Không còn chuyện “AI chỉ dành cho tập đoàn lớn”
Chương trình “MSMEs Việt bứt phá với Trí tuệ Nhân tạo” là một sáng kiến đào tạo AI quy mô lớn, nhằm trang bị cho 18.700 doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa kỹ năng AI thực tiễn có thể áp dụng trực tiếp vào vận hành hàng ngày, giúp tối ưu hóa hoạt động kinh doanh, nâng cao năng suất và tăng sức cạnh tranh trong nền kinh tế số. Đây không phải một khóa học mang tính giới thiệu xu hướng, mà là lời khẳng định: AI đã bước xuống khỏi sân chơi của các ông lớn công nghệ để đi vào cửa hàng nhỏ, xưởng gia công, hộ kinh doanh tại địa phương. Kenan Foundation Asia phối hợp với Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông – Đại học Thái Nguyên (ICTU) khởi động dự án vào ngày 12/8, đặt doanh nghiệp siêu nhỏ Việt Nam vào trung tâm của câu chuyện chuyển đổi số. Nếu ai còn cho rằng đào tạo AI doanh nghiệp nhỏ là xa vời, chương trình này là lời phản biện mạnh mẽ.
Quy mô chưa từng có và lý do phải hành động ngay
Điểm đáng chú ý nhất của dự án là quy mô: 18.700 doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa trên khắp Việt Nam sẽ được đào tạo kỹ năng AI thực tiễn. Ngay sau lễ khởi động, 292 doanh nghiệp MSMEs, hợp tác xã, hộ kinh doanh và sinh viên khởi nghiệp đã tham gia khóa tập huấn AI thực hành kéo dài trọn một ngày, mở màn cho lộ trình đào tạo trên diện rộng. Sự kiện thu hút hơn 360 đại biểu từ các cơ quan, hiệp hội, cơ sở giáo dục, cộng đồng doanh nghiệp – cho thấy đây không phải một hoạt động đơn lẻ mà là bước đi chiến lược. Sáng kiến được triển khai trong khuôn khổ Chương trình AIM ASEAN, thuộc quỹ AI Opportunity Fund: Asia-Pacific, với sự hỗ trợ của Google.org và Ngân hàng Phát triển châu Á. Nói thẳng: nếu MSMEs chậm chân với AI, họ sẽ tụt lại phía sau trong chính thị trường nội địa; vì thế, đầu tư vào kỹ năng AI ngay lúc này không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu sống còn.
Từ lý thuyết đến vận hành: AI vào phòng nhân sự, marketing, kế toán
Giá trị thực sự của chương trình nằm ở cách thiết kế hoàn toàn xoay quanh ứng dụng AI vận hành. Khóa tập huấn đầu tiên đã trang bị cho doanh nghiệp những kỹ năng AI thực tiễn có thể áp dụng ngay vào vận hành hàng ngày, thay vì dừng ở khái niệm trừu tượng. Một học viên chia sẻ, giảng viên không chỉ giảng lý thuyết mà còn chú trọng thực hành, giúp anh nắm được quy trình thiết kế và đào tạo AI cho doanh nghiệp, để đưa vào bộ phận nhân sự, marketing – bán hàng, tài chính – kế toán, làm quy trình vận hành hoàn thiện hơn. Đây là cách tiếp cận đúng: doanh nghiệp siêu nhỏ không cần mô hình AI “hoành tráng”, họ cần những công cụ cụ thể để tự động hóa báo cáo, tối ưu quảng cáo, sàng lọc hồ sơ ứng viên, quản lý hóa đơn – những việc tốn thời gian nhất trong ngày. Khi kỹ năng AI gắn với những bài toán này, đào tạo mới chuyển thành kết quả kinh doanh.
Mô hình hợp tác ba bên: quốc tế – đại học – doanh nghiệp
Điều đáng nói là cấu trúc hợp tác của dự án này đặt nền cho một hệ sinh thái AI bền vững, chứ không chỉ là vài lớp học ngắn hạn. Sáng kiến AIM ASEAN được triển khai với sự phối hợp của một tổ chức khu vực, mạng lưới AVPN, cùng nguồn lực từ Google.org và Ngân hàng Phát triển châu Á. Tại Việt Nam, ICTU đóng vai trò đối tác triển khai, tận dụng năng lực đào tạo, nghiên cứu và kết nối doanh nghiệp để đưa chương trình AI quốc tế đến gần cộng đồng MSMEs. PGS.TS Phùng Trung Nghĩa nhấn mạnh mục tiêu không chỉ là dạy doanh nghiệp biết dùng AI, mà còn giúp họ lựa chọn, triển khai và khai thác để nâng cao năng suất, giảm chi phí, tạo giá trị mới. Khi trường đại học đứng giữa, tổ chức quốc tế mang phương pháp và nguồn lực, còn doanh nghiệp mang bài toán thực tế, mô hình hợp tác này có cơ hội lan tỏa và tạo thế hệ lao động biết dùng AI như một kỹ năng nghề.
18.700 doanh nghiệp MSMEs và câu hỏi: ai hưởng lợi nhiều nhất?
Với mục tiêu tiếp cận 18.700 MSMEs tại Việt Nam, chương trình không chỉ nhắm đến vài điểm sáng truyền thông mà hướng tới thay đổi mặt bằng năng lực số của doanh nghiệp nhỏ trong khu vực. Theo đại diện chương trình AIM ASEAN, đây là dấu mốc quan trọng trên hành trình hỗ trợ 100.000 MSMEs trên toàn ASEAN – nghĩa là doanh nghiệp Việt đang nằm trong dòng chảy cạnh tranh khu vực, không còn “sân chơi riêng”. Nhưng ai sẽ hưởng lợi nhiều nhất? Chính là những doanh nghiệp siêu nhỏ Việt Nam dám coi kỹ năng AI là một phần công việc hàng ngày: dùng AI để phân tích dữ liệu bán hàng, soạn thảo tài liệu, chăm sóc khách hàng, quản lý tồn kho. Nếu họ tham gia, áp dụng và liên tục cập nhật, sáng kiến đào tạo AI doanh nghiệp nhỏ này sẽ không dừng ở con số 18.700, mà thành lực đẩy cho chuyển đổi số ở cấp độ gốc – nơi kinh tế thực sự diễn ra. Và đó mới là tác động lâu dài đáng chờ đợi.
