Một chuyến thăm mang tính biểu tượng: nghị viện bước lên tuyến đầu quan hệ song phương
Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Chủ tịch Quốc hội kiêm Chủ tịch Hạ viện Thái Lan Sophon Zaram, với lễ đón trọng thể tại Nhà Quốc hội và cuộc hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, là hoạt động đối ngoại nghị viện nhằm củng cố quan hệ song phương Thái Lan – Việt Nam, tăng cường hợp tác lập pháp Đông Nam Á và thúc đẩy triển khai khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện giữa hai nước. Đây không đơn thuần là nghi thức ngoại giao, mà là thông điệp chính trị rõ ràng: Quốc hội Thái Lan Việt Nam muốn tự định vị là động lực mới cho hợp tác song phương, thay vì chỉ đi theo bước chân của Chính phủ. Việc Chủ tịch Sophon Zaram chọn Việt Nam cho chuyến thăm chính thức đầu tiên trong nhiệm kỳ cho thấy Bangkok coi Hà Nội là điểm tựa chiến lược trong ASEAN – không chỉ về kinh tế, mà còn ở cấp độ thể chế, luật pháp và diễn đàn nghị viện khu vực.
Kỷ niệm 50 năm quan hệ ngoại giao: vì sao nghị viện phải vào cuộc?
Điểm đáng chú ý nhất của chuyến thăm là yếu tố thời điểm: diễn ra đúng dịp hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, trong bối cảnh quan hệ đã được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện và phát triển "hết sức tốt đẹp". Khi kênh Chính phủ đã có hàng loạt cơ chế hợp tác, việc Quốc hội hai nước chủ động gặp gỡ, trao đổi cho thấy nhận thức chung rằng muốn Đối tác Chiến lược toàn diện có chiều sâu thì phải có nền tảng pháp lý vững chắc và giám sát hiệu quả. Một câu nói có tính tổng kết từ cuộc hội đàm là: hai bên "nhất trí tiếp tục phối hợp chặt chẽ triển khai hiệu quả các thỏa thuận cấp cao" và chương trình hành động song phương giai đoạn 2026-2031. Đây là cách Hà Nội và Bangkok gửi tín hiệu tới khu vực rằng hợp tác lập pháp Đông Nam Á đang trở thành trụ cột mới của liên kết khu vực, bên cạnh kinh tế và an ninh.
Ba trụ cột ưu tiên: kinh tế – kết nối – giao lưu nhân dân
Đằng sau những lời chào mừng, chương trình nghị sự hợp tác giữa Quốc hội Thái Lan Việt Nam khá rõ nét quanh ba trụ cột. Thứ nhất là kinh tế – thương mại – đầu tư: hai bên thống nhất thúc đẩy hợp tác theo hướng cân bằng, bền vững và phấn đấu sớm đưa kim ngạch thương mại song phương lên 25 tỷ USD, cho thấy mục tiêu tăng trưởng gắn với ổn định cấu trúc thị trường. Thứ hai là kết nối: việc nhấn mạnh Chiến lược "Ba kết nối" cùng yêu cầu tăng cường hạ tầng, logistics, kết nối doanh nghiệp và địa phương hàm ý xây dựng chuỗi cung ứng liên thông, giảm phụ thuộc vào các tuyến ngoài khu vực. Thứ ba là giao lưu nhân dân: mở rộng hợp tác du lịch, giáo dục – đào tạo, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, bảo tồn giá trị văn hóa và phát huy vai trò cộng đồng người Việt tại Thái Lan cho thấy hai bên hiểu rằng sự tin cậy chính trị phải được nuôi dưỡng từ tiếp xúc xã hội lâu dài, không chỉ từ hội nghị cấp cao.
Nghị viện hai nước muốn làm gì: từ xây dựng luật đến ngoại giao đa phương
Điểm nhấn đúng "chất" nghị viện của chuyến thăm là đồng thuận tăng cường hợp tác lập pháp Đông Nam Á giữa hai cơ quan Quốc hội. Hai Chủ tịch Quốc hội đánh giá cao hợp tác thời gian qua và nhất trí mở rộng trao đổi đoàn cấp cao, triển khai các thỏa thuận hợp tác, bản ghi nhớ giữa Văn phòng Quốc hội Việt Nam và Ban Thư ký Hạ viện Thái Lan; đồng thời thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm giữa Ủy ban chuyên môn, Nhóm nghị sĩ hữu nghị, nghị sĩ trẻ, nữ nghị sĩ và cơ quan tham mưu trong các lĩnh vực xây dựng pháp luật, giám sát tối cao, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và ứng phó biến đổi khí hậu. Đáng chú ý, hai bên nhấn mạnh vai trò Quốc hội trong việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, giám sát việc triển khai các thỏa thuận cấp cao và chương trình hành động Đối tác Chiến lược toàn diện giai đoạn 2026-2031, cũng như phối hợp tại ASEAN, AIPA, IPU và các diễn đàn nghị viện đa phương, phát huy vai trò trung tâm của ASEAN và thúc đẩy hợp tác tiểu vùng Mekong.
Thông điệp sau chuyến thăm: nghị viện phải là động cơ, không chỉ là “cửa hậu” phê chuẩn
Nhìn từ góc độ chính trị – đối ngoại, chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội Sophon Zaram là lời khẳng định rằng trong quan hệ song phương Thái Lan, Quốc hội không nên chỉ đóng vai trò phê chuẩn các thỏa thuận đã được hành pháp đàm phán, mà phải tham gia từ khâu định hướng chính sách, thiết kế luật và giám sát thực thi. Việc hai bên cùng đề cao vai trò Quốc hội trong chương trình hành động Đối tác Chiến lược toàn diện, nhấn mạnh Chiến lược "Ba kết nối" và cùng cam kết phối hợp tại các diễn đàn nghị viện quốc tế cho thấy xu hướng ngoại giao nghị viện sẽ tiếp tục gia tăng, thay vì chỉ là hoạt động bên lề. Kết luận dễ rút ra là: nếu Quốc hội Việt Nam và Thái Lan thực sự biến các đồng thuận lần này thành chương trình nghị sự cụ thể – từ sửa luật, ban hành chính sách đến giám sát các dự án kết nối – thì họ không chỉ củng cố quan hệ song phương, mà còn góp phần định hình mặt bằng hợp tác lập pháp Đông Nam Á trong thập kỷ tới.
