YMTC là gì và vì sao tham vọng NAND của Trung Quốc bùng nổ lúc này?
Cuộc cạnh tranh YMTC NAND flash là nỗ lực mở rộng quy mô sản xuất bộ nhớ flash Trung Quốc để thách thức vị thế dẫn đầu lâu năm của Samsung và SK Hynix, dựa trên chiến lược dồn lực vào NAND, tăng mạnh công suất wafer và bước vào các phân khúc SSD giá trị cao nhằm tái định hình thị trường NAND toàn cầu trong vài năm tới.
Điểm xuất phát của câu chuyện là cuộc khủng hoảng nguồn cung bộ nhớ: cả NAND dùng cho SSD và DRAM cho RAM đều đang thiếu hụt nặng, kéo giá tăng và biên lợi nhuận lên cao. Trong bối cảnh đó, YMTC – nhà sản xuất bộ nhớ flash Trung Quốc lớn nhất – không còn là “người chơi giá rẻ”, mà đã vượt ngưỡng buộc Samsung và SK Hynix phải xem như đối thủ trực tiếp trong NAND flash. Đồng thời, nhu cầu dịch chuyển mạnh về phía trung tâm dữ liệu khi SSD doanh nghiệp chiếm tới 48% tổng số bit NAND xuất xưởng trong quý II, tăng từ 26% chỉ sau một năm. Nói cách khác, thị trường tự mở ra một cửa sổ cơ hội hiếm có cho bất kỳ hãng nào dám mở rộng công suất nhanh và đủ liều lĩnh.
Trung Quốc có thể vẫn còn chậm hơn các công ty dẫn đầu thế giới vài năm trong một số công nghệ tiên tiến nhất, nhưng khoảng cách đó không còn giống như một rào cản không thể vượt qua nữa. Với bệ phóng là thị trường nội địa khổng lồ và chiến lược tự chủ bán dẫn, YMTC đang được đặt vào vai trò mũi nhọn của bộ nhớ flash, tương tự cách một hãng khác đảm trách mảng DRAM. Điều này biến tham vọng NAND của YMTC thành một bước đi mang màu sắc chiến lược quốc gia hơn là quyết định kinh doanh đơn lẻ.
Tham vọng vượt Samsung, SK Hynix trước 2028: bold nhưng không phải viển vông
YMTC đã công khai với nhà đầu tư mục tiêu trở thành nhà cung cấp NAND lớn nhất thế giới vào cuối năm 2027, vượt lên trước Samsung và SK Hynix/Solidigm trong bảng xếp hạng sản lượng. Đây không phải câu khẩu hiệu PR: hiện tại YMTC đã chiếm khoảng 13–14% thị phần NAND toàn cầu, trong khi Samsung ở mức khoảng 25–29% và SK Hynix (kèm Solidigm) khoảng 22%. Khoảng cách còn khá xa, nhưng không còn là “ngọn núi bất khả xâm phạm”.
Chìa khóa nằm ở hướng đầu tư: trong khi Samsung và SK Hynix dồn trọng tâm sang DRAM và HBM cho AI và trung tâm dữ liệu, khiến mảng NAND tăng trưởng sản lượng chậm lại, YMTC gần như tập trung gần hết nguồn lực vào NAND flash, chỉ dành một phần nhỏ cho DRAM. Các phân tích độc lập cho biết hãng đã và đang lên kế hoạch mở rộng, xây mới hàng loạt nhà máy, với khả năng tới năm cơ sở sản xuất mới đi vào hoạt động trong vài năm tới. Nếu tất cả được đưa vào vận hành, tổng công suất wafer NAND của YMTC có thể vượt mức của SK Hynix vào đầu giai đoạn 2027.
Dĩ nhiên, việc trở thành số 1 toàn cầu vào đúng mốc cuối 2027 là kịch bản rất tham vọng, thậm chí nhiều đánh giá cho rằng phải sang sau 2028 mới thực sự khả thi. Nhưng điều quan trọng là cục diện: tương quan lực lượng trên thị trường NAND toàn cầu đang dịch chuyển khỏi trạng thái “Hàn Quốc áp đảo, phần còn lại chỉ chen chân”, sang mô hình ba cực, nơi một nhà sản xuất bộ nhớ flash Trung Quốc có thể giành vị thế tương đương hai ông lớn Hàn Quốc.
Chiến lược công suất: YMTC tăng tốc 25%, Samsung SK Hynix cạnh tranh nhưng giữ phanh
Điểm then chốt biến tham vọng thành đe dọa thực sự là công suất sản xuất. Theo ước tính, YMTC dự kiến tăng sản lượng wafer NAND gần 25% trong năm tới, từ khoảng 2,01 triệu lên 2,50 triệu tấm vào năm 2027. Riêng nhà máy thứ ba tại Vũ Hán – mới bắt đầu vận hành cuối năm nay – được dự đoán nhảy từ 90.000 wafer lên 575.000 wafer/năm vào 2027. Đây là tốc độ mở rộng mà không nhà sản xuất truyền thống nào hiện tại đang theo kịp.
Ngược lại, sản lượng NAND của Samsung được kỳ vọng chỉ nhích từ 4,77 lên 4,85 triệu wafer trong năm tới, còn SK Hynix (tính cả Solidigm) từ 2,79 lên 2,87 triệu wafer. Hai hãng Hàn Quốc đang ưu tiên vốn đầu tư cho DRAM và HBM, khiến các dự án tăng mạnh công suất NAND nhiều khả năng phải sau 2028 mới bùng nổ. Sự lệch pha về thời điểm đầu tư này làm dấy lên lo ngại các nhà sản xuất Hàn Quốc có thể đánh mất thị phần NAND trước khi các dây chuyền mới kịp vận hành.
