Học nghề phải dẫn tới công việc
Đào tạo nghề gắn với tuyển dụng là cách tổ chức học tập dựa trên nhu cầu tuyển người và điều kiện sản xuất tại địa phương, đồng thời kết nối người học với việc làm, vốn và hỗ trợ sinh kế. Đây là hướng đi thiết thực hơn việc mở lớp chỉ để hoàn thành chỉ tiêu: kỹ năng chỉ có giá trị bền vững khi người lao động biết dùng chúng để kiếm sống.
Tại Lào Cai, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên Bảo Thắng phối hợp với các cơ sở đào tạo tuyển sinh những nghề như điện công nghiệp, kế toán doanh nghiệp, quản trị nhà hàng – khách sạn và chế biến thực phẩm. Trong chín tháng đầu năm 2026, xã Bảo Thắng giới thiệu việc làm cho 224 người, đạt 99,6% kế hoạch; 24 người vay Quỹ quốc gia về việc làm với tổng số tiền khoảng 650 triệu đồng. Các con số cho thấy kết nối việc làm và vốn có thể biến lớp học thành một phần của lộ trình sinh kế, thay vì điểm kết thúc của chính sách đào tạo lao động.
Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Lào Cai Phạm Tuấn Chung nhấn mạnh chính quyền cần chủ động nắm nhu cầu việc làm và xây dựng giải pháp phù hợp điều kiện thực tế. Yêu cầu ấy đáng chú ý: nếu không hiểu người dân muốn làm nghề gì và doanh nghiệp cần tuyển ai, đào tạo dễ lệch khỏi cơ hội thật.
Bắc Ái Tây: học nghề sát nơi làm việc
Ở xã Bắc Ái Tây, hai lớp nghề theo Kế hoạch số 346 có tổng cộng 70 lao động nông thôn tham gia, gồm may công nghiệp và trồng lúa năng suất cao. Chương trình kéo dài 300 giờ, dự kiến kết thúc ngày 31/12/2026; lớp may chú trọng kiến thức nền tảng và thực hành để học viên làm quen với nghề, đáp ứng tốt hơn yêu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp. Đưa nội dung học gần với công việc cụ thể là lựa chọn đúng: người học có thể hình dung rõ kỹ năng nào sẽ dùng sau khóa học.
Trước đó, chính quyền xã phối hợp với Công ty Cổ phần Dệt gia dụng Phong Phú mở lớp may miễn phí cho 30 lao động nông thôn tại thôn Phước Hòa. Sự tham gia của doanh nghiệp khiến đào tạo bớt xa rời thực tế tuyển dụng. Với nghề trồng lúa, học viên được hướng dẫn kỹ thuật canh tác và chăm sóc cây trồng để cải thiện năng suất, qua đó tạo sinh kế ngay tại địa phương.
Hai hướng học cho thấy việc làm miền núi không nên bị thu hẹp thành chuyện rời quê đi làm thuê. May công nghiệp có thể mở cửa vào doanh nghiệp; kỹ thuật nông nghiệp có thể nâng hiệu quả sản xuất tại nhà. Cả hai đều hướng đến tăng thu nhập và ổn định cuộc sống, miễn là kỹ năng học được có điều kiện để áp dụng.
Vĩnh Châu giảm rào cản vào lớp học
Tháng 10/2026, Phòng Văn hóa – Xã hội phường Vĩnh Châu phối hợp với Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên Vĩnh Châu triển khai kế hoạch đào tạo nghề, tập trung vào khóa học phù hợp nhu cầu địa phương, điều kiện sản xuất và cơ hội tuyển dụng. Kế hoạch năm 2026 đặt mục tiêu đào tạo sơ cấp và dưới ba tháng cho khoảng 280 học viên. Đối tượng gồm lao động dân tộc thiểu số và người Kinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo sống tại vùng dân tộc thiểu số, đủ điều kiện và có nhu cầu học nghề.
Người học đủ điều kiện được hỗ trợ tiền ăn 30.000 đồng mỗi ngày học; nếu địa điểm đào tạo cách nơi ở từ 15 km trở lên, còn được hỗ trợ đi lại 200.000 đồng mỗi khóa. Những khoản hỗ trợ này không thay thế cơ hội việc làm, nhưng giúp giảm trở ngại trước mắt về thời gian và chi phí tham gia lớp học. Danh mục nghề gồm tin học văn phòng, lắp ráp máy tính, sửa chữa động cơ nông nghiệp, chăn nuôi – thú y, nuôi trồng thủy sản và kỹ thuật trồng hành, tiêu, tỏi.
Cách làm của Vĩnh Châu cho thấy chính sách có ý nghĩa hơn khi tính đến hoàn cảnh người học và thế mạnh địa phương. Mục tiêu không dừng ở chứng chỉ: kỹ năng cần giúp người dân tìm việc, áp dụng vào sản xuất hoặc phát triển sinh kế phù hợp với gia đình. Đây là nền tảng quan trọng để hỗ trợ sinh kế bền hơn.
Đo hiệu quả bằng việc làm sau khóa học
Ba địa phương đang nối các mắt xích khác nhau: Lào Cai kết hợp đào tạo, giới thiệu việc làm và vay vốn; Bắc Ái Tây đưa nội dung lớp học sát nghề may và sản xuất nông nghiệp; Vĩnh Châu hỗ trợ người học tiếp cận khóa phù hợp và giảm một phần chi phí tham gia. Điểm chung đáng giữ không phải số lớp mở ra, mà là khả năng biến kỹ năng thành việc làm, thu nhập hoặc sản phẩm tốt hơn.
Bước tiếp theo là duy trì kết nối tuyển dụng, theo dõi người học sau đào tạo và điều chỉnh ngành nghề khi nhu cầu lao động thay đổi. Lào Cai xác định nâng chất lượng đào tạo, tăng kết nối tuyển dụng và hỗ trợ người lao động tiếp cận chính sách việc làm là những giải pháp cần tiếp tục thực hiện. Nếu các khâu ấy đi cùng nhau, lớp nghề mới có thể tạo cơ hội thực chất; nếu thiếu khâu đầu ra, người học vẫn có nguy cơ cầm kỹ năng mà chưa tìm được việc.
Đào tạo nghề ở vùng núi chỉ phát huy hết tác dụng khi được thiết kế từ nhu cầu tuyển dụng và sinh kế tại chỗ, rồi nối tiếp bằng vốn, giới thiệu việc làm và hỗ trợ phù hợp. Thành công nên được nhìn qua khả năng người dân có việc, tăng thu nhập và ổn định cuộc sống—không chỉ qua số người dự lớp.
