Thông điệp từ một nữ NSND tài năng: học suốt đời và nuôi dưỡng thế hệ kế tiếp
NSND Hà Vy là một nữ NSND tài năng của dòng nhạc cách mạng, người đã vừa xây dựng sự nghiệp quốc tế ca sĩ, vừa đạt thủ khoa kép tuổi U50, đồng thời nuôi dạy con gái trở thành mẹ BTV VTV nổi tiếng, cho thấy sức bền của học tập suốt đời và ảnh hưởng sâu rộng của một gia đình nghệ sĩ Việt đối với truyền thông và âm nhạc nước nhà. Quan điểm rõ ràng từ câu chuyện của bà: phụ nữ hoàn toàn có thể đi đến tận cùng nghề nghiệp mà vẫn giữ vai trò trung tâm trong gia đình, nếu dám kiên trì và chấp nhận đánh đổi. Hà Vy không phải hình mẫu “hoàn hảo” không tì vết; bà là minh chứng sống động rằng thành công của phụ nữ trong nghệ thuật cần được nhìn nhận bằng cả nỗ lực chuyên môn lẫn những hy sinh thầm lặng phía sau sân khấu.
Từ bãi cỏ biên giới đến sân khấu quốc tế: tiếng hát giữa tiếng đạn pháo
Điểm khiến hành trình của NSND Hà Vy khác biệt là bà bước vào nghề từ chiến trường, không phải phòng trà hay sân khấu sang trọng. Sinh năm 1956 tại Thủy Nguyên, Hải Phòng, bà được tuyển vào Đoàn Văn công Công an nhân dân vũ trang khi mới 17 tuổi, rồi gắn bó với Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng, hát cho bộ đội và đồng bào vùng biên giới, hải đảo. Điều kiện biểu diễn khi ấy là bãi cỏ, sườn đồi, hầm trú ẩn, hang núi; bà từng đứng trên bờ công sự giữa tiếng đạn pháo để động viên chiến sĩ trong các cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam và phía Bắc. Những ca khúc như “Tiếng súng đã vang trên bầu trời biên giới”, “Hoa sim biên giới”, “Chiều biên giới” trở thành bản sắc nghề nghiệp của bà, cho thấy nghệ thuật có thể là nguồn sức mạnh tinh thần chứ không chỉ là giải trí.
Hát nhạc phim Tây Du Ký tại Trung Quốc: sự nghiệp quốc tế ca sĩ từ chiếc cassette
Không bằng lòng với việc chỉ là giọng ca của biên giới, Hà Vy chủ động mở rộng sự nghiệp quốc tế ca sĩ bằng một lựa chọn táo bạo: hát nhạc phim Tây Du Ký bằng tiếng Trung trên sân khấu giao lưu tại Trung Quốc. Bà không biết tiếng Trung, nhưng kiên trì nghe bản thu gốc, tự ghi phiên âm, rồi nhờ ông Hoàng Vĩnh Giang chỉnh sửa phát âm và luyến láy. Theo lời kể của con gái Hoàng Trang, năm 1987 khi mới 5 tuổi, cô đã chứng kiến mẹ ngồi bên chiếc cassette, nghe đi nghe lại từng câu hát để luyện tập. Đó không chỉ là câu chuyện về một tiết mục thành công; nó là tuyên ngôn rằng nghệ sĩ Việt hoàn toàn có thể bước ra khỏi biên giới ngôn ngữ bằng sự cần mẫn. Sau này, ca khúc ấy tiếp tục được bà trình diễn ở nhiều sân khấu trong và ngoài nước, nhận được sự hưởng ứng của khán giả.
Thủ khoa kép tuổi U50: khi người nghệ sĩ quay lại giảng đường để tự vượt mình
Quyết định gây tranh luận nhất của Hà Vy lại không diễn ra trên sân khấu, mà ở giảng đường. Năm 2003, khi đã là giọng ca quen thuộc với khán giả, bà đăng ký học khoa Thanh nhạc tại Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam), ở tuổi 47. Bà học cùng lớp với những sinh viên trẻ hơn nhiều tuổi, với mục tiêu bổ sung kiến thức và hoàn thiện kỹ thuật. Kết quả, bà trở thành thủ khoa cả đầu vào lẫn đầu ra của khóa học, một trường hợp được NSND Quang Thọ đánh giá là rất đáng chú ý vì đã có tên tuổi nhưng vẫn chọn học bài bản. Câu chuyện thủ khoa kép tuổi U50 là lời phản biện mạnh mẽ với tâm lý “đủ rồi” trong giới nghệ sĩ. Nó cho thấy học suốt đời không phải khẩu hiệu, mà là lựa chọn cụ thể, có áp lực, có cạnh tranh và có phần thưởng xứng đáng.
Gia đình nghệ sĩ Việt và những day dứt của một người mẹ BTV VTV
Đằng sau hào quang của một nữ NSND tài năng là câu chuyện gia đình không hề dễ dàng. Chồng bà là nhạc sĩ, nghệ sĩ nhiếp ảnh Hoàng Bình, từng công tác tại Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng và là nhạc công trống, tạo nên một gia đình nghệ sĩ Việt đúng nghĩa. Con gái cả, BTV Hoàng Trang, là gương mặt quen thuộc của VTV qua các chương trình “Điểm hẹn văn hóa”, “Ký ức thời gian”, “Gõ cửa ngày mới”, “Chiều cuối năm”, “Bữa trưa vui vẻ”, “Giai điệu tự hào”, cho thấy ảnh hưởng của môi trường nghệ thuật đối với lựa chọn nghề nghiệp của thế hệ sau. Nhưng cái giá phải trả là những khoảng trống trong tuổi thơ con. Hà Vy từng day dứt vì thường xuyên xa nhà; có chuyến công tác Tây Ninh kéo dài 4 tháng rưỡi, vợ chồng bà phải gửi con gái thứ hai chưa đầy 2 tuổi cho ông bà nội, đến khi về thì con không nhận ra mẹ. Chính những vết xước ấy khiến thành tựu của bà bớt “lung linh” nhưng lại chân thực hơn: phụ nữ trong nghệ thuật luôn phải thương lượng giữa đam mê và trách nhiệm.
