Từ chuyển đổi số sang ngân hàng thông minh: bước ngoặt dữ liệu và AI
Chuyển đổi số ngân hàng là quá trình tái thiết toàn diện hoạt động ngân hàng dựa trên công nghệ số, trong đó dữ liệu và trí tuệ nhân tạo được dùng để tự động hóa quy trình, cá nhân hóa dịch vụ, quản trị rủi ro theo thời gian thực và kết nối ngân hàng vào hệ sinh thái số rộng hơn của nền kinh tế.
Ngày 11/8, Ngân hàng Nhà nước tổ chức họp báo công bố chuỗi sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng với chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI”. Đây không còn là một hội nghị công nghệ thuần túy, mà là tuyên bố chính thức rằng dữ liệu và AI sẽ là trục xoay của chiến lược phát triển ngân hàng giai đoạn tới. Sau 5 năm triển khai kế hoạch chuyển đổi số, ngành ngân hàng đã chuyển từ việc “đưa giao dịch lên điện thoại” sang xây dựng ngân hàng thông minh, vận hành trên nền chiến lược dữ liệu nhất quán và AI trong ngân hàng trở thành năng lực cốt lõi chứ không chỉ là công cụ hỗ trợ.
Năm năm chuyển đổi số: từ quầy giao dịch đến hệ sinh thái số
Sau 5 năm, chuyển đổi số ngân hàng đã đi vào chiều sâu, thay đổi từ nhận thức đến hành động, từ số hóa một số dịch vụ riêng lẻ sang số hóa toàn trình và hình thành hệ sinh thái dịch vụ tài chính trên môi trường số. Nhiều nghiệp vụ cơ bản đã được số hóa hoàn toàn, hơn 95% giao dịch tại nhiều tổ chức tín dụng được thực hiện qua kênh số. Điều này kéo theo sự tái cấu trúc phương thức giao dịch, cung ứng dịch vụ, đồng thời buộc các ngân hàng phải thay đổi cách quản trị và vận hành cho phù hợp với mô hình số.
Theo cơ quan quản lý, hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng đạt giá trị giao dịch tăng bình quân 30,5% mỗi năm; hệ thống chuyển mạch bù trừ điện tử tăng 50,2% mỗi năm về số lượng và 30,85% về giá trị. Đến nay, hơn 89% người dân từ 15 tuổi trở lên sở hữu tài khoản thanh toán, trong khi thanh toán không dùng tiền mặt 6 tháng đầu năm tăng hơn 34% và có tổng giá trị gấp hơn 28 lần quy mô GDP. Những con số này cho thấy chuyển đổi số đã tạo cú hích thật sự, không chỉ thay đổi nội bộ ngành mà còn tái định hình hành vi tài chính của người dân và doanh nghiệp.
Chiến lược dữ liệu: từ làm sạch đến ngân hàng thông minh
Nếu 5 năm đầu là giai đoạn số hóa quy trình, thì giai đoạn tiếp theo là cuộc chơi của chiến lược dữ liệu. Một bước chuyển quan trọng là việc làm sạch và kết nối dữ liệu khách hàng thông qua các đề án định danh, giúp hệ thống ngân hàng đối chiếu sinh trắc học thành công 168 triệu hồ sơ cá nhân và 2,8 triệu hồ sơ tổ chức. Việc này không chỉ hỗ trợ xác thực khách hàng chính xác hơn mà còn tạo nền tảng loại bỏ tài khoản rác, giảm mạo danh và gian lận tài chính.
Chiến lược dữ liệu trong ngân hàng không dừng ở kho dữ liệu tập trung, mà hướng tới khai thác phân tích dữ liệu tài chính theo thời gian thực để nâng chất lượng dịch vụ, quản trị rủi ro và tạo mô hình kinh doanh mới. Trong tín dụng, AI hỗ trợ phân tích dữ liệu, chấm điểm tín dụng, đánh giá khả năng trả nợ, nhận diện sớm rủi ro và rút ngắn quá trình phê duyệt. Bài toán bây giờ không còn là “số hóa bao nhiêu”, mà là khai thác “tài sản số” này như thế nào để tạo lợi thế cạnh tranh bền vững cho ngân hàng thông minh.
AI trong ngân hàng: từ tiện ích người dùng đến tái thiết dịch vụ
Điểm đáng chú ý của làn sóng AI trong ngân hàng là nó không chỉ nằm ở phía sau, hỗ trợ vận hành, mà đã xuất hiện trực tiếp ở giao diện khách hàng. Trong không gian triển lãm “Lễ hội công nghệ ngân hàng thông minh”, người dân được trải nghiệm mở tài khoản, phát hành thẻ bằng eKYC, thanh toán QR, Tap to Pay, giao dịch bằng sinh trắc học khuôn mặt, giọng nói và tương tác với trợ lý tài chính AI. Đây không phải là màn trình diễn kỹ thuật, mà là hình mẫu cho cách ngân hàng sẽ phục vụ trong những năm tới: ít giấy tờ, ít thủ tục, nhiều cá nhân hóa.
Về phía người dùng, chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện công nghệ mà trước hết là câu chuyện phục vụ con người, mang lại dịch vụ an toàn, thuận tiện hơn cho mỗi cá nhân và doanh nghiệp. Từ một ứng dụng trên điện thoại, khách hàng có thể thanh toán hóa đơn, nộp thuế, mua hàng, vay vốn, gửi tiết kiệm. Khi AI trong ngân hàng trưởng thành, những tác vụ như tư vấn tài chính, gợi ý sản phẩm, cảnh báo rủi ro chi tiêu sẽ được cá nhân hóa sâu hơn, với chi phí thời gian thấp hơn nhiều so với mô hình truyền thống.
Sự kiện chuyển đổi số: sân khấu cho chiến lược 2026–2030
Chuỗi sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm nay vừa là lễ hội công nghệ, vừa là cuộc tổng duyệt cho giai đoạn 2026–2030. Đây là năm thứ 5 liên tiếp sự kiện được tổ chức, đồng thời là thời điểm tổng kết 5 năm triển khai Kế hoạch chuyển đổi số đến 2025 và tiếp tục Chiến lược chuyển đổi số ngành đến 2030. Chủ đề “Ngân hàng thông minh trong kỷ nguyên dữ liệu và AI” cùng thông điệp “Dữ liệu dẫn lối, AI đồng hành, ngân hàng kiến tạo hệ sinh thái số” thể hiện rõ định vị mới của ngành.
Sự kiện bám sát tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đồng thời cụ thể hóa định hướng của Chính phủ về phát triển dữ liệu, AI và chuyển đổi số trong giai đoạn mới. Không gian triển lãm được thiết kế như một “siêu thị số chạm & sắm”, nơi người tham quan trải nghiệm các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt, bao gồm thẻ, QR, ví điện tử và thanh toán xuyên biên giới. Với hơn 300 đại biểu, 21 gian hàng của tổ chức tín dụng, trung gian thanh toán và doanh nghiệp công nghệ, đây là bước khởi động để ngành tiếp tục mở rộng, triển khai chính thức các giải pháp mới trên toàn hệ thống.
