Chuyển giao quản lý, không phải đổi tên trên giấy
Chuyển giao cơ sở giáo dục nghề nghiệp là việc chuyển trách nhiệm quản lý nhà trường, cùng tổ chức, nhân sự, tài chính, tài sản và hoạt động đào tạo, từ cơ quan trung ương sang chính quyền địa phương. Ngày 11/11, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức bàn giao 8 trường nghề trực thuộc Bộ cho UBND Hà Nội, Hải Phòng, Phú Thọ, Ninh Bình và Đồng Nai. Theo các quyết định của Thủ tướng ban hành ngày 30/9/2026, Phú Thọ tiếp nhận Trường Cao đẳng nghề số 1 Việt Nam – Liên Xô; Ninh Bình nhận Cao đẳng Xây dựng Nam Định; Hải Phòng nhận Cao đẳng Cơ giới xây dựng; Đồng Nai nhận Cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2. Hà Nội tiếp nhận bốn trường còn lại. Quy mô bàn giao đáng kể, nhưng kết quả không nằm ở số trường đổi đầu mối: địa phương phải biến quyền quản lý mới thành kế hoạch đào tạo phù hợp với nhu cầu nhân lực.
Bàn giao nguyên trạng là bước đầu, không phải đích đến
Năm địa phương đồng ý tiếp nhận các trường nguyên trạng, đồng thời cam kết tạo điều kiện để cơ sở sớm ổn định và phát triển. Cách làm này giúp tránh xáo trộn tức thời, nhưng cũng đặt ra yêu cầu rõ ràng: quyền lợi và nghĩa vụ của giáo viên, người lao động, người học và đối tác phải được bảo đảm trong quá trình chuyển tiếp. Bộ cũng đề nghị địa phương chú ý chính sách đối với người học và hoạt động đào tạo theo đặt hàng. Đây là phần thiết thực nhất của việc chuyển giao trường nghề đối với người dân: học tập không bị gián đoạn, còn nhà trường có thể tiếp tục tổ chức đào tạo. Các nội dung về tổ chức, nhân sự, tài chính, tài sản và đào tạo sẽ được các đơn vị liên quan triển khai tiếp. Vì thế, bàn giao đủ hồ sơ chưa đủ; chất lượng quản lý đào tạo nghề mới là phép thử.
Kỳ vọng tăng quy mô phải đi cùng chất lượng
Mục tiêu của đợt sắp xếp là để mạng lưới giáo dục nghề nghiệp tiếp tục phát triển, tăng cả quy mô lẫn chất lượng. Định hướng này cụ thể hóa chủ trương đột phá giáo dục và đào tạo tại Nghị quyết 71-NQ/TW, đồng thời thực hiện kết luận về tiến độ sắp xếp các cơ sở giáo dục đại học và nghề nghiệp. Trao quyền cho địa phương có thể giúp trường gắn chương trình đào tạo với nhu cầu lao động tại chỗ, nhưng lợi thế ấy chỉ thành hiện thực nếu đi kèm đầu tư đúng trọng tâm và mục tiêu phát triển cụ thể. Phó Chủ tịch thường trực UBND Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết thành phố sẽ rà soát từng trường, xây dựng định hướng gắn với nhu cầu nhân lực chất lượng cao của Thủ đô. Hà Nội nhận nhiều nhất, với bốn trường, nên trách nhiệm chứng minh mô hình quản lý gần địa phương có thể tạo chuyển biến thực chất cũng đặc biệt lớn.
Kế hoạch 2026–2031 sẽ quyết định hiệu quả
Bước tiếp theo là yêu cầu các trường chủ động đánh giá toàn diện hoạt động và đề xuất phương án phát triển; những trường chưa có kế hoạch cần sớm xây dựng định hướng cho giai đoạn 2026–2031, nêu rõ lĩnh vực ưu tiên đầu tư. Cảnh báo cần lưu ý là nguy cơ hoàn tất thủ tục nhưng đổi mới chậm. Địa phương vì thế không nên chỉ tiếp nhận bộ máy và tài sản, mà cần gắn mục tiêu của từng trường với mạng lưới giáo dục nghề nghiệp và nhu cầu nhân lực địa phương. Nếu làm được, việc chuyển giao có thể tạo điều kiện để đào tạo nghề sát thực tế hơn, đồng thời mở rộng năng lực cung ứng lao động có kỹ năng. Nếu thiếu kế hoạch, bảo đảm quyền lợi và theo dõi chất lượng, thay đổi đầu mối quản lý sẽ khó tạo khác biệt cho người học.
Tóm lại, chuyển 8 cơ sở về 5 địa phương là một bước tái cơ cấu có mục tiêu hợp lý, nhưng thành công không được đo bằng lễ bàn giao. Thước đo phải là trường ổn định, người học và nhà giáo được bảo đảm quyền lợi, còn quy mô đào tạo tăng mà chất lượng không suy giảm.
