Dầu Tiếng 5: dự án năng lượng xanh mở rộng biên độ an ninh điện
Dự án Nhà máy điện mặt trời Dầu Tiếng 5 là công trình điện mặt trời quy mô lớn tại Hồ Dầu Tiếng, xã Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh, với công suất lắp đặt 450 MW và vốn đầu tư 7.774 tỷ đồng, được kỳ vọng bổ sung nguồn điện sạch, tăng cường an ninh năng lượng quốc gia đồng thời tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội vùng Đông Nam Bộ. Ngày 4/8, dự án chính thức được khởi công trên diện tích khoảng 645 ha đất bán ngập quanh hồ Dầu Tiếng, trở thành nhà máy điện mặt trời có công suất lớn nhất tỉnh tính đến thời điểm hiện nay. Việc Tây Ninh tiếp tục mở rộng cụm điện mặt trời Dầu Tiếng cho thấy địa phương không chỉ đi theo xu hướng năng lượng sạch mà còn chủ động định hình mình như một trung tâm năng lượng xanh khu vực. Dầu Tiếng 5 vì thế không phải bước đi thăm dò, mà là tuyên bố rõ ràng về tham vọng năng lượng của tỉnh.
Vai trò chiến lược với an ninh năng lượng quốc gia
Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng nhanh, việc bổ sung một nguồn điện mặt trời Dầu Tiếng có 450 MW công suất lắp đặt mang ý nghĩa chiến lược đối với hệ thống điện quốc gia. Sau khi vận hành thương mại dự kiến vào tháng 12/2027, nhà máy sẽ phát lên lưới khoảng 808 GWh điện sạch mỗi năm, góp phần đáp ứng nhu cầu điện cho phát triển kinh tế – xã hội và giảm phát thải khí nhà kính theo mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam. Điểm đáng chú ý là Dầu Tiếng 5 thuộc nhóm dự án đầu tiên áp dụng cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), cho phép các doanh nghiệp tiêu thụ điện xanh ký hợp đồng trực tiếp với đơn vị phát điện. Đây là bước chuyển quan trọng hướng tới thị trường điện cạnh tranh, giảm phụ thuộc vào nguồn điện hóa thạch tập trung và tăng tính linh hoạt trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Khi các nguồn điện phân tán như Dầu Tiếng 5 được kết nối hiệu quả, rủi ro thiếu điện cục bộ sẽ giảm.
Tây Ninh trên bản đồ năng lượng xanh: từ cụm Dầu Tiếng 1–3 đến Dầu Tiếng 5
Dầu Tiếng 5 không xuất hiện trong khoảng trống, mà nối dài chặng đường Tây Ninh đã đi từ các dự án điện mặt trời Dầu Tiếng 1, 2 và 3 với tổng công suất 500 MW – từng là cụm điện mặt trời lớn nhất Đông Nam Á khi đi vào vận hành. Cụm dự án này đã tạo nền tảng để Tây Ninh trở thành một trong những trung tâm năng lượng sạch của cả nước, biến lợi thế bức xạ mặt trời thành lợi thế phát triển kinh tế. Với Dầu Tiếng 5, vị thế "năng lượng xanh Tây Ninh" càng rõ nét: một trung tâm sản xuất điện mặt trời liên tục mở rộng, gắn với hệ thống truyền tải, trạm biến áp 220 kV và hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) được đầu tư đồng bộ. Khi năng lượng tái tạo không còn là những dự án đơn lẻ mà trở thành cụm, thành hệ sinh thái, Tây Ninh bước vào kỷ nguyên mới: năng lượng xanh gắn với quy hoạch dài hạn, chứ không chỉ là câu chuyện thời vụ của một chu kỳ ưu đãi.
Kinh tế – xã hội địa phương: năng lượng xanh như chất xúc tác
Tác động của Nhà máy điện mặt trời Dầu Tiếng 5 vượt xa phạm vi lưới điện. Việc khai thác quỹ đất bán ngập quanh hồ Dầu Tiếng không chỉ tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên mà còn mở thêm giá trị kinh tế từ khu vực vốn giàu tiềm năng năng lượng tái tạo. Khi hoàn thành, dự án được kỳ vọng góp phần thu hút đầu tư, tạo việc làm, tăng nguồn thu ngân sách và thúc đẩy các ngành xây dựng, dịch vụ và công nghiệp hỗ trợ phát triển. Đáng nói hơn, địa phương đã lồng ghép phát triển năng lượng xanh vào quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến 2050, với định hướng ưu tiên năng lượng tái tạo, hạ tầng truyền tải và hệ thống lưu trữ. Năng lượng vì thế không còn là hạ tầng đứng một mình, mà trở thành trục chính để Tây Ninh tái cơ cấu kinh tế theo hướng xanh, hiện đại và bền vững. Nếu triển khai đúng tiến độ, Dầu Tiếng 5 sẽ là minh chứng cho cách một dự án năng lượng có thể thay đổi quỹ đạo phát triển địa phương.
Thách thức môi trường và yêu cầu về một chuẩn mực mới
Hồ Dầu Tiếng là không gian mặt nước có hệ sinh thái tự nhiên quan trọng, vì vậy việc biến khu vực đất bán ngập thành "cánh đồng mặt trời" luôn đặt ra câu hỏi về cân bằng giữa phát triển và bảo tồn. Đại diện tổng thầu đã cam kết tuân thủ nghiêm các yêu cầu về an toàn, sức khỏe, môi trường, kiểm soát chặt chẽ mọi hoạt động thi công để hạn chế tối đa tác động đến nguồn nước và hệ sinh thái hồ. Nhưng với quy mô 450 MW công suất và diện tích hơn 600 ha, mọi cam kết chỉ có ý nghĩa nếu được giám sát liên tục và công khai. Dầu Tiếng 5 cần trở thành chuẩn mực mới cho các dự án năng lượng tái tạo: thiết kế gắn với bảo vệ môi trường ngay từ đầu, tích hợp công nghệ lưu trữ để giảm áp lực lên lưới và có cơ chế tham vấn cộng đồng địa phương. Nếu Tây Ninh làm được điều này, địa phương không chỉ là điểm sáng về sản lượng điện mặt trời, mà còn là điểm sáng về cách phát triển năng lượng xanh bền vững.
