YMTC: từ “kẻ thách thức giá rẻ” thành đối thủ trực diện với Samsung và SK Hynix
Cuộc cách mạng YMTC NAND Flash là quá trình trong đó một nhà sản xuất bộ nhớ Trung Quốc đang dùng chiến lược mở rộng sản lượng, nâng cấp công nghệ và dịch chuyển sang phân khúc SSD doanh nghiệp để thách thức vị trí dẫn đầu lâu năm của Samsung và SK Hynix, qua đó tái định hình giá cả, chuỗi cung ứng và quyền lực thị phần trên thị trường chip nhớ toàn cầu trong vài năm tới. Trọng tâm câu chuyện không còn là việc YMTC có mặt trên bản đồ, mà là tốc độ leo thang. Trong quý II, Samsung dẫn đầu thị trường NAND với 25% lượng xuất xưởng, SK Hynix và Solidigm đạt 22%, trong khi YMTC cùng Kioxia mỗi bên giữ 14% thị phần. Việc vươn lên vị trí thứ ba về sản lượng, vượt Kioxia, cho thấy bộ nhớ Trung Quốc đã bước vào nhóm chủ lực của ngành chip nhớ toàn cầu, chứ không chỉ đóng vai phụ. Điểm mấu chốt: Samsung SK Hynix cạnh tranh với YMTC giờ đây là cuộc chơi ngang hàng về quy mô. Dù YMTC vẫn chỉ đứng thứ năm về doanh thu, sau Micron và Kioxia, khoảng cách này phản ánh việc hãng chưa chiếm lĩnh những phân khúc giá trị cao nhất, hơn là sự yếu kém về công nghệ. Thế nhưng, với chiến lược mở rộng sản xuất NAND 2027 đầy tham vọng, khoảng cách đó có thể thu hẹp rất nhanh.
Chiến lược mở rộng 2027: tăng gấp đôi năng lực, đánh thẳng vào SSD doanh nghiệp
YMTC không che giấu tham vọng lật đổ các đối thủ Hàn Quốc. Hãng đã thông báo với nhà đầu tư rằng mục tiêu là trở thành nhà sản xuất NAND Flash số một thế giới, vượt Samsung và SK Hynix trước cuối năm 2027. Theo các báo cáo, YMTC muốn hơn gấp đôi sản lượng wafer bằng cách xây thêm hai nhà máy và hoàn thiện một nhà máy thứ ba đang được xây dựng. Đây là kiểu mở rộng công suất hiếm khi thấy ở một hãng vẫn bị xem là “tay chơi mới”. Kế hoạch IPO tại Thượng Hải càng cho thấy chiến lược này không phải lời nói suông: khoảng 63% số vốn huy động được dự kiến dùng để nâng cấp các dây chuyền sản xuất hàng loạt, 37% còn lại dành cho R&D, tập trung vào NAND thế hệ mới và giải pháp lưu trữ doanh nghiệp. Việc YMTC chuyển dần cơ cấu sản phẩm sang Enterprise SSD (eSSD) trong nửa cuối năm là bước đi hợp lý, bởi đây là phân khúc đang bùng nổ khi các trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI hút gần một nửa lượng bit NAND xuất xưởng: eSSD chiếm 48% tổng NAND trong quý II, tăng mạnh so với 26% một năm trước. Theo Counterpoint Research, YMTC hiện nắm khoảng 13% thị phần trong khi Samsung giữ 29%. Nhìn vào chênh lệch này, việc đặt mục tiêu ngôi vương vào năm 2027 là lời tuyên chiến rất rõ ràng: YMTC chấp nhận chạy đua công suất, chấp nhận rủi ro chu kỳ, để giành vị trí trong chuỗi giá trị cao nhất của chip nhớ toàn cầu.
NAND bùng nổ vì khủng hoảng bộ nhớ: cơ hội vàng cho bộ nhớ Trung Quốc
Bối cảnh thị trường đang ủng hộ YMTC. Khủng hoảng bộ nhớ hiện tại làm nguồn cung NAND và DRAM căng thẳng, tạo ra một chu kỳ siêu lợi nhuận cho những ai có sẵn công suất sản xuất NAND Flash. Trong quý I, các nhà sản xuất NAND thu về tổng doanh thu khoảng 46 tỷ USD, cao hơn 3,5 lần so với cùng kỳ năm trước, cho thấy giá NAND đang leo thang mạnh khi các trung tâm dữ liệu mua vào để phục vụ huấn luyện AI và lưu trữ dữ liệu. Các báo cáo cho thấy nhà máy YMTC vận hành gần như hết công suất, với mức sử dụng lên tới khoảng 98% khi giá NAND tăng mạnh. Thậm chí, biên lợi nhuận gộp của chip nhớ dạng die còn cao hơn SSD thành phẩm: 84,23% đối với chip lưu trữ, so với 70,29% với SSD. Trong điều kiện thiếu hụt nghiêm trọng, việc bán chip thô đôi khi mang lại lợi nhuận tốt hơn bán sản phẩm hoàn chỉnh. Trong bức tranh lớn hơn của bộ nhớ Trung Quốc, YMTC là mảnh ghép NAND bên cạnh CXMT ở mảng DRAM. Trung Quốc không còn dừng lại ở việc sao chép công nghệ; nước này xây dựng hệ sinh thái chip nhớ riêng, với tham vọng gia nhập nhóm dẫn đầu về NAND, mở rộng sản xuất và giành thị phần từ những ông lớn đã kiểm soát phân khúc này nhiều năm.
