Thông tư 69: Lần đầu có khung pháp lý đầy đủ cho trường năng khiếu nghệ thuật, thể thao
Thông tư 69/2026/TT-BGDĐT về quy chế trường năng khiếu nghệ thuật, thể dục thể thao là văn bản lần đầu tiên quy định đầy đủ việc tổ chức, vận hành và tuyển sinh các trường năng khiếu nghệ thuật trong hệ thống giáo dục, đồng thời làm rõ khái niệm tài năng, nghệ thuật và thể dục thể thao để thống nhất cách áp dụng trên toàn quốc. Điểm quan trọng nhất là Bộ Giáo dục và Đào tạo xác nhận đây là những trường chuyên trong hệ thống giáo dục phổ thông, vừa thực hiện chương trình giáo dục phổ thông, vừa tổ chức chương trình giáo dục năng khiếu phù hợp từng lĩnh vực nghệ thuật, thể dục thể thao và nguồn lực của trường. Quy chế trường năng khiếu mới không chỉ nói về dạy học, mà chuyển sang cách tiếp cận theo quá trình: "xác định, lựa chọn, bồi dưỡng, theo dõi, đánh giá và phát triển tài năng" của học sinh. Điều này cho thấy hệ thống giáo dục năng khiếu mới đã coi trọng lộ trình phát triển dài hạn, thay vì chỉ tuyển cho đủ lớp rồi để học sinh tự xoay xở.
Trường năng khiếu là trường chuyên: thay đổi vị thế, thay đổi kỳ vọng
Theo quy chế mới, trường năng khiếu nghệ thuật, thể dục thể thao được xác định rõ là "trường chuyên" trong hệ thống giáo dục quốc gia, được tổ chức để nhận diện, tuyển chọn và nuôi dưỡng học sinh có năng khiếu trong các lĩnh vực này. Điều này có hai hệ quả lớn với phụ huynh. Thứ nhất, bằng cấp và chương trình học không còn là vùng xám: trường vẫn phải thực hiện Điều lệ trường trung học, triển khai đủ chương trình phổ thông, song song với chương trình năng khiếu riêng do trường xây dựng trên cơ sở mục tiêu giáo dục, đặc điểm lứa tuổi và yêu cầu nghề nghiệp từng ngành. Thứ hai, việc đánh giá học sinh phải gắn liền cả hai mảng: kết quả chương trình phổ thông và kết quả phát triển tài năng. Đối với phụ huynh, điều này nghĩa là không thể xem trường năng khiếu chỉ là nơi luyện thi nghệ thuật hay thể thao; đó là môi trường học văn hóa chặt chẽ, đồng thời là hệ sinh thái chuyên sâu cho giáo dục năng khiếu mới.
Tuyển sinh trường năng khiếu từ 8/10: khắt khe hơn nhưng rõ ràng hơn
Từ ngày 8/10/2026, các quy định mới về tổ chức, hoạt động và tuyển sinh trường năng khiếu nghệ thuật, thể dục thể thao chính thức có hiệu lực. Về quy trình, tuyển sinh trường năng khiếu vẫn phải tuân thủ quy định chung như các trường phổ thông khác, nhưng thêm một tầng sàng lọc bằng đánh giá và thi năng khiếu phù hợp với từng lĩnh vực. Học sinh dự tuyển phải đáp ứng điều kiện tuổi, sức khỏe, thể lực phù hợp ngành năng khiếu chọn; đáp ứng yêu cầu học tập, rèn luyện và đã hoàn thành cấp học trước theo quy định. Đây không còn là lựa chọn dành cho những em học văn hóa yếu muốn "đi đường vòng" mà là môi trường đòi hỏi cả học lực lẫn tố chất. Phụ huynh cũng phải ký đồng ý cho con theo học ở trường năng khiếu – một chi tiết nhỏ nhưng cho thấy Bộ muốn trách nhiệm gia đình được đặt ngang với trách nhiệm nhà trường trong việc lựa chọn con đường giáo dục đặc thù.
Thi năng khiếu: từ tai nghe nhạc đến thể hình, tất cả đều có chuẩn
Quy chế trường năng khiếu mới làm rõ: mọi thí sinh đều phải trải qua kỳ kiểm tra năng khiếu, nội dung được thiết kế riêng theo từng lĩnh vực. Với âm nhạc, bài thi có thể gồm cảm âm, tiết tấu, khả năng thanh nhạc hoặc biểu diễn nhạc cụ. Với mỹ thuật, học sinh được đánh giá qua bố cục, màu sắc, hình họa, kỹ năng thực hành và sức sáng tạo. Các ngành múa, xiếc và nghệ thuật biểu diễn chú trọng thể hình, độ dẻo, nhanh nhẹn, phản xạ, cảm âm và nhịp điệu. Riêng thể dục thể thao, thí sinh được kiểm tra thể hình, năng lực vận động và kỹ năng môn dự tuyển. Khi điểm học lực, hạnh kiểm và kết quả bài thi năng khiếu đều được tính vào xét tuyển, phụ huynh cần chuẩn bị dài hơi: cho con luyện năng khiếu từ sớm, nhưng không bỏ qua nền tảng học văn hóa và rèn luyện thể chất cơ bản. Tuyển sinh trường năng khiếu vì thế trở thành một bài thi tổng hợp, chứ không chỉ là màn trình diễn tài năng.
Cơ sở vật chất, chăm sóc sức khỏe và cơ hội phát triển tài năng: phụ huynh nên kỳ vọng gì?
Thông tư 69 yêu cầu các trường năng khiếu nghệ thuật, thể dục thể thao phải đảm bảo điều kiện về sức khỏe, dinh dưỡng, phục hồi chức năng, an toàn, phòng tránh chấn thương, cùng hệ thống cơ sở vật chất chuyên biệt cho từng lĩnh vực. Với nghệ thuật, trường phải có phòng học chuyên ngành, nhạc cụ, đạo cụ, thiết bị âm thanh, ánh sáng và sân khấu biểu diễn. Với thể dục thể thao, cần sân bãi, phòng tập, nhà thi đấu, bể bơi và trang thiết bị luyện tập lẫn thi đấu đủ chuẩn an toàn. Quan trọng hơn, quy chế mới khuyến khích trường tổ chức thường xuyên các cuộc thi, liên hoan, hoạt động chuyên môn trong và ngoài trường để phát hiện học sinh có tài năng nổi trội. Học sinh năng khiếu có thể được tham gia các đội tuyển ở cấp trường, tỉnh, thành phố và quốc gia. Đồng thời, trường được phép mời nghệ sĩ, nghệ nhân, họa sĩ, huấn luyện viên, vận động viên và chuyên gia trong nước, quốc tế tham gia giảng dạy, huấn luyện theo quy định. Đây là điểm cộng lớn của giáo dục năng khiếu mới: trẻ không chỉ học lý thuyết mà được làm việc cùng người đang hoạt động nghề, trong môi trường gần với đời sống nghệ thuật và thể thao chuyên nghiệp.
