Đừng biến phút thư giãn thành phép thử sức chịu đựng
Xông hơi sau tập thể dục là việc tiếp xúc với môi trường nóng ngay sau vận động, khi cơ thể còn mất nước, tăng nhiệt và cần thời gian để nhịp tim cùng thân nhiệt dần trở lại bình thường. Đây không phải bước phục hồi bắt buộc, và kết hợp hai hình thức tạo nhiệt liên tiếp có thể gây nguy hiểm. Nhiều người vào phòng xông sau khi đá bóng, chơi pickleball hoặc tập gym để thư giãn cơ, giảm mệt mỏi hay đốt thêm mỡ, nhưng lợi ích kỳ vọng không đáng để đánh đổi bằng việc ép cơ thể đang kiệt sức chịu nóng thêm. Thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế Phương Đông, cảnh báo xông hơi ngay sau vận động cường độ cao có thể làm tăng nguy cơ mất nước, rối loạn điện giải và gây áp lực lên tuần hoàn, thận.
Một ca nguy kịch cho thấy sốc nhiệt nguy hiểm đến đâu
Cảnh báo này không chỉ là lý thuyết. Một người đàn ông 73 tuổi, quốc tịch Mỹ, được đưa vào Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng hôn mê sâu, sốc nhiệt và suy đa tạng sau khi tập thể dục rồi xông hơi hơn một giờ. Tình trạng của ông rất nặng, với điểm SOFA 14; các tổn thương được ghi nhận gồm tổn thương gan và thận cấp, tiêu cơ vân, rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu và nhiễm khuẩn tiết niệu. Ông cần thở máy, lọc máu liên tục cùng nhiều biện pháp hồi sức chuyên sâu. Sau 17 ngày điều trị tích cực, người bệnh hồi phục và xuất viện ổn định. Việc ông hồi phục không làm giảm mức độ nghiêm trọng của biến cố: sốc nhiệt có thể làm tổn thương đồng thời nhiều cơ quan và đe dọa tính mạng. Không nên xem trường hợp này như một lý do để thử giới hạn chịu nóng của bản thân.
Vì sao nhiệt độ cao làm tăng gánh nặng cho thận
Sau buổi tập nặng, mồ hôi đã lấy đi nước và điện giải. Nếu tiếp tục xông khi chưa nghỉ và bù nước, cơ thể mất nước nhiều hơn, máu có thể cô đặc, còn hệ tuần hoàn và thận phải làm việc dưới sức ép lớn hơn. Nhiệt độ cao trong không gian kín cũng tăng gánh nặng điều hòa thân nhiệt; người đang mệt có thể choáng, ngất hoặc gặp biến cố tim mạch. Một nguy cơ khác là tổn thương cơ sau vận động mạnh: khi cơ bị tổn thương nghiêm trọng, các chất được giải phóng có thể gây tổn thương thận cấp, thậm chí cần lọc máu cấp cứu. Vì vậy, sốc nhiệt nguy hiểm không chỉ bởi cảm giác nóng hay kiệt sức. Khi tình trạng nặng, tổn thương có thể lan tới nhiều cơ quan, dẫn đến suy đa tạng. Cố chịu nóng lâu hơn không giúp cơ thể phục hồi nhanh.
Ưu tiên phục hồi và nhận biết dấu hiệu cảnh báo
Để an toàn tập luyện, đừng vào phòng xông ngay khi vừa kết thúc vận động cường độ cao. Hãy nghỉ, bổ sung nước và điện giải, chờ nhịp tim trở về bình thường, cơ thể hạ nhiệt và cảm thấy thư giãn; bác sĩ cho biết khoảng nghỉ 2–3 giờ có thể phù hợp, tùy sức khỏe và mức hồi phục của mỗi người. Nếu vẫn xông, nguồn khuyến cáo giới hạn thời gian tối đa 15 phút và không cố kéo dài khi cơ thể khó chịu. Dừng ngay nếu chóng mặt, đau đầu, buồn nôn, yếu lả, lú lẫn hoặc ngất. Người cao tuổi, người mắc bệnh tim mạch, thận, tăng huyết áp hoặc rối loạn nhịp tim, người có nguy cơ đột quỵ hay đang dùng thuốc ảnh hưởng điều hòa thân nhiệt cần thận trọng và nên hỏi bác sĩ trước. Nếu có rối loạn ý thức, co giật hoặc bất tỉnh, gọi cấp cứu, đưa người bệnh khỏi nơi nóng và làm mát cơ thể trong lúc chờ trợ giúp.
