Ba ưu tiên gắn với một mục tiêu chung
Ba ưu tiên của Việt Nam tại ASEAN là giữ vững hòa bình, an ninh và ổn định; thúc đẩy liên kết để nâng sức cạnh tranh, khả năng tự cường; và mở rộng hợp tác với các đối tác để có thêm nguồn lực phát triển. Đây không phải ba hướng đi tách rời, mà là một chương trình nhằm củng cố sức mạnh chung và đưa lợi ích của Cộng đồng đến gần người dân, doanh nghiệp.
Từ ngày 14 đến 17/11/2026 tại Manila, Thủ tướng Lê Minh Hưng dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam dự Hội nghị Cấp cao ASEAN 49 và các hội nghị liên quan. Cuộc họp là dịp đánh giá năm đầu triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, đồng thời xác định ưu tiên hợp tác tiếp theo. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược, bất ổn kinh tế và thách thức xuyên biên giới, cách tiếp cận của Việt Nam nhấn mạnh rằng tự cường ASEAN không thể chỉ dựa vào phản ứng trước khủng hoảng; khối cần xây nền tảng phát triển dài hạn và biến cam kết thành hành động.
Hòa bình là điều kiện để cộng đồng phát triển
Ưu tiên thứ nhất là cùng các nước giữ môi trường hòa bình, an ninh và ổn định, tạo nền tảng cho một Cộng đồng ASEAN 2045 tự cường, sáng tạo, năng động và lấy người dân làm trung tâm. Việt Nam hướng tới thúc đẩy đồng thuận, thu hẹp khác biệt, đề cao luật pháp quốc tế và các nguyên tắc nền tảng của ASEAN, đồng thời phát huy đối thoại cùng những cơ chế do ASEAN dẫn dắt.
Đây là lựa chọn có tính thực tế: khi bất đồng và cạnh tranh chiến lược gia tăng, thiếu ổn định sẽ làm suy yếu cả hợp tác kinh tế lẫn năng lực ứng phó chung. Đoàn kết không có nghĩa là xóa bỏ khác biệt, mà là duy trì kênh đối thoại và tìm điểm chung để tránh bất đồng cản trở hành động. Vì vậy, ưu tiên Việt Nam ASEAN đặt hòa bình ở vị trí nền móng: thiếu nền móng ấy, các sáng kiến liên kết hay phát triển khó tạo kết quả bền vững.
Liên kết phải đem lại sức chống chịu và lợi ích cụ thể
Ưu tiên thứ hai là tạo chuyển biến thực chất trong liên kết, nâng cao sức cạnh tranh và khả năng tự cường của ASEAN. Trọng tâm gồm kết nối kinh tế, thương mại, hạ tầng và chuỗi cung ứng; tháo gỡ rào cản nội khối; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Việt Nam cũng nhấn mạnh phối hợp về an ninh năng lượng, lương thực và con người.
Ý nghĩa của hướng đi này nằm ở việc nối năng lực khu vực với đời sống hằng ngày. Chuỗi cung ứng ổn định và kết nối thuận lợi có thể giúp doanh nghiệp hoạt động xuyên biên giới hiệu quả hơn; phối hợp về năng lượng, lương thực và an ninh con người giúp các nước giảm rủi ro khi xảy ra biến động. Hợp tác khu vực ASEAN vì thế cần được đo bằng kết quả người dân và doanh nghiệp cảm nhận được, không chỉ bằng số lượng sáng kiến hay tuyên bố.
Mở rộng đối tác, nhưng giữ vai trò trung tâm của ASEAN
Ưu tiên thứ ba là làm sâu sắc hợp tác với các đối tác và sử dụng hiệu quả nguồn lực cho những mục tiêu phát triển của ASEAN. Một hoạt động cụ thể trong chuyến công tác là Thủ tướng Lê Minh Hưng đồng chủ trì Hội nghị Cấp cao Mê Công – Nhật Bản với Thủ tướng Nhật Bản, hướng tới thúc đẩy kết nối, phát triển bền vững và thu hẹp khoảng cách phát triển.
Mở rộng hợp tác không nên đồng nghĩa với phụ thuộc hay đánh mất tiếng nói chung. Giá trị của hướng đi này là huy động thêm nguồn lực, tri thức và cơ hội kết nối, trong khi ASEAN vẫn giữ vai trò trung tâm trong cấu trúc khu vực. Ba ưu tiên vì thế bổ trợ lẫn nhau: hòa bình tạo điều kiện, liên kết tăng sức chống chịu, còn quan hệ đối tác hỗ trợ các mục tiêu phát triển. Thước đo cuối cùng không phải lời hứa tại hội nghị, mà là cam kết được thực hiện và lợi ích đến được với cộng đồng. Đó là phép thử quan trọng cho tự cường ASEAN.
