của doanh nghiệp dược đòi hỏi cơ chế giám sát minh bạch về nội dung chuyên môn và truyền thông, để bảo vệ lợi ích người bệnh và tránh xung đột lợi ích. Nếu Đồng Tháp làm tốt, đây có thể trở thành mẫu hợp tác y tế công – tư tham khảo cho nhiều tỉnh khác; nếu không, chương trình dễ bị nhìn như một chiến dịch marketing hơn là một nỗ lực phòng ngừa bệnh bền vững.
Tác động với người dân: khi bệnh mạn tính được quản lý như một hành trình
Với người dân, As One quan trọng ở chỗ biến việc điều trị tăng huyết áp và đái tháo đường từ chuỗi tái khám rời rạc thành một hành trình quản lý bệnh mạn tính có mục tiêu, dữ liệu và hỗ trợ liên tục. Chương trình được kỳ vọng góp phần cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe và chất lượng sống cho người dân Đồng Tháp thông qua quản lý điều trị lâu dài, phát hiện sớm và phòng ngừa biến chứng. Thông qua nội dung y khoa chuẩn xác, dễ hiểu và triển khai đa nền tảng, người bệnh có cơ hội chuyển từ trạng thái “uống thuốc bị động” sang “chủ động quản lý sức khỏe” cùng nhân viên y tế. Nếu các tuyến cơ sở thực sự được củng cố năng lực như thiết kế, người dân ở vùng xa không còn phải phụ thuộc vào vài chuyến đi bệnh viện tỉnh khi bệnh nặng, mà được theo dõi huyết áp, đường huyết thường xuyên gần nơi sinh sống. Tổng thể, chương trình As One cho thấy Đồng Tháp đã chọn nhìn bệnh mạn tính bằng lăng kính dài hạn. Câu hỏi còn lại không phải là “có cần phòng ngừa bệnh hay không”, mà là tỉnh có duy trì được nhịp triển khai đến sau 2030, để quản lý tăng huyết áp và điều trị đái tháo đường thực sự trở thành một phần thường xuyên của đời sống y tế cộng đồng.
