Kinh tế không gian tầm thấp: không chỉ là vài chiếc drone bay trên trời
Kinh tế không gian tầm thấp là mô hình phát triển mới dựa trên việc sử dụng vùng trời thấp cho hoạt động kinh tế – xã hội, kết nối phương tiện bay không người lái, hạ tầng kỹ thuật, nền tảng số, dữ liệu, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và cơ chế quản lý nhà nước thành một hệ sinh thái thống nhất. Từ góc nhìn này, việc Đà Nẵng quyết định thí điểm bay drone không chỉ là thử vài chuyến giao hàng, mà là bước đi chiến lược để mở thêm một “không gian phát triển” bên cạnh đất liền, biển và không gian số. Điểm đáng chú ý là thành phố đặt kỳ vọng rõ ràng: kinh tế không gian tầm thấp phải trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Đây là tham vọng lớn, và chỉ có thể đạt được nếu Đà Nẵng thật sự xây dựng được hệ sinh thái dịch vụ UAV tầm thấp thay vì chạy theo phong trào thiết bị bay.
Thí điểm bay drone Đà Nẵng: 3 ứng dụng mở đường cho dịch vụ UAV tầm thấp
Sáng 8/9, UBND Đà Nẵng đã tổ chức hội thảo góp ý Đề án “Thí điểm phát triển kinh tế không gian tầm thấp đến năm 2030”, đặt nền cho chương trình bay thử từ cuối năm 2026. Theo đề án, giai đoạn thí điểm sẽ kéo dài 18 tháng, từ cuối 2026 đến đầu 2028, với ít nhất 3 ứng dụng dịch vụ bay tầm thấp được triển khai. Thành phố dự kiến chuyến bay đầu tiên phục vụ giao hàng hoặc thu thập dữ liệu sẽ diễn ra vào tháng 10-2026. Đà Nẵng không khởi động thí điểm một cách đơn lẻ. Kế hoạch đã tính tới việc huy động ít nhất 5 doanh nghiệp trực tiếp tham gia bay, 10 doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị và 5 trường đại học, đơn vị đào tạo đưa môn học về kinh tế không gian tầm thấp vào chương trình đào tạo. Đó là tín hiệu tích cực: nếu bước đầu đã có đủ doanh nghiệp và trường đại học cùng nhập cuộc, khả năng hình thành sinh thái drone địa phương sẽ cao hơn, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nhà cung cấp bên ngoài.
Ba nhóm ứng dụng drone sẽ chạm vào đời sống người dân như thế nào?
Điểm mạnh của chương trình thí điểm nằm ở việc chọn đúng các lĩnh vực có tác động trực tiếp đến người dân. Thành phố xác định 5 hướng trọng tâm: logistics và giao hàng tầm thấp; du lịch, quảng bá văn hóa; y tế, dân sinh, cứu nạn cứu hộ; nông nghiệp, lâm nghiệp; quản lý hạ tầng đô thị và môi trường. Trong đó, ưu tiên rõ ràng là giao hàng chặng cuối trong đô thị, phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn, vận chuyển thuốc và mẫu xét nghiệm, quản lý rừng, hỗ trợ sản xuất nông nghiệp và phục vụ du lịch. Nếu được triển khai bài bản, người dân đô thị có thể nhận hàng nhanh hơn, bệnh viện vùng xa có thêm kênh vận chuyển mẫu xét nghiệm, còn lực lượng cứu hộ có công cụ mới để tiếp cận khu vực sạt lở, cháy rừng hay lũ quét. Về bản chất, các ứng dụng drone 2026 sẽ thử xem kinh tế không gian tầm thấp có thực sự cải thiện chất lượng dịch vụ công và dịch vụ dân sinh, chứ không dừng ở những màn bay trình diễn.
Vì sao Đà Nẵng được xem là “phòng thí nghiệm” lý tưởng cho kinh tế không gian tầm thấp?
Không phải ngẫu nhiên Đà Nẵng được chọn để thí điểm bay drone. Thành phố có cấu trúc không gian đa dạng: đô thị, ven biển, sông, biển đảo, khu công nghệ cao, cảng biển, sân bay, trung tâm logistics, cùng vùng đồi núi, rừng, khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét, cháy rừng và những nơi khó tiếp cận khi xảy ra thiên tai. Đây là “bộ bài kiểm tra” đủ phong phú để đánh giá các dịch vụ UAV tầm thấp trong nhiều kịch bản thực tế khác nhau. Song song đó, Đà Nẵng đã định hướng phát triển trên nền tảng khoa học công nghệ, đặc biệt là vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo, và có cơ chế chính sách thử nghiệm có kiểm soát mở. Điều này giúp thành phố không chỉ dùng UAV, mà còn có khả năng tự nghiên cứu, tích hợp, quản lý và xử lý dữ liệu bay. Quan điểm đáng chú ý là đề xuất rằng Đà Nẵng nên được định vị là trung tâm thử nghiệm, tích hợp công nghệ, quản trị và cung cấp dịch vụ kinh tế không gian tầm thấp cho miền Trung, thay vì cố gắng cạnh tranh để sản xuất nhiều UAV nhất. Đây là hướng đi thực tế, dựa trên lợi thế hiện có.
Từ thí điểm đến hệ sinh thái UAV: cơ hội tăng trưởng hai con số nhưng không miễn phí rủi ro
Đề án không dừng ở vài năm thử nghiệm. Sau giai đoạn 18 tháng thí điểm, thành phố dự kiến từ năm 2028 sẽ triển khai rộng rãi để hình thành hệ sinh thái kinh tế không gian tầm thấp. Một khu nghiên cứu, sản xuất, huấn luyện, thử nghiệm phương tiện bay không người lái được chuẩn bị trong năm 2027 và bắt đầu triển khai từ 2028, gắn với phát triển ngành vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo, đồng thời phục vụ bảo đảm an ninh quốc phòng. Từ năm 2029, Đà Nẵng đặt mục tiêu hình thành toàn bộ hệ sinh thái nghiên cứu, đào tạo, sản xuất, thử nghiệm và ứng dụng UAV, hướng tới trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về kinh tế không gian tầm thấp cho khu vực miền Trung. Nhưng cơ hội tăng trưởng hai con số không tự đến. Việc mở vùng trời cho dịch vụ UAV tầm thấp đòi hỏi phải làm rõ thực trạng quản lý drone hiện nay, xây dựng hệ thống quản lý không lưu tầm thấp có khả năng nhận diện, giám sát phương tiện theo thời gian thực và kết nối với hệ thống quản lý vùng trời quốc gia, đặt yêu cầu quốc phòng, an ninh lên hàng đầu. Nếu Đà Nẵng giải quyết được bài toán này, kinh tế không gian tầm thấp sẽ không chỉ là khẩu hiệu mà trở thành tầng hạ tầng mới cho phát triển đô thị thông minh.
