Deepfake bước vào phim thần tượng: giải pháp kỹ thuật hay hành động xoá ký ức?
Việc sử dụng deepfake thay thế diễn viên trong phim ảnh là quá trình dùng trí tuệ nhân tạo để ghép gương mặt người mới lên phần hình ảnh có sẵn của người cũ, với mục tiêu giữ lại toàn bộ cảnh quay nhưng đổi danh tính màn ảnh của nhân vật, từ đó giúp nhà sản xuất tái phát hành tác phẩm mà không cần quay lại phim từ đầu. Trong trường hợp “Yêu em từ cái nhìn đầu tiên”, nền tảng Youku đã áp dụng đúng mô hình đó: thay khuôn mặt Trịnh Sảng bằng một nữ diễn viên khác nhờ kỹ thuật AI trong nỗ lực giúp bộ phim nổi tiếng này quay lại sóng truyền hình sau khi nữ chính bị cấm hoạt động nghệ thuật. Vấn đề là, thay vì được hoan nghênh như một bước tiến công nghệ, Youku vấp phải làn sóng chỉ trích dữ dội từ khán giả lẫn cộng đồng mê phim Trung.
Từ hiện tượng 30 tỷ lượt xem đến bài toán khủng hoảng hình ảnh
“Yêu em từ cái nhìn đầu tiên” không phải một bộ phim bình thường, mà là hiện tượng màn ảnh nhỏ: khi ra mắt năm 2016, tác phẩm này từng gây sốt khắp châu Á với gần 30 tỷ lượt xem và mức trung bình 945 triệu lượt xem mỗi tập, cao nhất trong lịch sử phim Trung Quốc. Đây cũng là phim Hoa ngữ duy nhất tính đến nay đạt 10 triệu lượt xem mỗi tập trên YouTube. Chính vì thế, việc Trịnh Sảng vướng bê bối trốn thuế và nhờ người mang thai hộ, dẫn đến bị cấm hoạt động nghệ thuật và khiến bộ phim bị gỡ khỏi nền tảng, không chỉ là cú ngã của một ngôi sao mà là cú sốc với cả thương hiệu phim. Nhà sản xuất và Youku buộc phải chọn giữa việc chôn vùi “con gà đẻ trứng vàng” hay tìm cách AI trong phim Trung Quốc để cứu vãn tài sản nội dung khổng lồ.
AI trong phim Trung Quốc: cứu cánh kinh tế hay con dao hai lưỡi nghệ thuật?
Thay vì quay lại, ê-kíp chọn deepfake thay thế diễn viên: giữ nguyên vóc dáng, chuyển động hình thể và đài từ của Trịnh Sảng, chỉ đổi khuôn mặt nhân vật Bối Vy Vy sang gương mặt diễn viên Vương Chu Duyệt bằng công nghệ AI. Về mặt lý thuyết, đây là nước đi thông minh: tiết kiệm chi phí, giảm rủi ro, đồng thời giải quyết rào cản kiểm duyệt khi Trịnh Sảng bị cấm hoạt động. Tuy nhiên, kết quả trên màn hình lại phơi bày mặt trái của công nghệ phim. Khán giả nhanh chóng chỉ ra những lỗi “vỡ trận” như tỷ lệ đầu – thân thiếu tự nhiên, ánh sáng trên mặt lệch với bối cảnh, biểu cảm cơ mặt đơ cứng và gượng gạo. Thay vì hòa vào mạch cảm xúc, AI trong phim Trung Quốc ở trường hợp này khiến người xem bị kéo ra khỏi câu chuyện, liên tục bị nhắc rằng họ đang xem một sản phẩm bị “chỉnh sửa” nặng nề.
Khán giả phản đối: khi ký ức gốc mạnh hơn mọi thuật toán
Khó khăn kỹ thuật chỉ là một nửa vấn đề, nửa còn lại nằm ở ký ức và cảm xúc của người xem. Với nhiều khán giả, hình tượng Bối Vy Vy gắn liền với gương mặt tinh xảo, nét thanh thuần ngây thơ của Trịnh Sảng, dù diễn xuất của cô từng gây tranh cãi. Khi Vương Chu Duyệt “đổi đầu” với Trịnh Sảng, người hâm mộ bản gốc mô tả cảm giác như nam chính Dương Dương “ngoại tình” với người khác, bởi sự ăn ý trên màn ảnh bị phá vỡ. Hàng loạt bình luận thẳng thừng: “AI ghép mặt còn không đẹp bằng Trịnh Sảng nữa”, “Cạn lời quá, nhìn đơ đơ mà cũng không đẹp”, “Chẳng xứng chút nào với hai chữ hoa khôi cả”. Áp lực dư luận lớn đến mức chính Vương Chu Duyệt phải lên tiếng xin lỗi và cho biết cô đã chuyển sang làm hậu trường, mong khán giả “nhẹ tay” hơn với mình.
Youku tái phát hành phim: bài học về tranh cãi công nghệ phim và ranh giới đạo đức
Cốt lõi của ồn ào này nằm ở chỗ: Youku tái phát hành phim bằng deepfake thay thế diễn viên khi Trịnh Sảng bị cấm hoạt động, mà cảm giác của công chúng là hình ảnh nữ chính đang bị “xóa sổ” khỏi lịch sử. Người hâm mộ không chỉ tiếc nuối sự nghiệp của cô dần bị xóa bỏ, mà còn hoang mang trước sức mạnh công nghệ đủ để chỉnh sửa lại ký ức thị giác của cả một thế hệ khán giả. Khi một nền tảng có thể dùng AI để thay mặt bất kỳ diễn viên nào, câu hỏi lớn không còn là “làm được hay không” mà là “nên làm đến đâu”. Tranh cãi công nghệ phim quanh vụ “Yêu em từ cái nhìn đầu tiên” cho thấy nếu không đặt cảm xúc khán giả và sự trung thực với tác phẩm lên trước, mọi thuật toán deepfake dù tinh vi đến mấy cũng chỉ tạo ra những phiên bản lai tạp, thiếu linh hồn.
