Khám sức khỏe toàn dân: bước ngoặt tư duy chăm sóc sức khỏe
Khám sức khỏe toàn dân là chiến dịch các địa phương tổ chức tầm soát sàng lọc miễn phí, lập sổ sức khỏe điện tử cho 100% người dân nhằm chuyển hệ thống y tế từ mô hình thụ động chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe chủ động, dự phòng bệnh tật và quản lý liên tục đời sống sức khỏe cộng đồng. Đây không phải một đợt khám phong trào, mà là sự thay đổi căn bản cách nhà nước nhìn người dân: từ “đối tượng quản lý” thành “chủ thể cần được chăm sóc”. TP.HCM là địa phương đi đầu với chiến dịch “150 ngày đêm” khám sức khỏe toàn dân, bắt đầu từ 25/5, đặt mục tiêu bao phủ gần 15 triệu dân tại toàn bộ 168 phường, xã, đặc khu. Sau hơn hai tháng, thành phố ghi nhận hơn 1 triệu lượt khám, cho thấy nhu cầu và tiềm năng của mô hình chăm sóc sức khỏe chủ động.
Từ phong trào thành hạ tầng: sổ sức khỏe điện tử và dữ liệu số
Điểm khác biệt của chiến dịch khám sức khỏe toàn dân lần này nằm ở việc coi dữ liệu sức khỏe là hạ tầng, chứ không chỉ là giấy tờ hành chính. 100% kết quả khám tại TP.HCM đang được đồng bộ tự động lên Hồ sơ sức khỏe điện tử thông qua ứng dụng Công dân số Thành phố và VNeID. Sổ sức khỏe điện tử được ví như “nhật ký sức khỏe” của mỗi người dân, lưu trữ thông tin định danh, tiền sử bệnh, yếu tố nguy cơ, kết quả khám định kỳ, toa thuốc, tiêm chủng, quản lý thai sản và bệnh mạn tính, được cập nhật liên tục trong suốt quá trình chăm sóc sức khỏe. Nếu chỉ dừng ở một lần khám sẽ không có ý nghĩa chiến lược; việc tích lũy “dấu chân dữ liệu” mỗi lần người dân tiếp cận hệ thống y tế cho phép bác sĩ có cái nhìn toàn diện hơn và chính quyền dự báo xu hướng bệnh tật để phân bổ nguồn lực hợp lý.
Tổ chức tầm soát sàng lọc miễn phí ngay tại cơ sở: cách làm “rất đô thị”
Mô hình khám sức khỏe toàn dân chỉ hiệu quả nếu đi sát đời sống. Ở TP.HCM, nhiều phường không chờ người dân đến bệnh viện mà chủ động mang dịch vụ tầm soát sàng lọc miễn phí về tận khu phố, trường học, nhà văn hóa. UBND phường Tân Định phát động chương trình tạo lập hồ sơ sức khỏe điện tử gắn với khám sức khỏe toàn dân tại Trường THCS Trần Văn Ơn; đối tượng là toàn bộ người dân thường trú, tạm trú trên 15 khu phố, ưu tiên người cao tuổi, khuyết tật, hộ nghèo, lao động tự do chưa có bảo hiểm y tế. Người tham gia được khám miễn phí với nhiều chuyên khoa, tư vấn dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe, tiêm chủng, đồng thời được hướng dẫn cài đặt và sử dụng các ứng dụng số để tự quản lý sổ sức khỏe điện tử. Cách tổ chức linh hoạt, đi vào từng cụm dân cư này cho thấy đô thị không chỉ lo tăng trưởng mà đang chuyển sang bảo đảm “thân khỏe, tâm an” cho cộng đồng.
Chăm sóc sức khỏe chủ động: không để ai bị bỏ lại phía sau
Ý nghĩa lớn nhất của chiến dịch khám sức khỏe toàn dân không nằm ở con số hơn 1 triệu lượt khám, mà ở việc đặt mục tiêu rõ ràng: 100% người dân được khám, tầm soát ít nhất một lần trong năm. Đây là thách thức lớn, khi nhiều địa phương còn chênh lệch tiến độ, nhân lực y tế mỏng, người dân bận rộn hoặc chưa thấy lợi ích của khám định kỳ. Nhưng thay vì “xếp hạng địa phương”, thành phố dùng bảng điều khiển số để nhận diện nơi còn khó khăn và hỗ trợ cho đến khi mọi người dân đều tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Thời gian tới, khám sức khỏe định kỳ được định hướng trở thành hoạt động thường xuyên thông qua mạng lưới trạm y tế, bác sĩ gia đình, đội chăm sóc sức khỏe liên tục; hồ sơ sức khỏe điện tử sẽ liên thông với hồ sơ bệnh án điện tử, hình thành cả “nhật ký sức khỏe” lẫn “nhật ký bệnh tật” của mỗi người dân.
Từ chiến dịch ngắn hạn đến chính sách dài hạn
Nếu coi khám sức khỏe toàn dân chỉ là một chiến dịch, chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội thiết kế lại chính sách y tế theo hướng lấy người dân làm trung tâm. Năm 2026 được nhìn nhận là năm khởi đầu của một chương trình mang tính chiến lược, mở nền tảng để chuyển từ chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe chủ động, toàn diện và bền vững. Khi dữ liệu sức khỏe được tích lũy qua nhiều năm, TP.HCM không chỉ quản lý tốt sức khỏe từng cá nhân mà còn có thể dự báo xu hướng bệnh, chủ động phòng ngừa, thiết kế can thiệp phù hợp từng nhóm dân cư. Về phía người dân, việc tham gia khám sức khỏe toàn dân và duy trì sổ sức khỏe điện tử không nên được nhìn như nghĩa vụ, mà là quyền lợi để hiểu rõ hơn về cơ thể, nhận cảnh báo sớm và được y tế đồng hành suốt đời. Nếu cả hệ thống chính trị kiên trì mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau”, mô hình chăm sóc sức khỏe chủ động sẽ trở thành chuẩn mực mới chứ không chỉ là khẩu hiệu.
