Gói 350 tỷ USD: định nghĩa một thỏa thuận thương mại mới
Gói đầu tư 350 tỷ USD của Hàn Quốc vào lĩnh vực năng lượng và cơ sở hạ tầng tại Mỹ là một thỏa thuận thương mại song phương, trong đó Seoul cam kết rót vốn lớn vào các dự án chiến lược để đổi lại việc Washington giảm thuế và mở rộng không gian hợp tác kinh tế song phương.
Điểm mấu chốt của thương vụ này là: đây không chỉ là câu chuyện đầu tư thuần túy, mà là một dạng "hàng đổi hàng" giữa vốn đầu tư Hàn Quốc và ưu đãi thuế của Mỹ. Trong tổng gói 350 tỷ USD, 150 tỷ được phân bổ cho ngành đóng tàu, phần còn lại dành cho các khoản đầu tư chiến lược, chủ yếu là năng lượng. Nổi bật là kế hoạch phát triển 8 nhà máy điện hạt nhân, một nhà máy điện khí quy mô lớn ở Texas và dự án năng lượng LNG tại Alaska. Cốt lõi của thỏa thuận thương mại song phương này là Hàn Quốc chấp nhận rủi ro tài chính dài hạn để đổi lấy ưu đãi thuế nhập khẩu, khi Mỹ giảm mức thuế từ 25% xuống 15% đối với hàng hóa Hàn Quốc.
8 nhà máy điện hạt nhân: bước nhảy vọt hay sự lệ thuộc công nghệ?
Trọng tâm gây chú ý nhất trong gói đầu tư là kế hoạch xây dựng 8 nhà máy điện hạt nhân với tổng khung vốn ước tính 120 tỷ USD. Về cấu trúc, Hàn Quốc dự kiến triển khai 2 lò phản ứng APR1400 do chính nước này phát triển, trong khi 6 lò còn lại là công nghệ AP1000 của Mỹ do Westinghouse xây dựng. Đây là lần đầu tiên một quốc gia nước ngoài trực tiếp xây dựng nhà máy điện hạt nhân trên lãnh thổ Mỹ, cho thấy Washington đã sẵn sàng mở cửa lĩnh vực vốn cực kỳ nhạy cảm này cho một đối tác đồng minh.
Về mặt chiến lược, Hàn Quốc đang cố gắng khẳng định vị thế nhà thầu hạt nhân hàng đầu, nhưng đồng thời vẫn phụ thuộc sâu vào công nghệ Mỹ khi doanh nghiệp nước này còn theo đuổi việc mua cổ phần tại Westinghouse để chia sẻ lợi nhuận. "Theo Bộ Thương mại Hàn Quốc, kế hoạch phát triển 8 lò phản ứng hạt nhân quy mô lớn có giá trị khung đầu tư khoảng 120 tỷ USD." Cái giá phải trả là Hàn Quốc gánh phần lớn vốn đầu tư ban đầu, trong khi về dài hạn, Mỹ sẽ nhận tới 90% lợi nhuận sau khi phía Hàn Quốc thu hồi vốn.
Điện khí Texas và LNG Alaska: cặp đôi chiến lược cho năng lượng LNG
Nếu điện hạt nhân là trụ cột dài hạn, thì bộ đôi nhà máy điện khí Texas và dự án Alaska LNG là cấu phần linh hoạt hơn trong chiến lược đầu tư năng lượng LNG của Hàn Quốc tại Mỹ. Tại Texas, Hàn Quốc cam kết xây dựng nhà máy điện khí công suất hơn 6 GW với vốn đầu tư 22,3 tỷ USD, nhằm cung cấp điện trực tiếp cho các trung tâm dữ liệu AI. Giai đoạn đầu dự kiến vận hành thương mại vào năm 2029 và toàn bộ nhà máy hoạt động vào năm 2032, cho thấy đây là dự án được thiết kế cho nhu cầu bùng nổ của kinh tế số.
Song song, dự án Alaska LNG mang tham vọng xây dựng đường ống khoảng 1.300 km đưa khí đốt từ North Slope xuống miền Nam Alaska để hóa lỏng và xuất khẩu sang các thị trường châu Á. Tuy nhiên, Hàn Quốc giữ thái độ thận trọng: việc tham gia dự án LNG này vẫn phụ thuộc vào tính khả thi thương mại và các yêu cầu pháp lý trong nước, nghĩa là chưa có cam kết rót vốn cuối cùng. Ở góc độ Mỹ, đây là một mắt xích quan trọng để củng cố chuỗi cung ứng năng lượng LNG trong vùng Thái Bình Dương và khẳng định tham vọng "thống trị năng lượng".
Thỏa thuận thương mại song phương: lợi ích, rủi ro và cán cân quyền lực
Đằng sau các con số hoành tráng là một cấu trúc chia sẻ lợi nhuận bất đối xứng. Theo thỏa thuận, đối với các dự án đầu tư chiến lược, Hàn Quốc và Mỹ chia lợi nhuận 50:50 cho đến khi Hàn Quốc thu hồi toàn bộ vốn và lợi nhuận đã thỏa thuận, sau đó Mỹ sẽ nhận 90% lợi nhuận, còn Hàn Quốc hưởng 10%. Rõ ràng, Washington dùng thị trường và ưu đãi thuế để hút vốn, trong khi Seoul chấp nhận đứng ở vị trí nhà đầu tư hạ tầng dài hạn với biên lợi nhuận về sau bị co hẹp.
Từ góc nhìn chính trị, đây là thỏa thuận giúp củng cố liên minh, nhất là khi Mỹ muốn thúc đẩy đầu tư vào các ngành chiến lược và tái thiết cơ sở hạ tầng công nghiệp. Nhưng về kinh tế, Hàn Quốc đang bước vào một canh bạc dài: chịu trách nhiệm đầu tư lớn, chịu rủi ro thương mại, trong khi lợi ích dài hạn phụ thuộc vào cách Mỹ thực hiện cam kết chia lợi nhuận và duy trì ưu đãi thuế. Một Ủy ban Đầu tư do Bộ trưởng Thương mại Mỹ đứng đầu và một SPV phía Mỹ quản lý vốn càng nhấn mạnh cán cân quyền lực nghiêng về Washington.
Một tương lai mở nhưng chưa chắc chắn cho đầu tư Hàn Quốc – Mỹ
Điểm đáng chú ý là phần lớn các dự án vẫn đang trong giai đoạn khung: địa điểm, tiến độ và các điều khoản thương mại chi tiết của 8 nhà máy điện hạt nhân chưa được chốt; dự án Alaska LNG vẫn cần đáp ứng tiêu chí “tính hợp lý thương mại” theo bản ghi nhớ và luật pháp mỗi bên; còn nhà máy điện khí Texas phải chờ đến giai đoạn 2029–2032 mới đánh giá được hiệu quả thực tế.
Điều này cho thấy gói đầu tư Hàn Quốc Mỹ mang tính biểu tượng chính trị không kém gì giá trị kinh tế. Nó gửi thông điệp rằng hai nước muốn gắn bó trong các chuỗi giá trị năng lượng, hạt nhân và năng lượng LNG dài hạn, nhưng những tranh cãi về tính khả thi, chia sẻ lợi nhuận và kiểm soát pháp lý sẽ còn kéo dài. Câu hỏi còn bỏ ngỏ là: Hàn Quốc đang mua một tương lai năng lượng chung với Mỹ, hay tự đặt mình vào vị thế nhà đầu tư chịu rủi ro cho chiến lược công nghiệp của Washington?
