Một concert kể chuyện bằng văn hóa ba miền
Dân Chơi Dân Ca Day 2 là concert của Phương Mỹ Chi được xây dựng như một hành trình âm nhạc qua ba miền, kết nối dân ca, nghệ thuật diễn xướng và phong tục cộng đồng trong một câu chuyện sân khấu thống nhất. Tối 7.11, tại Sân Đông, Trung tâm Triển lãm Việt Nam ở Đông Anh, Hà Nội, nữ ca sĩ đưa chương trình đến trước hàng nghìn khán giả. Điểm đáng nhớ của concert Hà Nội không nằm ở việc trưng bày yếu tố dân gian, mà ở cách chúng trở thành trục dẫn dắt tiết mục. Từ “Bài ca đất phương Nam” đến những không gian gợi miền Trung và Bắc Bộ, khán giả được mời đi qua nhiều vùng văn hóa thay vì xem một loạt màn diễn rời rạc. Đó là lựa chọn có chủ đích, giúp âm nhạc dân gian hiện diện như chất liệu sáng tạo sống động.
Ở chặng miền Trung và Tây Nguyên, “Buôn trăng” gợi không gian xứ Huế, còn “Ưng cái bụng” đưa âm thanh cồng chiêng, đàn T'rưng, vũ điệu và hình ảnh đời sống người Ê Đê lên sân khấu. Ca từ còn giới thiệu những từ như “Ami”, “Ama”, khiến trải nghiệm văn hóa đi xa hơn phần trang phục hay mỹ thuật. Cách làm này tạo cho Dân Chơi Dân Ca bản sắc riêng: hiện đại hóa không đồng nghĩa với gạt bỏ gốc rễ, mà là đặt chất liệu truyền thống vào một cấu trúc đủ gần gũi để khán giả trẻ muốn lắng nghe.
Dân ca gặp pop, rap và rock
Trong hơn ba giờ biểu diễn, Phương Mỹ Chi chuyển qua những màu sắc dân ca quen thuộc, pop, rap và rock. Sự pha trộn ấy sẽ dễ thành chiêu gây bất ngờ nếu thiếu liên kết, nhưng ở đây các bản phối đương đại góp phần giữ nhịp cho chuyến đi qua vùng miền. Liên khúc “Lý Cò Style - Rock Hạt Gạo - Ếch Ngoài Đáy Giếng” là một trong những tiết mục mới dành cho khán giả Hà Nội, đẩy chất liệu dân gian vào tiết tấu rock sôi động. “Xây xẩm”, với NSND Thanh Ngoan, cũng tạo nên cuộc gặp khác lạ giữa hát Xẩm và nền nhạc rock mạnh. Những lựa chọn này cho thấy nữ ca sĩ không đóng khung mình trong hình ảnh cô bé hát dân ca; cô đang thử sức với sân khấu đòi hỏi phối hợp ca hát, vũ đạo và diễn xuất.
Dẫu vậy, một tiết mục trên concert không thể đại diện trọn vẹn cho đời sống của một di sản. Giá trị của những màn phối mới phụ thuộc vào việc chất liệu được tìm hiểu, chọn lọc và thể hiện có trách nhiệm, chứ không chỉ vào hiệu ứng âm thanh hay hình ảnh. Đêm diễn có những dấu hiệu đáng khích lệ: nghệ nhân trực tiếp trình diễn, còn các làn điệu và cách diễn xướng được đặt ở vị trí dễ tiếp cận. Với khán giả trẻ, đó là cơ hội nghe truyền thống qua chính giọng hát và phong cách của người gìn giữ nó, thay vì chỉ gặp di sản như một phông nền trang trí.
Những cuộc gặp gỡ nhiều thế hệ
Sức nặng của concert còn đến từ những người cùng bước lên sân khấu với Phương Mỹ Chi. Trong “Thử lòng quân tử”, các nghệ nhân thuộc bốn phường Xoan cổ Phú Thọ trình diễn “Xin huê - đố huê”, đưa lối hát Xoan đến gần người nghe trẻ bằng chính tiếng hát và cách diễn xướng truyền thống. “Xây xẩm” lại đặt NSND Thanh Ngoan bên cạnh nữ ca sĩ trong màn kết hợp giữa hát Xẩm và rock. Ở tiết mục “Liễu yếu đào tơ”, sự góp mặt của NSƯT Kim Tử Long và NSƯT Trinh Trinh tạo thêm một điểm nối giữa các thế hệ nghệ sĩ. Những cuộc gặp này thuyết phục hơn một màn khách mời đơn thuần: chúng làm rõ cách concert có thể mở không gian cho nghệ nhân và nghệ sĩ truyền thống cùng hiện diện trong chương trình đương đại.
Các khách mời trẻ cũng góp phần thay đổi nhịp đêm diễn. Phương Ly cùng Phương Mỹ Chi đem đến phần trình diễn vui nhộn “Nữ công gia chánh”, trong khi RHYDER kết hợp với cô trong “Bóng phù hoa”. Nguyễn Hùng và Phương Mỹ Chi lần đầu hát live “Lỡ Thương Nhau” tại đêm Hà Nội; trước đó, cả hai đã cùng trình bày “Có Nhau”. Sự sắp đặt giữa nghệ nhân, nghệ sĩ nhiều thế hệ và cộng sự đương đại giúp chương trình đổi màu mà không đánh mất mạch văn hóa chung.
Cái kết của album, dấu mốc trưởng thành
Dân Chơi Dân Ca Day 2 khép lại hành trình album cùng tên bằng những màn trình diễn mới dành riêng cho khán giả Thủ đô, trong đó có “Lỡ Thương Nhau” và liên khúc pha rock. Nhưng ý nghĩa của Phương Mỹ Chi concert này rộng hơn một đêm quảng bá: nó cho thấy hướng đi nghệ thuật đang thành hình, lấy văn hóa Việt làm nguồn cảm hứng rồi đối thoại với ngôn ngữ nhạc đại chúng. Từ cô bé được biết đến nhờ giọng hát dân ca đến người dẫn dắt một chương trình kéo dài nhiều giờ, Phương Mỹ Chi cho thấy sự trưởng thành ở khả năng làm chủ sân khấu, kết nối khách mời và giữ một chủ đề xuyên suốt. Dân ca ở đây không phải chiếc áo hoài niệm; đó là nền tảng để cô thử nghiệm mà vẫn giữ dấu ấn riêng.
Thành công đáng kể nhất của đêm diễn không phải khẳng định mọi di sản đều có thể chuyển thành tiết mục giải trí, mà là gợi ra cách tiếp cận có chọn lọc để truyền thống gặp công chúng mới. Concert Hà Nội tạo cơ hội để khán giả trẻ tiếp xúc với nghệ thuật Xoan, Xẩm và chất liệu vùng miền trong không gian hiện đại, đồng thời nhắc rằng sân khấu lớn chỉ là một cánh cửa, không thay thế việc gìn giữ di sản trong đời sống. Với lựa chọn kết hợp dân ca, pop, rap, rock và những cuộc gặp gỡ nhiều thế hệ, Phương Mỹ Chi đã biến đêm cuối của album thành lời tuyên bố rõ ràng về con đường mình muốn theo đuổi.
