Điện gió Cà Mau: bước ngoặt từ cụm 3 dự án Đông Hải 170 MW
Cụm 3 dự án điện gió Cà Mau tại khu vực biển Đông Hải – Long Điền, với tổng công suất 170 MW và vốn đầu tư hơn 6.300 tỷ đồng, là một tổ hợp nhà máy điện gió ven biển được kỳ vọng vừa bổ sung nguồn điện sạch cho hệ thống điện quốc gia, vừa tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội vùng ven biển dựa trên năng lượng tái tạo và mục tiêu Net Zero 2050. Điểm đáng nói ở sự kiện khởi động ngày 28/8 không chỉ là thêm vài chục tuabin gió trên mặt biển, mà là tuyên bố lựa chọn chiến lược của Cà Mau: dịch chuyển trọng tâm từ cụm công nghiệp Khí – Điện – Đạm sang điện gió và năng lượng sạch. Khi sản lượng của khu khí – điện – đạm suy giảm, việc đặt cược vào cụm dự án Đông Hải cho thấy tỉnh quyết định đi trước một bước trong xu thế chuyển dịch năng lượng – hoặc sẽ bỏ lỡ cơ hội trở thành trung tâm năng lượng tái tạo của cả vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Cụm dự án Đông Hải: từ con số 170 MW đến tham vọng trung tâm năng lượng
Nhìn sâu vào cụm dự án Đông Hải, có thể thấy Cà Mau không làm điện gió một cách rời rạc, mà xây một cụm năng lượng có tính toán dài hạn. Ba dự án gồm Đông Hải 1 giai đoạn 3 (50 MW, 2.062 tỷ đồng), Đông Hải 1 giai đoạn 4 (50 MW, 1.800 tỷ đồng) và Đông Hải 13 giai đoạn 2 (70 MW, hơn 2.476 tỷ đồng), tất cả đều đặt tại vùng biển Đông Hải – Long Điền. Đây là cách gom công suất, gom đường dây và gom hạ tầng, để mỗi đồng đầu tư tạo hiệu quả lớn hơn cho hệ thống. Quan trọng hơn, Cà Mau đã tích lũy một nền tảng khá ấn tượng: 34 dự án điện gió với tổng công suất 2.309 MW đã được quy hoạch, trong đó 18 dự án, 1.256 MW đã có chủ trương đầu tư và đang triển khai. Con số này cho thấy cụm Đông Hải không phải là “phát pháo đầu tiên”, mà là mảnh ghép tiếp theo trong một chiến lược điện gió đã được chuẩn bị, dù vẫn còn phụ thuộc nặng vào hoàn thiện lưới điện và cơ chế thị trường điện.
Năng lượng tái tạo cho Net Zero 2050: Cà Mau có đủ dũng khí để đi nhanh?
Điện gió Cà Mau không chỉ là câu chuyện công suất và vốn đầu tư; đó là bài kiểm tra xem một địa phương ven biển có dám biến lợi thế tự nhiên thành lợi thế chiến lược trong cuộc đua Net Zero 2050. Với đường bờ biển dài, tốc độ gió thuận lợi, lãnh đạo tỉnh đã xác định phát triển năng lượng sạch là động lực tăng trưởng kinh tế, gắn với tăng trưởng xanh, giảm phát thải khí nhà kính và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Nói cách khác, cụm dự án Đông Hải là hiện thân của cam kết phát thải ròng bằng 0: nếu không có những MW điện gió cụ thể, cam kết sẽ mãi nằm trên giấy. Tuy vậy, câu hỏi đặt ra là Cà Mau có đủ dũng khí để đi nhanh hơn mặt bằng chung? Khi sản xuất công nghiệp hiện không đạt mục tiêu tăng trưởng, phần vì suy giảm sản lượng của cụm Khí – Điện – Đạm, việc chuyển trục sang năng lượng tái tạo là hợp lý. Nhưng nếu không sớm tháo gỡ các nút thắt về quy hoạch lưới điện, cơ chế giá điện gió, kết nối truyền tải, những dự án đã khởi động có nguy cơ bị “đứng chờ” thay vì tạo ra dòng điện và dòng tiền.
Vùng ven biển Cà Mau: tiềm năng điện gió ngoài khơi và an ninh năng lượng khu vực
Việc các dự án Đông Hải tập trung tại khu vực biển không phải ngẫu nhiên: đó là bước đệm cho điện gió ngoài khơi, nơi Cà Mau đang đặt tham vọng lớn hơn gắn với xuất khẩu điện. Khi điện gió ven biển chứng minh được hiệu quả, câu chuyện tiếp theo sẽ là mở rộng ra xa bờ, hình thành các trang trại gió ngoài khơi với công suất hàng nghìn MW. Nếu đi đến cùng, vùng ven biển Cà Mau có thể trở thành “trạm bơm” điện sạch cho cả vùng Tây Nam Bộ, chứ không chỉ cho một tỉnh. Tham vọng này đang được cụ thể hóa bằng những đề xuất khá táo bạo: tỉnh kiến nghị xây dựng trung tâm dự trữ năng lượng quốc gia tại Cà Mau, kết hợp nghiên cứu phát triển dự án lọc hóa dầu và bổ sung các nguồn điện, lưới điện mới. Cùng với đó là ý tưởng lưới điện 500 kV dọc hành lang ven biển, tạo hành lang truyền tải cho cả điện gió ven bờ lẫn ngoài khơi. Nếu các đề xuất này được hiện thực hóa, vùng biển Cà Mau sẽ không chỉ là nơi đặt tuabin, mà là điểm nút an ninh năng lượng và tiềm năng xuất khẩu điện của cả khu vực.
Từ dự án Đông Hải đến trung tâm năng lượng tái tạo: Cà Mau cần làm gì tiếp?
Nhìn về phía người dân và doanh nghiệp, cụm dự án Đông Hải không chỉ mang ý nghĩa chiến lược. Khi đi vào vận hành, các nhà máy điện gió được kỳ vọng tạo thêm việc làm, tăng thu ngân sách, kéo theo hạ tầng giao thông, dịch vụ kỹ thuật và logistic ra vùng ven biển. Nếu tỉnh giữ đúng tinh thần coi sự hài lòng của doanh nghiệp là thước đo điều hành, thì điện gió Cà Mau có thể trở thành một ngành mũi nhọn gắn với chất lượng sống tốt hơn cho cộng đồng địa phương. Tuy nhiên, để biến cụm 3 dự án 170 MW thành bước đi mở đường cho một trung tâm năng lượng tái tạo thực sự, Cà Mau phải đi tiếp ba việc: (1) hoàn thiện quy hoạch năng lượng gắn với lưới truyền tải mạnh, nhất là tuyến 500 kV ven biển; (2) xây dựng cơ chế ưu tiên cho năng lượng tái tạo gắn với mục tiêu Net Zero 2050, tránh để dự án bị chậm vì thủ tục; (3) chuẩn bị nguồn nhân lực kỹ thuật cho cả điện gió ven bờ và ngoài khơi. Nếu làm được, vùng ven biển Cà Mau sẽ không chỉ là điểm sáng trên bản đồ điện gió, mà là một cực tăng trưởng mới của kinh tế xanh Việt Nam.
