Pickleball: Môn thể thao “nhẹ nhàng” nhưng chấn thương tăng đáng lo
Chấn thương pickleball là các tổn thương cơ, gân, dây chằng hoặc khớp xuất hiện trong hoặc sau khi chơi pickleball do vận động quá mức, kỹ thuật chưa chuẩn, thiếu khởi động hoặc nền sức khỏe không phù hợp, và thường gặp nhất ở người trung niên mới quay lại tập luyện sau thời gian dài ít vận động.
Pickleball được xem là môn thể thao vui, dễ tiếp cận, giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, thể lực và giao lưu xã hội. Tuy nhiên, song song với lợi ích đó, số người gặp các chấn thương pickleball đang gia tăng đáng kể. Theo ThS.BS Phạm Sơn Tùng, Khoa Phẫu thuật Chấn thương Chỉnh hình và Y học thể thao, Bệnh viện E, phần lớn người chơi hiện nay là người trung niên hoặc mới trở lại tập luyện sau thời gian dài ít vận động. Đây là nhóm có gân, cơ, khớp chưa kịp thích nghi nhưng lại di chuyển nhanh, dừng đột ngột, đổi hướng liên tục, nên nguy cơ bong gân cổ chân, đau gối, đau vai tăng cao. Nói cách khác, pickleball không hề “nhẹ nhàng” nếu bạn bước vào sân với cơ thể chưa sẵn sàng.
Những chấn thương phổ biến ở người trung niên: không chỉ là bong gân nhẹ
Người trung niên chơi pickleball thường bị bất ngờ bởi cường độ di chuyển ngang, tăng tốc – giảm tốc liên tục. Động tác xoay người, đổi hướng và nhảy lên tiếp đất khiến cổ chân, gối, khuỷu và vai chịu tải rất lớn. Kết quả là nhiều người bước ra khỏi sân với suy nghĩ “đau chút rồi khỏi”, nhưng thực tế đó có thể là khởi đầu cho những tổn thương mạn tính.
- Bong gân cổ chân: Xảy ra khi di chuyển ngang quá nhanh, tiếp đất sai tư thế, giày không phù hợp hoặc mặt sân trơn, có vật cản; đau và sưng mặt ngoài cổ chân, nếu chủ quan tiếp tục chơi dễ dẫn tới mất vững cổ chân mạn tính.
- Đau gối, tổn thương sụn chêm: Các động tác xoay người, dừng đột ngột làm khớp gối chịu tải lớn, có thể gây viêm gân bánh chè, tổn thương sụn chêm, dây chằng; ở người trên 45 tuổi, sụn chêm đã lão hóa nên xoay người sai tư thế cũng đủ để rách sụn.
- Đau khuỷu tay: Viêm điểm bám gân mặt ngoài khuỷu tay thường liên quan đến đánh bóng sai kỹ thuật, cầm vợt quá chặt, chơi với cường độ cao trong thời gian dài.
Điểm đáng lo là nhiều người lầm tưởng đây chỉ là “trật nhẹ”, tự xoa bóp, dán cao rồi quay lại sân. Cách xử lý này là con đường ngắn nhất dẫn đến đau mạn tính và thoái hóa khớp sớm.
Đau vai khi chơi pickleball: chấn thương âm thầm nhưng nguy hiểm
Đau vai pickleball không phải chuyện nhỏ; đó thường là hậu quả tích lũy của hàng trăm cú giao bóng, đánh bóng qua đầu và vung vợt quá sức. Khi các động tác này lặp đi lặp lại trong thời gian dài, gân cơ chóp xoay và các gân quanh khớp vai phải làm việc liên tục để giữ ổn định khớp, rất dễ bị quá tải. Các bác sĩ cũng ghi nhận vai và cánh tay trên là vùng thường bị tổn thương khi chơi pickleball.
