AI thay mặt diễn viên: từ kỹ xảo mới thành câu hỏi về tương lai diễn xuất
AI thay mặt diễn viên trong phim là việc dùng công nghệ hoán đổi khuôn mặt, thường dựa trên deepfake, để ghép gương mặt mới lên cơ thể và diễn xuất gốc, nhằm chỉnh sửa hình ảnh, cứu vãn tác phẩm hoặc thử nghiệm phong cách kể chuyện mà không phải quay lại toàn bộ cảnh quay. Đây không còn là ý tưởng viễn tưởng mà đã trở thành lựa chọn thực tế của nhiều ê-kíp sản xuất tại thị trường phim Trung Quốc, kéo theo cả phấn khích lẫn lo lắng từ khán giả và diễn viên. Xu hướng face-swapping phim Trung Quốc đang đi từ các thử nghiệm kỹ thuật trong những dự án như Hành Tiêu đến việc “tái sinh” các bộ phim vốn đã bị cất kho vì bê bối nghệ sĩ, và điều đó buộc ngành công nghiệp phải tự hỏi: nếu hình ảnh có thể thay bằng AI, diễn xuất còn là tài sản của ai?
Hành Tiêu: khi công nghệ AI được coi là “đồng diễn viên” chứ không chỉ là công cụ
Nếu Yêu em từ cái nhìn đầu tiên dùng AI như giải pháp tình thế, Hành Tiêu lại đặt Công nghệ AI trong phim ở vị trí trung tâm sáng tạo. Dự án cổ trang huyền huyễn này được giới thiệu là “phim chế tác chất lượng cao kết hợp giữa người thật và AI đầu tiên”, với định vị sản xuất “phim đặc sắc do người thật diễn xuất kết hợp AI” để mở rộng ranh giới tưởng tượng thị giác. Khác với việc ghép mặt để xóa hình ảnh diễn viên bị phong sát, Hành Tiêu dùng AI để tạo thế giới Nguyên Ương, yêu quái, thần linh và những đại cảnh kỳ ảo mà quay thực khó đạt tới. Ngay trong thời gian phát sóng, đoàn phim dự kiến chia sẻ phương pháp “quay thực + AI”, mở mã nguồn tài sản đồ họa và cấp quyền sáng tạo thứ cấp cho fan-made, như một cách tuyên bố rằng AI sẽ trở thành phần của hệ sinh thái nội dung chứ không chỉ là hiệu ứng thời thượng.
Thảm họa hay giải pháp? Case Trịnh Sảng trong Yêu em từ cái nhìn đầu tiên
Trái ngược không khí khai phá của Hành Tiêu, việc AI thay mặt diễn viên trong Yêu em từ cái nhìn đầu tiên lại là động thái mang màu sắc khủng hoảng. Sau 5 năm bị gỡ vì bê bối trốn thuế và mang thai hộ của Trịnh Sảng, bản truyền hình được phát hành lại trên nền tảng trực tuyến với tên mới Nhất tiếu khuynh thành, nhưng gương mặt nữ chính Bối Vy Vy đã bị thay bằng công nghệ AI, sử dụng gương mặt của nữ diễn viên trẻ Vương Chu Duyệt trong khi cơ thể và giọng nói của Trịnh Sảng vẫn giữ nguyên. Ở đây, AI không tạo ra nhân vật mới mà “đắp mặt nạ” lên diễn xuất cũ, biến Trịnh Sảng thành một cái bóng lạ lùng trên chính vai diễn từng giúp cô nổi tiếng. Theo truyền thông, can thiệp AI hoán đổi khuôn mặt là giải pháp nhằm đáp ứng quy chuẩn kiểm duyệt, giảm thiểu tổn thất kinh tế và tối ưu hóa thu hồi vốn cho dự án bị vạ lây bởi nghệ sĩ vi phạm đạo đức. Câu hỏi khó là: cứu được bộ phim, nhưng có đang phá hủy giá trị của việc xem lại một “tượng đài ngôn tình”?
Khán giả bị chia đôi: cảm xúc hoài niệm đối mặt với bức tường kỹ thuật
Phản ứng của khán giả với case Trịnh Sảng cho thấy AI face-swapping không chỉ là chuyện kỹ thuật mà là vấn đề cảm xúc. Ngay khi phim lên sóng trở lại, mạng xã hội tràn ngập ý kiến chê bai: tỷ lệ đầu – thân lệch lạc, ánh sáng trên gương mặt mới không khớp bối cảnh, biểu cảm cứng đơ khiến nhân vật Bối Vy Vy trở nên kỳ quặc và thiếu tự nhiên. Với nhiều người, nhan sắc mới cũng không đủ “khuynh thành” như hình dung từ tiểu thuyết, làm mất đi sự ăn ý giữa cặp đôi chính. Một bộ phận khán giả yêu thích bản gốc khó chấp nhận việc nhân vật kinh điển bị thay thế, cho rằng cảm xúc hoài niệm về bộ phim bị tổn thương, trong khi số khác đồng tình vì ít nhất tác phẩm có cơ hội thoát khỏi tình trạng bị cất kho vĩnh viễn. Diễn viên Vương Chu Duyệt thậm chí phải công khai xin lỗi vì “đã phá hỏng hình tượng nhân vật trong lòng mọi người”, cho thấy gánh nặng dư luận đang trút lên người cung cấp gương mặt hơn là người từng gây ra bê bối.
Từ cứu phim đến thay thế diễn viên: xu hướng đáng sợ nếu thiếu quy chuẩn
Điều đáng lo không phải chỉ là một gương mặt bị thay, mà là xu hướng AI thay mặt diễn viên đang dần được bình thường hóa như chiếc “van an toàn” cho nhà sản xuất. Trước Yêu em từ cái nhìn đầu tiên, một số tác phẩm đã hoán đổi khuôn mặt bằng deepfake khi diễn viên vướng bê bối, và truyền thông ghi nhận đây là cách giúp phim đáp ứng kiểm duyệt, giảm thiệt hại kinh tế. Vấn đề là: nếu hình ảnh diễn viên có thể được thay gần như bất kỳ lúc nào, sự ổn định của sự nghiệp và mối quan hệ giữa diễn viên – tác phẩm sẽ bị bào mòn. Khán giả cũng đứng trước nguy cơ xem những bộ phim ngày càng “lạ mặt”, nơi ký ức về vai diễn và cảm xúc ban đầu bị can thiệp sau nhiều năm. Xu hướng Công nghệ AI trong phim, từ Hành Tiêu đến các case face-swapping gây tranh cãi, đang cho thấy AI có sức mạnh định hình lại chuẩn mực thẩm mỹ và cách chúng ta nhớ về một bộ phim. Nếu không có những quy chuẩn rõ ràng, AI rất dễ đi từ vai trợ lý sáng tạo thành công cụ xóa dấu vết con người. Và đó là viễn cảnh mà cả ngành công nghiệp lẫn người xem đều cần phải suy nghĩ nghiêm túc trước khi chấp nhận.
