Xu hướng chụp ảnh trên vách đá: đẹp hình, xấu hệ lụy
Xu hướng chụp ảnh trên vách đá là hiện tượng ngày càng phổ biến khi du khách, đặc biệt giới trẻ, cố ý leo ra mép đá, vượt qua rào chắn an toàn hoặc áp sát những đoạn núi, vách biển cheo leo để có được khung hình ấn tượng đăng lên mạng xã hội, bất chấp cảnh báo nguy hiểm từ địa phương và biển báo tại điểm tham quan. Chính trào lưu sống ảo trên mạng xã hội này đang biến du lịch nguy hiểm Việt Nam từ ngoại lệ thành một thứ gần như bình thường hóa. Vấn đề không chỉ nằm ở vài phút mạo hiểm để chụp một tấm ảnh, mà là cả một hệ giá trị lệch lạc: tương tác ảo được ưu tiên hơn sức khỏe, tài sản và sinh mạng. Vụ việc nữ du khách trèo ra vách đá chụp ảnh, quay video sống ảo ở khu vực trạm hải đăng Hòn Lớn, tổ dân phố Bích Đầm, phường Nha Trang là ví dụ điển hình. Cô gái bất chấp lan can, biển cảnh báo, thậm chí cả tiếng gọi can ngăn đầy lo lắng của người đàn ông địa phương. Video ghi lại cảnh cô cúi người bò trên vách đá trong điều kiện gió lớn, phía dưới là biển sâu. Chỉ một cú trượt chân là đủ biến một chuyến đi ngắm cảnh thành tai nạn khó lường.
Hòn Lớn – Bích Đầm: điểm ngắm vịnh Nha Trang thành sân khấu sống ảo
Hải đăng Hòn Lớn, xây dựng từ năm 1890, cao hơn 100m so với mực nước biển, vốn là một điểm ngắm cảnh nổi tiếng với khu nghỉ chân hướng ra biển để du khách quan sát tàu thuyền đánh bắt trên vịnh Nha Trang. Tổ dân phố Bích Đầm cách bờ biển Nha Trang hơn 8 hải lý, là cộng đồng du lịch với hơn 200 hộ dân, chủ yếu làm nghề đánh bắt hải sản và lao động tự do. Đây là không gian được định hướng phát triển du lịch cộng đồng xanh, bền vững theo đề án đã được thành phố phê duyệt vào tháng 3-2025. Thế nhưng, thay vì tận hưởng cảnh quan và đời sống làng biển, một bộ phận du khách lại biến khu vực lan can hải đăng thành sân khấu chụp ảnh sống ảo trên vách đá. Dù khu vực đã có lan can và biển cảnh báo không được vượt ra ngoài phạm vi an toàn để chụp ảnh, nữ du khách trong clip vẫn leo ra ngoài, thản nhiên tạo dáng giữa gió lớn. Việc cố tình bỏ qua quy định, phớt lờ khuyến cáo địa phương cho thấy một phần giới trẻ đang coi trải nghiệm du lịch như bối cảnh cho nội dung mạng xã hội, hơn là cơ hội tìm hiểu văn hóa, thiên nhiên. Đáng nói, lực lượng biên phòng và người dân ở đây luôn chủ động tuyên truyền quy định, hướng dẫn khu vực tham quan an toàn trước khi khách lên đảo, nhưng hiệu quả lại bị bẻ cong bởi sức hút của vài chục nghìn lượt xem.