Đau vai có thể khởi phát sau khi tăng thời gian chơi, chơi liên tiếp nhiều ngày, thực hiện quá nhiều cú giao bóng hoặc đập bóng trên đầu, hoặc khi cơ quanh vai và xương bả vai yếu nhưng người chơi vẫn cố thi đấu. Người bệnh thường đau mặt trước hoặc mặt ngoài vai, tăng khi giơ tay, với cao hoặc giao bóng; đôi khi đau lan xuống cánh tay và giảm khi nghỉ. Một số người đau về đêm, không nằm nghiêng được bên vai đau, khó chải tóc, mặc áo hoặc đưa tay ra sau lưng. Khi khó nâng tay, yếu tay rõ rệt sau một cú đánh mạnh hay sau ngã, cần đi khám ngay.
Dấu hiệu cảnh báo phải đi khám ngay, đừng “cố chơi cho hết set”
Một trong những sai lầm cố hữu của người chơi trung niên là chịu đau để đánh nốt trận, thay vì dừng lại và đi kiểm tra. Các bác sĩ chấn thương thể thao nhấn mạnh: người chơi nên đến cơ sở y tế khi xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo, bởi kéo dài có thể biến chấn thương cấp tính thành mạn tính khó hồi phục.
- Đau khớp hoặc vùng chấn thương không giảm sau vài ngày nghỉ, thậm chí tăng dần.
- Sưng nhiều, bầm tím lan rộng, khó hoặc không chịu được trọng lực lên cổ chân, gối.
- Khó nâng tay, yếu tay rõ rệt, đặc biệt sau cú đánh mạnh hoặc sau ngã; tình huống này cần được đánh giá y khoa sớm.
- Đau vai về đêm, không nằm nghiêng được bên vai đau, cứng vai, hạn chế xoay hoặc đưa tay ra sau lưng.
Cần nhớ: đau vai sau vận động không đủ để tự kết luận là viêm gân, rách chóp xoay hay bất kỳ chẩn đoán cụ thể nào; bác sĩ phải đánh giá vị trí, thời điểm đau, tầm vận động và sức cơ mới xác định được nguyên nhân. Trì hoãn khám nghĩa là bạn đang đánh cược cả sức khỏe khớp của mình vào vài ván đấu.
Chiến lược phòng tránh chấn thương: chơi thông minh để chơi lâu dài
Nếu muốn gắn bó lâu với pickleball, đặc biệt ở tuổi trung niên, ưu tiên hàng đầu phải là phòng tránh chấn thương, không phải thắng thua từng trận. Thực tế, phần lớn chấn thương pickleball xuất phát từ kỹ thuật chưa chuẩn, tăng tải quá nhanh và bỏ qua tín hiệu đau của cơ thể. Theo ThS.BS Phạm Sơn Tùng, người chơi trung niên và người mới tập cần khởi động kỹ, tăng cường độ vận động từ từ và chú ý dấu hiệu bất thường để hạn chế nguy cơ chấn thương.
- Quản lý tải: Không tăng đột ngột thời lượng chơi, tránh chơi liên tiếp nhiều ngày với cường độ cao; khi xuất hiện đau vai, cần giảm hoặc tạm dừng các động tác trên đầu như giao bóng, đập bóng.
- Điều chỉnh kỹ thuật: Giảm vung vợt quá mạnh, không với bóng ngoài tầm thoải mái; tránh đánh bóng sai tư thế, cầm vợt quá chặt vì dễ gây đau khuỷu tay và vai.
- Giữ vận động nhẹ khi đau: Nếu vai vẫn di động được, có thể duy trì sinh hoạt thường ngày, tránh bất động hoàn toàn; khi đau giảm, nên tập dần các bài tăng linh hoạt, tăng sức mạnh cơ chóp xoay và cơ quanh xương bả vai để giảm nguy cơ tái phát.
Một câu nói đáng lưu ý từ các bác sĩ là: “Nếu bạn phải chọn giữa việc dừng chơi vài tuần để phục hồi và chấp nhận đau mạn tính nhiều năm, hãy chọn nghỉ ngơi”. Việc tôn trọng giới hạn của cơ thể là điều kiện tiên quyết để pickleball trở thành môn thể thao đồng hành cùng bạn lâu dài, thay vì trở thành nguồn chấn thương dai dẳng.