Tác động tới giá bộ nhớ và chuỗi cung ứng chip nhớ toàn cầu
Nếu YMTC thực sự hơn gấp đôi sản lượng NAND và đẩy mạnh xuất khẩu chip nhớ toàn cầu, cuộc chơi giá cả sẽ đảo chiều. Hôm nay, thị trường đang thiếu hàng, giúp cả ngành hưởng biên lợi nhuận cao; nhưng khi công suất mới ồ ạt đi vào hoạt động, nguy cơ dư cung và chu kỳ giảm giá là rất rõ. Các nhà sản xuất Hàn Quốc đang chuyển một phần năng lực sang DRAM và HBM – những sản phẩm có lợi nhuận cao nhờ nhu cầu trung tâm dữ liệu và AI – để giảm phụ thuộc vào NAND. YMTC lại đi ngược chiều: tăng tối đa NAND, chuyển sang eSSD doanh nghiệp, chấp nhận áp lực giá trong tương lai. Về chuỗi cung ứng, nếu YMTC thâm nhập sâu vào hệ sinh thái của các hãng thiết bị lớn – với các thử nghiệm bộ nhớ Trung Quốc trong smartphone và laptop, đặc biệt là khả năng trở thành nhà cung cấp cho các thương hiệu tiêu dùng hàng đầu – thị trường chip nhớ toàn cầu sẽ chứng kiến sự dịch chuyển quyền lực. Sự trỗi dậy của YMTC và CXMT báo hiệu việc Trung Quốc không còn chỉ là công xưởng gia công, mà là một cực mới trong bản đồ cung ứng bộ nhớ toàn cầu. Hệ quả dài hạn có thể là chuỗi cung ứng memory phân mảnh theo địa chính trị, với các khách hàng phương Tây cân nhắc giữa giá thấp từ YMTC và rủi ro phụ thuộc vào bộ nhớ Trung Quốc. Còn với người dùng cuối, tăng công suất sản xuất NAND 2027 của YMTC có thể đồng nghĩa với SSD dung lượng lớn rẻ hơn trong vài năm tới.
Liệu YMTC có thực sự soán ngôi Samsung và SK Hynix vào 2027?
Dù đã vươn lên vị trí thứ ba về sản lượng NAND, YMTC vẫn chưa phải là mối đe dọa trực tiếp đối với ngôi vương của Samsung và SK Hynix ở thời điểm hiện tại. Khoảng cách về doanh thu, năng lực R&D, cũng như chiều sâu danh mục sản phẩm – đặc biệt trong DRAM và HBM – là rất lớn. Ngành bộ nhớ đòi hỏi vốn đầu tư khổng lồ, chu kỳ nâng cấp công nghệ liên tục, và việc tăng sản lượng không đảm bảo duy trì biên lợi nhuận cao lâu dài. Tuy vậy, đánh giá thấp YMTC là sai lầm, bởi tốc độ đi lên của hãng cho thấy một chiến lược bền bỉ: tập trung vào NAND, xây dựng năng lực SSD doanh nghiệp, tận dụng khủng hoảng bộ nhớ để bơm công suất, rồi dùng IPO để khóa lại nguồn vốn cho giai đoạn mở rộng tiếp theo. Nếu YMTC giữ vững đà hiện tại, cuộc cạnh tranh vị trí thứ ba hôm nay có thể chỉ là màn khởi động cho cuộc chiến giành quyền kiểm soát thị trường bộ nhớ trong tương lai. Quan điểm thẳng thắn là: mục tiêu “dethrone” Samsung và SK Hynix vào cuối 2027 có thể quá tham vọng về thời gian, nhưng không phi lý về hướng đi. YMTC sẽ buộc hai ông lớn Hàn Quốc phải tái tính toán chiến lược NAND, còn phần còn lại của thế giới sẽ phải làm quen với một trật tự chip nhớ toàn cầu nơi bộ nhớ Trung Quốc là thế lực không thể bỏ qua.
