Dấu mốc lớn, nhưng không phải đích đến
Siêu tàu container là tàu chở hàng có sức chứa lớn, được thiết kế để vận chuyển khối lượng container khổng lồ trên các tuyến quốc tế và cần cảng đủ sâu, đủ hiện đại để khai thác an toàn. Ngày 23/10, cảng quốc tế Tân Cảng - Cái Mép lần đầu tiếp nhận YM WAYFINDER của hãng Yang Ming, con tàu dài gần 365 m, trọng tải 159.374 DWT, sức chở khoảng 15.500 TEU. Đây là tín hiệu đáng chú ý về khả năng kết nối của cảng Cái Mép Thị Vải, nhưng không nên nhầm một lần cập bến với việc đã sẵn sàng cho mọi cỡ tàu. Trước đó, năm 2023, Gemalink trong cùng cụm cảng đã đón tàu OOCL Spain có sức chứa hơn 24.000 TEU. Vì vậy, ý nghĩa của YM WAYFINDER nằm ở chỗ Cái Mép tiếp tục giữ được chỗ trong mạng lưới tuyến quốc tế và chứng minh năng lực khai thác tàu lớn đang được mở rộng.
LNG đưa cuộc cạnh tranh sang hướng xanh
YM WAYFINDER không chỉ lớn về kích thước. Tàu thuộc thế hệ mới với động cơ nhiên liệu kép, có thể chạy bằng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) hoặc dầu nhiên liệu hàm lượng lưu huỳnh thấp; hệ thống giám sát và tiết kiệm năng lượng cũng hỗ trợ giảm tác động môi trường. Đây là biểu hiện cụ thể của xu hướng hàng hải xanh LNG: hãng tàu vừa tìm cách kiểm soát hiệu quả khai thác, vừa phải thích ứng với yêu cầu giảm phát thải. Tàu đang chạy tuyến EC2 của mạng lưới Premier Alliance, kết nối Cái Mép với các thị trường Bắc Mỹ và nhiều cảng châu Á. Với hàng xuất khẩu như cá, tôm, quần áo, điện thoại hay máy tính, kết nối trực tiếp có thể giúp rút ngắn thời gian giao hàng và tiết kiệm chi phí vận chuyển. Nhưng lợi ích ấy chỉ bền vững nếu cảng và chuỗi logistics theo kịp tiêu chuẩn vận hành của đội tàu mới.
Cái Mép đang cạnh tranh bằng năng lực khai thác
Cụm cảng Cái Mép - Thị Vải đang củng cố vị thế bằng khả năng tiếp nhận những tàu container thế hệ mới có tải trọng lớn. Tháng 5/2026, SSIT trong cụm cảng đã đón tàu ZIM MOUNT RAINIER dài 366 m, sức chở 15.124 TEU, sử dụng LNG; đến tháng 10, TCIT tiếp nhận YM WAYFINDER. Những lần cập cảng liên tiếp cho thấy năng lực không chỉ nằm ở độ sâu luồng, mà còn ở cầu bến, thiết bị, năng suất xếp dỡ và chất lượng dịch vụ. Cạnh tranh với các trung tâm trung chuyển trong khu vực vì thế không thể dựa vào vị trí địa lý đơn thuần. Hãng tàu cần lịch khai thác đáng tin cậy và kết nối hậu cần hiệu quả. Tàu ngày càng lớn giúp hãng phân bổ chi phí cố định trên mỗi container thấp hơn, trong bối cảnh nhu cầu vận tải tăng và cước biển biến động. Cảng nào xử lý hàng nhanh, ổn định sẽ có lợi thế thực chất.
Muốn đón siêu tàu, phải mở rộng cả hệ sinh thái cảng
Một lần đón tàu 15.500 TEU là phép thử đáng mừng, nhưng xu hướng đóng tàu lớn hơn sẽ khiến yêu cầu hạ tầng tăng nhanh. Tàu container 22.000 đến hơn 24.000 TEU ngày càng phổ biến trong các đơn hàng đóng mới; chỉ cảng biển nước sâu với luồng tàu và cầu bến phù hợp mới có thể tiếp nhận những tàu siêu trường, siêu trọng. Các dự án mở rộng đang tạo thêm dư địa: Gemalink giai đoạn 2 động thổ vào tháng 4/2026, còn kế hoạch cảng trung chuyển Cần Giờ hướng tới khả năng đón tàu khoảng 24.000 TEU. Về phía hãng tàu, Yang Ming đã đặt đóng thêm bảy tàu sức chở khoảng 16.000 TEU, dự kiến bàn giao trong giai đoạn 2028-2029. Việt Nam cần nhiều cảng nước sâu hơn, nhưng cũng cần luồng lạch, thiết bị, kết nối đường bộ và dịch vụ logistics đồng bộ. Nếu thiếu những mắt xích ấy, lợi thế từ siêu tàu sẽ dừng ở một chuyến cập bến.
