Siêu cảng Cần Giờ: dự án cảng trung chuyển quốc tế được đặt cược vào tàu 24000 TEU
Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ là một siêu cảng container mới được quy hoạch tại cù lao Phú Lợi, hướng tới vai trò trung tâm trung chuyển hàng hải khu vực, với diện tích khoảng 571 ha và hệ thống cầu cảng chính dài tới 7–7,5 km, được thiết kế đặc biệt để tiếp nhận tàu container 24000 TEU – nhóm tàu lớn nhất thế giới hiện nay. Điểm đáng nói của siêu cảng Cần Giờ không phải chỉ là quy mô, mà là cách TP.HCM coi đây như cú nhảy chiến lược trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Công suất thiết kế lên tới 16,9 triệu TEU vào năm 2047 cho thấy tham vọng xây dựng một cảng trung chuyển quốc tế có công suất xử lý container gấp nhiều lần các cảng hiện hữu trong nước. Nếu dự án trễ hẹn khởi công, TP.HCM có nguy cơ đánh mất cửa sổ cơ hội vàng khi các tuyến vận tải biển đang tái cấu trúc sau những biến động chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tiến độ khởi công: mốc thời gian gấp gáp và áp lực lên nhà đầu tư
Việc Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được phải ra thông báo kết luận, yêu cầu liên danh nhà đầu tư "tăng tốc hoàn tất thủ tục, hồ sơ để bảo đảm khởi công dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ trong tháng 10/2026" cho thấy tiến độ đang có dấu hiệu chậm trễ. Quyết định chấp thuận nhà đầu tư đã ban hành từ ngày 11/4/2026, nhưng một số đầu việc vẫn không đáp ứng yêu cầu, buộc chính quyền phải siết lại trách nhiệm. Về mặt tích cực, việc ép tiến độ là tín hiệu rõ ràng rằng siêu cảng Cần Giờ không phải dự án treo, mà là dự án trọng điểm được đưa vào danh mục ưu tiên cao nhất của thành phố. Tuy nhiên, nó cũng phơi bày điểm yếu thường thấy: khâu thủ tục và phối hợp giữa các bên dễ trở thành nút thắt. Nếu liên danh không xây dựng được kế hoạch chi tiết với các mốc công việc và giải pháp xử lý phần việc chậm, rủi ro lùi mốc khởi công vẫn hiện hữu.
Thiết kế cho tàu container 24000 TEU: bước chuyển từ cảng bốc dỡ sang cảng trung chuyển quốc tế
Điểm nhấn lớn nhất trong thiết kế siêu cảng Cần Giờ là khả năng tiếp nhận những con tàu container khổng lồ sức chở khoảng 24.000 TEU, với trọng tải đến 250.000 tấn – nhóm tàu container lớn nhất thế giới hiện nay. Đây không chỉ là bước nâng cấp kỹ thuật, mà là thay đổi định vị: từ một hệ thống cảng chủ yếu phục vụ bốc dỡ hàng nội địa sang vai trò cảng trung chuyển quốc tế trong mạng lưới các hãng tàu toàn cầu. Công suất xử lý container được thiết kế đạt 4,8 triệu TEU vào năm 2030, sau đó tăng lên 16,9 triệu TEU vào năm 2047. Nói cách khác, siêu cảng này được định hình để gấp gần ba lần sản lượng của cảng container lớn nhất Việt Nam hiện nay. Một câu nói đáng trích là: "Công suất thiết kế dự kiến đạt 4,8 triệu TEU vào năm 2030 và tăng lên 16,9 triệu TEU vào năm 2047". Nếu những con số này trở thành hiện thực, Cần Giờ sẽ là bến đỗ mặc định của những tuyến tàu lớn nhất hành tinh đi qua khu vực.
Hạ tầng kết nối: tử huyệt phải giải quyết trước khi nói đến cạnh tranh khu vực
Một nghịch lý của siêu cảng Cần Giờ là vị trí chỉ cách cụm cảng Cái Mép – Thị Vải chưa đầy 2 km theo đường chim bay, nhưng hiện gần như "cô lập" về kết nối đường bộ. Không có trục giao thông hiệu quả, công suất xử lý container khổng lồ chỉ nằm trên giấy. Bởi vậy, Chủ tịch UBND TP.HCM phải song song yêu cầu các sở ngành hoàn tất thủ tục tuyến đường 3 km từ Phước An đến khu vực kết nối dự án để khởi công trong tháng 9/2026 và đưa vào sử dụng năm 2027. Thành phố còn nghiên cứu đường sắt kết nối tới cụm cảng Cái Mép – Cần Giờ, đề nghị nạo vét, duy trì luồng Cái Mép – Thị Vải ở độ sâu 16–18 m nhằm đảm bảo điều kiện tiếp nhận tàu tải trọng lớn. Những động thái này cho thấy lãnh đạo thành phố hiểu rõ: nếu không giải được bài toán hạ tầng kết nối đa phương thức, mọi tham vọng cảng trung chuyển quốc tế sẽ bị suy yếu ngay từ vạch xuất phát.
Kết luận: cửa sổ cơ hội hẹp và yêu cầu kỷ luật thực thi
Nhìn vào siêu cảng Cần Giờ, có thể thấy rõ một thông điệp: TP.HCM muốn thoát khỏi vai trò "cửa ngõ xuất nhập khẩu" thuần tuý để bước vào bản đồ cảng trung chuyển quốc tế với khả năng đón tàu container 24000 TEU và công suất xử lý container hàng chục triệu TEU mỗi năm. Dự án diện tích 571 ha cùng hệ thống cầu cảng dài tới 7–7,5 km là lựa chọn đầy tham vọng, phù hợp xu hướng tàu ngày càng lớn và mạng lưới vận tải biển đang tái sắp xếp. Nhưng tham vọng chỉ có giá trị nếu đi kèm kỷ luật thực thi. Mốc khởi công tháng 10/2026, tuyến đường 3 km phải đưa vào sử dụng năm 2027, kế hoạch hạ tầng đường sắt và luồng tàu sâu 16–18 m là những bài kiểm tra cụ thể. Nếu TP.HCM và liên danh nhà đầu tư đáp ứng được các mốc này, Cần Giờ sẽ tiến rất gần tới việc trở thành một siêu cảng đúng nghĩa. Nếu không, cửa sổ cơ hội để cạnh tranh với các trung tâm trong khu vực sẽ khép lại nhanh hơn nhiều người tưởng.
