Một giờ trong phòng xông hơi có thể dẫn đến suy đa tạng
Sốc nhiệt khi xông hơi là tình trạng cơ thể quá tải vì nhiệt, có thể gây rối loạn ý thức, tụt huyết áp và tổn thương nhiều cơ quan, đặc biệt khi người xông vừa vận động hoặc mất nước. Ca bệnh tại Bệnh viện Bạch Mai cho thấy đây không phải nguy cơ có thể xem nhẹ: ngày 23/9, người quen phát hiện một người đàn ông Mỹ 73 tuổi hôn mê sâu sau khi ông tập thể dục rồi ở trong phòng xông hơi hơn một giờ. Khi đến bệnh viện, ông sốt 39,5 độ C, tụt huyết áp và phản xạ kém. Các bác sĩ ghi nhận sốc nhiệt, tổn thương gan và thận cấp, tiêu cơ vân, rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu cùng nhiễm khuẩn tiết niệu.
Tình trạng nguy kịch đòi hỏi thở máy, thuốc vận mạch, bù dịch và điện giải, hỗ trợ gan, điều chỉnh đông máu; người bệnh còn được lọc máu liên tục để hỗ trợ thận. Dưới sự chỉ đạo của PGS.TS.BS Lương Quốc Chính, bác sĩ điều trị chính Nguyễn Diệp Anh cùng ê-kíp hồi sức tích cực điều trị cho ông. Sau 17 ngày tại Bạch Mai, bệnh nhân tỉnh táo, tự thở, ăn uống và vận động phục hồi; ông xuất viện ngày 9/10 trong tình trạng ổn định. Kết cục tốt không làm giảm mức độ nghiêm trọng của ca bệnh: xông hơi kéo dài sau tập luyện là lựa chọn rủi ro, không phải cách tăng hiệu quả thư giãn.
Vì sao xông hơi sau tập luyện đáng thận trọng
Sau khi vận động, cơ thể đã sinh nhiệt và mất nước qua mồ hôi. Tiếp tục ở trong môi trường nóng quá lâu có thể làm hao hụt thêm nước và chất điện giải, dẫn đến mệt mỏi, chóng mặt và ảnh hưởng sức khỏe. Vì vậy, xông hơi sau tập luyện không nên trở thành bước nối tiếp ngay sau buổi tập cường độ cao; càng không nên cố ở lại để đổ mồ hôi nhiều hơn với hy vọng có lợi hơn. Trường hợp người đàn ông 73 tuổi không chứng minh rằng một khoảng thời gian duy nhất gây ra mọi biến chứng, nhưng là lời cảnh báo rõ ràng về việc kết hợp vận động với xông hơi kéo dài, nhất là khi cơ thể đã mệt hoặc thiếu nước.
Bác sĩ Huỳnh Tấn Vũ, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM cơ sở 3, khuyến nghị người mới bắt đầu chỉ nên xông khoảng 5–10 phút để thích nghi; mỗi lần thư giãn thường khoảng 10–15 phút và cần dừng nếu thấy khó chịu. Người đang cảm, suy nhược hoặc có bệnh tim mạch, huyết áp và vấn đề sức khỏe khác cần thận trọng; người có bệnh nền nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi xông. Cũng không nên xông khi đang đói, vừa ăn quá no, vừa vận động cường độ cao hoặc đã uống rượu bia.
Nhận biết dấu hiệu sốc nhiệt và gọi cấp cứu
Chóng mặt, buồn nôn, tim đập nhanh, khó thở hoặc mệt lả trong lúc xông là những dấu hiệu phải dừng ngay, rời phòng nóng đến nơi thoáng mát và nghỉ ngơi; đừng cố chịu thêm. Lú lẫn, ngất, hôn mê hoặc tình trạng xấu đi nhanh nghiêm trọng hơn và cần được cấp cứu. Ca bệnh 73 tuổi cho thấy bất tỉnh có thể đi kèm sốt cao, tụt huyết áp và suy nhiều cơ quan. Khi người xông không tỉnh táo hoặc ngất, hãy gọi cấp cứu và đưa đến cơ sở y tế ngay; không chờ xem họ có tự hồi phục hay không.
Nếu người bệnh còn tỉnh, hãy giúp họ ra khỏi khu vực nóng và ở nơi mát, thoáng trong khi chờ hỗ trợ y tế. Không để người có biểu hiện bất thường ở một mình trong phòng xông. Nhận biết sớm và đưa đến cơ sở y tế kịp thời có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả điều trị. Đây là lúc ưu tiên cấp cứu, không phải tìm cách tự xử trí kéo dài tại nhà.
Đừng đánh đổi an toàn để xông lâu hơn
Bài học từ ca bệnh không phải là mọi người đều phải tránh xông hơi, mà là cần đặt giới hạn và lắng nghe thể trạng. Xông lâu không đồng nghĩa với hiệu quả tốt hơn; sau vận động mạnh, khi mệt hoặc có nguy cơ mất nước, lựa chọn an toàn là nghỉ ngơi, hồi phục trước và không bước ngay vào phòng nóng. Người có bệnh nền hoặc sức khỏe không ổn định nên hỏi bác sĩ, còn bất kỳ ai có dấu hiệu bất thường cần dừng ngay. Hôn mê, ngất, lú lẫn hay diễn biến xấu nhanh phải được xem là tình huống cấp cứu. Ca bệnh được cứu sống sau 17 ngày hồi sức nhắc rằng xử trí kịp thời có thể tạo khác biệt, nhưng phòng ngừa vẫn là cách tốt hơn.
