Thông điệp rõ ràng: Nhạc cụ truyền thống Tày phải hiện diện như nhân vật chính
Sự kết hợp giữa đàn tính khổng lồ, nhạc cụ truyền thống Tày và cây violin của Hoàng Rob trên sân khấu truyền hình là một hướng đi biểu diễn sân khấu chủ động đặt di sản văn hóa Việt Nam vào vị trí trung tâm, để khán giả đại chúng tiếp nhận di sản không phải như phông nền trang trí mà như nhân vật chính của câu chuyện âm nhạc. Điều đáng nói ở đây là lựa chọn mang tính tuyên ngôn: thay vì để nhạc cụ cổ truyền nằm trong bảo tàng, Hoàng Rob buộc chúng đối thoại với LED, pop, concept hiện đại. Tập 10 của chương trình lên sóng với chủ đề Công diễn 4 “Đầu đội trời, chân đạp đất”, mở màn bằng “Đi tìm lời ru Nữ thần Mặt Trời”, nơi tiếng Hoàng Rob violin xuất hiện đúng khoảnh khắc cao trào của ánh lửa và ánh sáng. Chính sự sắp đặt ấy cho thấy anh không muốn chỉ chơi hay, anh muốn kể chuyện bằng nhạc cụ.
Từ hang Thạch Sanh đến lễ hội Lồng Tồng: Hành trình đi tìm chất liệu Tày
Trong tập 11, với chủ đề Thạch Sanh, Hoàng Rob cùng Liên minh Hợp Lực - Rực Rỡ chọn một con đường táo bạo: kể lại câu chuyện cây đàn thần bằng lăng kính văn hóa Tày. “Tích tịch tình tang” không lấy bối cảnh hang sâu, mà đặt âm nhạc vào lễ hội Lồng Tồng – lễ hội xuống đồng đầu xuân của người Tày với ước vọng mùa màng bội thu. Lựa chọn này không phải thao tác mỹ thuật đơn thuần, mà là quyết định chính trị trong nghệ thuật: đưa một sinh hoạt lễ hội địa phương lên khung giờ vàng của truyền hình. Đáng chú ý hơn, múa sư tử mèo – di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2017 – cùng múa bát, hát Then, đàn tính đều được đưa vào tiết mục bằng đạo cụ thật do nghệ nhân ở Lạng Sơn chế tác, chứ không phải bản sao "cho tiện" sản xuất. Để có hai chiếc đầu sư tử mèo, Hoàng Rob phải mất 2–3 ngày thuyết phục nghệ nhân. Đó là kiểu tôn trọng khiến khán giả buộc phải nhìn lại cách mình tiêu thụ văn hóa truyền thống.
Đàn tính khổng lồ và sân khấu đương đại: khi concept đi trước kỹ thuật
Điểm gây choáng nhất trong “Tích tịch tình tang” là cây đàn tính khổng lồ dựng ngay giữa sân khấu, như cột trụ nối âm nhạc với không gian văn hóa Tày. Không chỉ nhắc đến nhạc cụ gắn liền nghệ thuật Then, cây đàn này trở thành trục thị giác định hình diện mạo cả tiết mục. Ở vai trò xây dựng concept, Hoàng Rob chủ động chọn cách để chất liệu truyền thống đối thoại với ngôn ngữ sân khấu đương đại: núi non trùng điệp trên màn LED, bảng màu rực rỡ, lớp đồ họa được thiết kế để vừa gợi miền núi phía Bắc, vừa hợp thị giác của một show truyền hình hiện đại. Bản phối của SlimV lồng ghép âm hưởng đàn tính và nhịp trống hội vào chất pop, nhưng điều quan trọng là tư duy: nhạc cụ truyền thống không phải yếu tố "lạ tai" mà là xương sống thẩm mỹ. Theo chia sẻ từ hậu trường, tiết mục còn có sự hướng dẫn chuyên môn từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn – một chi tiết cho thấy việc bắc cầu giữa sân khấu và di sản đang được xử lý ở mức hệ thống, không phải trò thử nghiệm ngẫu hứng.
Tiếng violin giữa ngọn lửa: nghệ sĩ biết lùi để câu chuyện bước lên
Nếu cây đàn tính khổng lồ là nhân vật chính của phần Thạch Sanh, thì trong “Đi tìm lời ru Nữ thần Mặt Trời” ở Công diễn 4, tiếng Hoàng Rob violin lại được dùng như dấu chấm hết đầy chủ ý. Ở đoạn kết, anh bước ra với cây violin bên cạnh ngọn lửa; ngọn lửa đặt sát cây đàn và tiếng violin vang lên giữa vùng sáng đang lan rộng, tạo cảm giác chính cây đàn đang gọi Mặt Trời thức dậy. Violin không chen vào giữa bài để phô kỹ thuật, mà lùi xuống cuối, gánh nhiệm vụ đóng lại câu chuyện. Trong bối cảnh Thanh Duy, Đinh Mạnh Ninh, Trịnh Thăng Bình và Thái VG hóa thân những người canh giữ ánh sáng, thực hiện nghi lễ đánh thức Mặt Trời trên sân khấu, việc một nghệ sĩ khí nhạc nhận phần kết cho thấy Liên minh nhìn anh như người kiến tạo concept hơn là "khách mời" điểm tô. Đó là hình mẫu nghệ sĩ biểu diễn sân khấu mới: hiểu vị trí của mình trong tổng thể, chấp nhận lùi một bước để cấu trúc sân khấu tiến lên.
Một Hoàng Rob khác: từ nghệ sĩ violin đến người bắc nhịp cầu di sản
Giữa tiết mục ngập tràn chất liệu văn hóa Tày, thứ khiến khán giả bất ngờ lại là giọng hát mộc mạc của Hoàng Rob. Cách anh hát trong trẻo, nhẹ nhàng và di chuyển với động tác múa bát khiến hình ảnh "nghệ sĩ violin" quen thuộc bị phá khung. Trước đó, anh đã dùng violin, hát, múa đương đại trong "Hoa Đào", rồi rap, chơi keytar trong "Let Me Go", cầm guitar điện song tấu cùng Hoàng Dũng ở "Chiến", liên tục đổi vị trí: khi là violinist, khi là vocalist, khi là người dựng ý tưởng. Trong một chương trình nơi giọng hát là tiêu chí chấm điểm chính, người lo phần nhìn thường không phải gương mặt nổi bật nhất trên sân khấu. Thế nhưng Hoàng Rob chọn đi xa khỏi vạch xuất phát đó, dùng hiểu biết về nhạc cụ truyền thống Tày, kinh nghiệm biểu diễn sân khấu và tinh thần làm mới bản thân để chứng minh rằng nghệ sĩ Việt Nam có thể đồng thời là người trình diễn và người bảo tồn văn hóa Việt Nam ngay trong dòng chảy giải trí đại chúng. Nếu muốn di sản sống tiếp, cách tốt nhất không phải trưng bày, mà là để nó bước lên sân khấu cùng thế hệ mới.