Du lịch nguy hiểm và cái giá của vài giây nổi bật trên mạng xã hội
Vụ việc ở Hòn Lớn không phải trường hợp đơn lẻ trong bức tranh du lịch nguy hiểm Việt Nam. Trước đó, nhiều điểm đến đã trở thành “mỏm đá tử thần” đúng nghĩa. Tại Mũi Nghê trên bán đảo Sơn Trà, Đà Nẵng, bốn du khách bị sóng cuốn xuống biển khi đang chụp ảnh; hai người đến nay vẫn mất tích, công tác tìm kiếm phải tạm dừng vì thời tiết xấu. Ở Nha Trang, một nữ du khách tử vong khi trượt chân tại tháp Trầm Hương trong năm 2023. Tại Mèo Vạc (Hà Giang), một du khách Anh bị thương nặng khi leo “mỏm đá tử thần”, sau khi trước đó đã có người ngã xuống khe đá cùng vị trí. Các điểm như Mũi Điện, Lý Sơn cũng ghi nhận nhiều trường hợp trèo ra mép vách đá sát biển bất chấp cảnh báo. Không khó để nhận ra mẫu số chung: sống ảo trên mạng xã hội. Hình ảnh đứng chênh vênh trên vách đá, áp sát mép vực hay giữa làn sóng dữ mang lại cảm giác khác biệt, kích thích người xem hơn những tấm ảnh bình thường. Theo ý kiến của một đại diện doanh nghiệp du lịch, mạng xã hội khuyến khích giới trẻ săn lùng khung hình lạ để thể hiện cá tính, thu hút sự chú ý và chạy theo xu hướng. Ảnh chụp trên mép đá, gần vực sâu hay nước chảy xiết thường dễ có nhiều lượt xem, khiến một số người sẵn sàng đánh đổi an toàn để có khoảnh khắc nổi bật. Nhận định này đi thẳng vào mấu chốt: "Views và lượt thích chỉ tồn tại trong chốc lát, nhưng một tai nạn có thể để lại hậu quả cả đời, ảnh hưởng không chỉ nạn nhân mà cả gia đình và lực lượng cứu hộ".
Phản ứng của địa phương: siết quản lý, liệu đã đủ mạnh?
Trước trào lưu chụp ảnh trên vách đá, nhiều địa phương buộc phải chuyển từ khuyến khích sang kiểm soát chặt. Tại Bích Đầm, lực lượng biên phòng phối hợp người dân tuyên truyền quy định, hướng dẫn khu vực tham quan an toàn ngay từ khi đón khách. Khu vực hải đăng Hòn Lớn đã có lan can, biển cảnh báo cấm vượt ngoài phạm vi an toàn để chụp ảnh. Sau khi clip nữ du khách bò trên vách đá lan truyền, chính quyền phường Nha Trang cho biết đã nắm sự việc và chỉ đạo các đơn vị liên quan siết chặt đảm bảo an toàn cho khách khi tham quan trên đảo. Những biện pháp này cho thấy các địa phương bắt đầu xem an toàn du lịch Nha Trang và các điểm tương tự là ưu tiên, thay vì phó mặc ý thức du khách. Tuy vậy, bài toán khó nằm ở tâm lý "người khác làm được, mình cũng làm được". Khi thấy người đi trước mạo hiểm mà chưa gặp tai nạn, nhiều bạn trẻ dễ xem nhẹ địa hình trơn trượt, thay đổi thời tiết hoặc việc thiếu kỹ năng xử lý khẩn cấp. Việc gia cố lan can, tăng biển cảnh báo, thậm chí hạn chế tiếp cận một số mỏm đá nguy hiểm là cần thiết, nhưng nếu không đi kèm chế tài rõ ràng và thông điệp truyền thông nổi bật, sức hút của vài giây sống ảo vẫn có thể lấn át mọi rủi ro trong mắt người trẻ.
Đổi cách chơi mạng xã hội để cứu tour du lịch an toàn
Cuộc chiến chống xu hướng sống ảo trên vách đá không thể chỉ trông chờ vào rào chắn và biển cấm. Các địa phương đang đặt mục tiêu phát triển du lịch cộng đồng xanh, bền vững như tại Bích Đầm thì càng phải xem an toàn là nền tảng, không phải phụ lục. Điều này đòi hỏi cách tiếp cận mới: thay vì để thuật toán mạng xã hội dẫn dắt hành vi, cần chủ động tạo ra nội dung đề cao trách nhiệm, bình thường hóa những trải nghiệm an toàn mà vẫn đẹp và đáng nhớ. Về phía du khách, thông điệp đơn giản nhưng không thể nói mãi mà bỏ qua: chuyến đi đáng nhớ không nằm ở bức ảnh liều mạng nhất, mà ở việc bạn quay về nhà nguyên vẹn cùng câu chuyện ý nghĩa. Tôn trọng biển cảnh báo, không vượt rào an toàn, không tự ý vào khu vực nguy hiểm là những nguyên tắc tối thiểu của một người đi du lịch có ý thức. Nếu muốn ảnh ấn tượng, hoàn toàn có thể tìm góc chụp an toàn hơn hoặc dùng thiết bị hỗ trợ. Cuối cùng, câu nói "Ảnh có thể chụp lại, còn mạng sống thì không" không phải là lời khuyên đạo đức chung chung, mà là ranh giới rất cụ thể giữa một chuyến du lịch chia sẻ trên mạng với những dòng trạng thái tưởng nhớ.
