Bi kịch Ngọc Hòa và thông điệp cảnh tỉnh cho an toàn PCCC xưởng gỗ
Vụ cháy xưởng gỗ tại Cụm công nghiệp Ngọc Hòa là sự cố hỏa hoạn nghiêm trọng khiến ba người tử vong, hai người bị thương, thiêu rụi nhà xưởng và phơi bày những vi phạm an toàn PCCC xưởng gỗ cùng các lỗ hổng quản trị rủi ro trong ngành nội thất gỗ. Theo hồ sơ điều tra, khoảng 10 giờ ngày 19/8, hỏa hoạn bùng phát tại khu vực kho xưởng của doanh nghiệp do Bùi Hữu Hào làm chủ, khiến 3 người tử vong, 2 người bị thương và gây thiệt hại nghiêm trọng đối với khu vực nhà xưởng. Vụ việc khốc liệt đến mức khu vực kho xưởng rộng khoảng 700m² bị thiêu rụi và ảnh hưởng tới các doanh nghiệp liền kề. Ngày 21/8, cơ quan điều tra khởi tố vụ án và khởi tố, tạm giam chủ xưởng về tội “Vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy” theo khoản 3 Điều 313 Bộ luật Hình sự. Đây không chỉ là một vụ án hình sự, mà là hồi chuông báo động cho toàn bộ các xưởng gỗ và cụm công nghiệp nội thất.
Xưởng chưa đủ điều kiện PCCC nhưng vẫn hoạt động: chuẩn an toàn sản xuất bị coi nhẹ
Điểm gây phẫn nộ nhất trong vụ việc là việc xưởng gỗ vẫn hoạt động sản xuất dù chưa đáp ứng chuẩn an toàn sản xuất về PCCC. Theo điều tra ban đầu, kho xưởng của Công ty TNHH Kiến trúc và Nội thất mộc Bùi Gia do Bùi Hữu Hào làm chủ chưa đăng ký về phòng cháy, chữa cháy và chưa được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn PCCC theo quy định. Nói cách khác, doanh nghiệp đặt công nhân, tài sản và cả các cơ sở lân cận vào tình trạng không có “lá chắn” pháp lý lẫn kỹ thuật. Đáng lo hơn, mặt bằng đặt xưởng được thuê lại từ một cơ sở từng bị tạm đình chỉ, rồi đình chỉ hoạt động vào năm 2021 do thuộc diện phải thẩm duyệt về PCCC nhưng không có giấy chứng nhận thẩm duyệt thiết kế và văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu; các tồn tại PCCC cũng chưa được khắc phục đầy đủ theo quy định. Đây là một chuỗi vi phạm an toàn công nghiệp bị kéo dài, biến nhà xưởng thành “quả bom lửa” treo trên đầu người lao động.
Hệ lụy của việc coi phòng cháy nội thất là thủ tục: mất mát nhân mạng, gián đoạn sản xuất, rủi ro pháp lý
Ba người tử vong trong vụ cháy xưởng gỗ tại Cụm công nghiệp Ngọc Hòa là lời cảnh báo đắt giá về những hệ lụy khi an toàn PCCC không được đặt đúng vị trí trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Một vụ cháy ở xưởng gỗ – nơi tập trung vật liệu dễ cháy, bụi gỗ, sơn, dung môi – không chỉ cướp đi tính mạng người lao động mà còn có thể làm tê liệt toàn bộ dây chuyền sản xuất, phá hỏng hợp đồng, mất khách hàng, kéo theo thiệt hại tài sản lớn và trách nhiệm hình sự cho chủ cơ sở. Như trong vụ Ngọc Hòa, bên cạnh 3 người chết và 2 người bị thương, toàn bộ kho xưởng 700m² bị thiêu rụi, ảnh hưởng đến các doanh nghiệp liền kề, thiệt hại tài sản hiện vẫn đang được thống kê, làm rõ. Một câu nói đáng ghi nhớ là: “Một vụ cháy không chỉ đe dọa trực tiếp đến tính mạng người lao động mà còn có thể làm gián đoạn toàn bộ hoạt động sản xuất, gây thiệt hại lớn về tài sản và kéo theo những hệ quả pháp lý đối với doanh nghiệp”.
Bài học quản trị rủi ro cho chủ xưởng gỗ và cụm công nghiệp nội thất
Bài học lớn nhất từ vụ cháy Ngọc Hòa là an toàn PCCC xưởng gỗ phải trở thành một phần của chiến lược vận hành, không phải “giấy phép” để đối phó. Luật sư Nguyễn Trọng Hiệp nhấn mạnh rằng với các doanh nghiệp sản xuất dùng nhiều vật liệu dễ cháy như gỗ, PCCC phải được tích hợp vào toàn bộ quá trình tổ chức sản xuất, từ thiết kế nhà xưởng, bố trí máy móc, nguồn nhiệt đến kế hoạch thoát nạn và trang bị thiết bị chữa cháy. Chi phí phòng cháy nội thất vì thế không thể xem là gánh nặng thủ tục, mà là khoản đầu tư bảo vệ con người, tài sản và sự sống còn của doanh nghiệp. Quan trọng không kém là văn hóa tuân thủ: quyết định tạm đình chỉ hay đình chỉ hoạt động chỉ có ý nghĩa khi các tồn tại được khắc phục triệt để, thay vì bị phớt lờ để rủi ro cháy nổ tiếp tục tích tụ.
Giải pháp bắt buộc: từ lựa chọn mặt bằng đến vận hành hàng ngày
Để tránh lặp lại bi kịch, các chủ xưởng gỗ và cụm công nghiệp nội thất cần thay đổi cách tiếp cận ngay từ bước đầu tiên: lựa chọn mặt bằng. Khi thuê nhà xưởng, doanh nghiệp không thể chỉ nhìn diện tích, vị trí, giá thuê hay thuận tiện vận chuyển; cần kiểm tra kỹ tình trạng pháp lý, hồ sơ thẩm duyệt, nghiệm thu PCCC và mức độ phù hợp với loại hình sản xuất dự kiến. Hợp đồng thuê không đồng nghĩa mọi trách nhiệm PCCC thuộc về bên cho thuê; người trực tiếp tổ chức sản xuất phải chủ động đảm bảo công trình đáp ứng chuẩn an toàn sản xuất. Bên cạnh đó, cần thường xuyên đánh giá lại rủi ro khi thay đổi công năng, bố trí máy móc, thêm nguồn nhiệt hoặc tăng khối lượng hàng hóa lưu trữ, vì mỗi thay đổi đều có thể làm tăng nguy cơ cháy, nổ và cản trở thoát nạn. PCCC phải được đưa vào quy trình vận hành hàng ngày, với kiểm tra định kỳ, tập huấn cho công nhân và kịch bản ứng phó rõ ràng. Nếu không, mỗi quyết định “làm tạm”, “chạy trước, hoàn thiện sau” đều có thể là mắt xích dẫn tới một vụ cháy khác.
