Từ đĩa sang dữ liệu: bước ngoặt không còn đường lùi
Xu hướng bán hàng số game là quá trình các nhà phát hành chuyển trọng tâm doanh thu từ đĩa vật lý sang bản tải về, nơi phần lớn người chơi mua game thông qua các cửa hàng trực tuyến và nền tảng phân phối số thay vì ra cửa hàng mua hộp đĩa truyền thống, khiến cả chiến lược phát hành lẫn thói quen tiêu dùng bị thay đổi căn bản trên toàn cầu. Sự thật cần nhìn thẳng: với các ông lớn Nhật Bản như Capcom và Square Enix, thời của đĩa đã qua, dù họ chưa chính thức khai tử dạng phát hành này. Khoảng 90% số bản game bán ra của Capcom hiện là bản số, có quý đạt tới 93,3%. Square Enix cũng báo cáo hơn 90% doanh số đến từ tải về trong quý tài chính gần nhất. Khi con số vượt quá 9/10, đây không còn là xu hướng, mà là chuẩn mực mới.
Capcom, Square Enix và sự bình thản trước "cái chết" của đĩa
Điều gây tranh cãi không phải là việc bán hàng số game tăng lên, mà là thái độ điềm nhiên của các nhà phát hành. Khi được hỏi liệu thị trường đĩa thu hẹp có làm tổn hại doanh thu bán hàng game trung và dài hạn, lãnh đạo Capcom trả lời thẳng: do bản số đang chiếm ưu thế, họ không dự báo tác động tiêu cực đến doanh thu tương lai. Nói cách khác, họ không còn lo lắng về việc người chơi thôi mua đĩa, vì dòng tiền đã chuyển hẳn sang digital. Square Enix cho thấy bức tranh tương tự: 6,65 triệu bản HD và MMO được bán dưới dạng tải về, trong khi bản vật lý chỉ đạt 730.000 trong cùng kỳ. Một câu nói đáng trích dẫn là: "Khoảng 90% doanh số game của Square Enix trong quý vừa qua đến từ tải về". Khi doanh thu bán hàng game vẫn tăng, các giọt nước doanh số đĩa mất đi không làm họ bận tâm.
Người chơi đã đi trước: hành vi tiêu dùng ép ngành game phải đổi
Sự chuyển dịch của Capcom Square Enix digital thực chất phản ánh sự đổi thay hành vi tiêu dùng toàn cầu, chứ không chỉ là quyết định từ trên xuống. Tỷ lệ 90,11% doanh số là tải về so với bản đóng gói cho thấy người chơi rõ ràng chuộng digital hơn vật lý. Ở nhiều nơi, mua đĩa là một hành trình bất tiện: không có cửa hàng gần nhà, phải đặt online, chờ giao; trong khi vài cú nhấp chuột là có game ngay trên PlayStation Store, Steam hay nền tảng khác. Thêm vào đó là những tựa chỉ phát hành dạng số, từ bản HD remaster cho đến MMO, vốn chủ yếu được bán online. Đáng nói hơn, doanh số digital thường gộp cả DLC, vật phẩm trong game và thuê bao, làm cho doanh thu bán hàng game tăng mạnh. Người dùng, bằng lựa chọn hàng ngày, đã buộc các nhà phát hành phải xem digital là kênh chính.
Sony chấm dứt đĩa PlayStation và đòn quyết định vào bán lẻ
Nếu Capcom và Square Enix là những người đi theo dữ liệu, Sony lại là kẻ đặt ra thời hạn. Ngành game sẽ chứng kiến một cú xoay lớn khi hãng này ngừng sản xuất đĩa cho hệ máy PlayStation từ đầu năm 2028. Điều đó có nghĩa: từ thời điểm đó, các tựa mới trên PlayStation chỉ còn được mua dưới dạng số, cả trên PS Store lẫn ở các cửa hàng, còn đĩa phát hành trước mốc 1/2028 vẫn tiếp tục hoạt động trên máy. Với người chơi yêu bản vật lý, đây là cú sốc khi lựa chọn bị cắt giảm, và nhiều ý kiến phản đối cho rằng việc số đông chuyển sang digital không đồng nghĩa số ít bị lãng quên. Nhưng như chính các số liệu đã chứng minh, "Market forces, not just preferences, are pushing people towards non-physical sources for games". Khi quy luật thị trường cộng hưởng với quyết định nền tảng, bán lẻ đĩa gần như chỉ còn tồn tại nhờ nhu cầu sưu tầm.
Chiến lược phát hành mới: digital là sân chơi chính, đĩa thành bản sưu tầm
Các nhà phát hành game Nhật Bản xu hướng coi digital là điểm xuất phát cho mọi kế hoạch tương lai. Capcom đã nêu mục tiêu tới 95% doanh số là bản số trong năm tài chính tới, song vẫn khẳng định chưa "khai tử" hoàn toàn đĩa: họ sẽ tiếp tục phát hành khi còn lượng người chơi đáng kể quan tâm. Điều này cho thấy đĩa đang bị tái định nghĩa từ kênh bán lẻ chính thành sản phẩm ngách cho fan cứng và nhà sưu tầm. Với Square Enix, tỷ lệ digital áp đảo cùng doanh thu số tăng hơn gấp đôi qua một năm củng cố lựa chọn tập trung vào phát hành trực tuyến. Các chiến dịch marketing ngày càng xoay quanh pre-order digital, gói nâng cấp online, sự kiện trong game hơn là trưng bày hộp đĩa trên kệ. Khi Final Fantasy 7 Revelation chuẩn bị ra mắt vào mùa xuân 2027, nhiều khả năng nó sẽ tiếp tục đẩy tỷ lệ bán hàng số game lên cao hơn nữa.