Ngay trong giai đoạn 2027, một số phân tích cho rằng YMTC có thể đạt tổng công suất khoảng 300.000 wafer mỗi tháng vào đầu năm, trong khi SK Hynix được dự báo ở mức khoảng 260.000 wafer mỗi tháng vào cuối năm đó. Cộng với kế hoạch tới năm nhà máy mới, YMTC không chỉ tăng sản lượng tuyến tính mà tạo ra bước nhảy quy mô, đủ để đối trọng – nếu không muốn nói là vượt – ít nhất một trong hai đối thủ Hàn Quốc.
IPO và bước ngoặt vị thế: từ kẻ bám đuổi giá rẻ thành đối thủ không thể xem nhẹ
Một dấu hiệu cho thấy YMTC không còn là tay chơi hạng hai là hồ sơ IPO trên sàn Thượng Hải, với mục tiêu huy động vốn quy mô lớn để bơm vào sản xuất và R&D NAND flash doanh nghiệp. Khoảng 63% số vốn IPO dự kiến sẽ được dùng để nâng cấp dây chuyền sản xuất hàng loạt, 37% còn lại cho nghiên cứu thế hệ NAND tiếp theo và giải pháp lưu trữ doanh nghiệp. Đây là cấu trúc chi tiêu rất “tấn công”, báo hiệu tham vọng chiếm lĩnh cả phân khúc SSD doanh nghiệp có giá trị cao.
Sự bứt phá gần đây của một hãng bộ nhớ DRAM Trung Quốc sau IPO thành công và đổ vốn vào các nhà máy mới càng là tiền lệ cho chiến lược tương tự của YMTC. Cả hai đang được xem như cặp bài trùng trong chiến lược bộ nhớ của Bắc Kinh: một bên tập trung NAND, một bên tập trung DRAM. Theo phân tích, YMTC đã “vượt qua ngưỡng” nơi Samsung và SK Hynix không thể tiếp tục coi đây là đối thủ hạng thấp.
Điều thú vị là dù đứng thứ ba về sản lượng, YMTC mới chỉ đứng thứ năm về doanh thu NAND, sau cả Micron và Kioxia. Lý do: hãng vẫn còn hạn chế trong mảng SSD doanh nghiệp – nơi biên lợi nhuận cao, trong khi phần lớn chip được bán vào những phân khúc giá thấp hơn. Điều này mang hai ý nghĩa: thứ nhất, nếu YMTC chuyển mix sản phẩm sang SSD doanh nghiệp thành công, biên lợi nhuận và sức cạnh tranh sẽ tăng vọt; thứ hai, ngay cả khi chưa làm được, lượng công suất bổ sung vẫn có thể đổ vào NAND tiêu dùng, tạo áp lực lớn lên giá hàng loạt.
Tác động chuỗi cung ứng: NAND rẻ hơn, SSD nhiều hơn – nhưng cuộc chơi trở nên khắc nghiệt
Từ góc nhìn người dùng và các nhà sản xuất thiết bị, việc YMTC bơm thêm công suất vào thị trường NAND toàn cầu gần như chắc chắn sẽ kéo giá xuống khi tình trạng thiếu hụt lắng dịu. Các phân tích cảnh báo: khi công suất tăng mạnh, câu hỏi lớn không còn là “sản xuất được bao nhiêu” mà là “số NAND này sẽ đi về đâu”. Nếu YMTC giành được chỗ đứng vững trong SSD doanh nghiệp, hãng sẽ tấn công thẳng vào phân khúc giá trị cao nhất; nếu chưa, lượng công suất đó sẽ chảy về thị trường tiêu dùng, tạo sức ép giảm giá lên NAND phổ thông.
Thêm công suất từ YMTC, cộng với việc các nhà sản xuất Hàn Quốc sớm hay muộn cũng phải tăng tốc NAND trở lại, làm dấy lên khả năng dư cung từ nửa sau 2027, khi năng lực sản xuất mới đi vào hoạt động trong lúc nhu cầu thiết bị điện tử tiêu dùng vẫn ì ạch. Điều này có thể làm NAND, SSD và các sản phẩm lưu trữ, mạng trở nên rẻ và dồi dào hơn, giúp nhà sản xuất thiết bị gắn thêm nhiều bộ nhớ mà không đội chi phí quá mạnh. Nhưng mặt trái là biên lợi nhuận của các hãng NAND – kể cả Samsung, SK Hynix, Kioxia, Micron lẫn YMTC – có thể bị bào mỏng.
Vì thế, cuộc cách mạng NAND mà YMTC châm ngòi không chỉ là câu chuyện “ai đứng số 1” trên bảng xếp hạng sản lượng. Đó là bước ngoặt nơi bộ nhớ flash Trung Quốc chuyển từ vai trò kẻ bám đuổi sang người định hình chu kỳ giá, cấu trúc cạnh tranh và cả chiến lược đầu tư của toàn ngành. Các hãng Hàn Quốc có thể vẫn dẫn trước về công nghệ DRAM/HBM, nhưng trong NAND, họ sẽ phải chơi một ván cờ phòng thủ nhiều hơn là tấn công. Và dù YMTC có kịp vượt Samsung, SK Hynix đúng mốc 2027 hay vài năm sau, trật tự cũ của thị trường NAND toàn cầu rõ ràng đang phai nhạt từng tháng.
