Thông tư 69: Khung pháp lý mới cho trường năng khiếu nghệ thuật, thể dục, thể thao
Thông tư 69/2026/TT-BGDĐT là quy chế mới về tổ chức, hoạt động và tuyển sinh trường năng khiếu nghệ thuật, thể dục, thể thao, quy định rõ mục tiêu phát hiện, tuyển chọn và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu, đồng thời gộp chương trình giáo dục phổ thông với chương trình bồi dưỡng chuyên sâu cho từng lĩnh vực để tạo một môi trường chuyên biệt nhưng vẫn đảm bảo chuẩn chung của hệ thống giáo dục quốc dân.
Từ ngày 8-10-2026, các quy định mới về tổ chức, hoạt động và tuyển sinh trường năng khiếu nghệ thuật, thể dục, thể thao chính thức có hiệu lực. Điều này đồng nghĩa mọi kế hoạch tuyển sinh trường nghệ thuật thể dục, thể thao phải bám sát Thông tư 69 thay vì quy định cũ. Thông tư 69 được ban hành ngày 22-8-2026 và thay thế Thông tư 07/2021 về trường năng khiếu thể dục, thể thao, nhằm cụ thể hóa Luật Giáo dục 2019 cho loại hình trường đặc thù này.
Điểm quan trọng, phạm vi điều chỉnh không còn chỉ dừng ở trường năng khiếu thể dục, thể thao mà được mở rộng bao trùm cả trường nghệ thuật, thể dục và thể thao. Trường năng khiếu được xác định là trường chuyên biệt trong hệ thống giáo dục quốc dân, vừa thực hiện chương trình giáo dục phổ thông, vừa tổ chức chương trình bồi dưỡng năng khiếu phù hợp từng lĩnh vực. Quan điểm của nhà quản lý ở đây rất rõ: không xem năng khiếu là “phụ” mà đặt ngang hàng với giáo dục phổ thông, nhưng theo chuẩn mới chặt chẽ hơn.
Điều kiện vào trường năng khiếu: Siết đầu vào nhưng minh bạch hơn
Nếu trước đây tuyển sinh trường năng khiếu phần nào phụ thuộc nhiều vào cách làm riêng của từng địa phương, thì với Thông tư 69, điều kiện vào trường năng khiếu được đưa về một mặt bằng chung, rõ ràng hơn. Học sinh dự tuyển phải đáp ứng các điều kiện về độ tuổi, sức khỏe, thể hình phù hợp với lĩnh vực năng khiếu; đồng thời phải đạt yêu cầu về kết quả học tập, rèn luyện và hoàn thành chương trình giáo dục cấp học trước.
Quy định mới nhấn mạnh: học sinh phải có năng khiếu trong lĩnh vực đăng ký dự tuyển và được cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý. Việc tuyển sinh được thực hiện trên cơ sở kết quả học tập, rèn luyện, kết quả kiểm tra năng khiếu và các yêu cầu khác theo quy định. Đây là một bước chuyển quan trọng: năng khiếu không còn được đánh giá cảm tính mà gắn với tiêu chí học tập và quá trình rèn luyện cụ thể, giảm nguy cơ “chọn nhầm” hoặc thiên vị.
Mặt khác, Thông tư 69 yêu cầu trường năng khiếu phải tuân theo Điều lệ trường phổ thông về tuyển sinh, sau đó mới bổ sung khâu đánh giá, kiểm tra, tuyển chọn năng khiếu theo từng lĩnh vực. Cách thiết kế này khiến quy định mới tuyển sinh vừa siết chặt chất lượng đầu vào, vừa hạn chế tình trạng mỗi nơi làm một kiểu. Với phụ huynh, thông điệp rất rõ: con phải vững kiến thức phổ thông, không thể chỉ dựa vào năng khiếu bẩm sinh.
Kiểm tra năng khiếu: Mỗi lĩnh vực, một bài thi riêng
Thông tư 69 không dừng lại ở việc quy định chung mà đi khá sâu vào cách kiểm tra năng khiếu, điều mà phụ huynh và học sinh phải đặc biệt lưu ý trong mùa tuyển sinh trường năng khiếu sắp tới. Nội dung kiểm tra được xây dựng phù hợp với từng loại hình năng khiếu. Nói cách khác, không có một bộ đề “đồng phục” cho tất cả, mà mỗi lĩnh vực nghệ thuật, thể dục, thể thao sẽ có cách đánh giá riêng, sát với yêu cầu chuyên môn.
Với âm nhạc, học sinh có thể được kiểm tra thẩm âm, tiết tấu, thanh nhạc hoặc khả năng biểu diễn nhạc cụ. Với mỹ thuật, nội dung kiểm tra có thể gồm bố cục, màu sắc, hình họa, kỹ năng thực hành và khả năng sáng tạo. Đối với múa, xiếc và các loại hình nghệ thuật biểu diễn, việc tuyển chọn căn cứ vào hình thể, độ mềm dẻo, sức bật, phản xạ, khả năng cảm âm, tiết tấu và các yêu cầu chuyên môn phù hợp.
Riêng lĩnh vực thể dục, thể thao, học sinh được kiểm tra về thể hình, tố chất vận động và kỹ năng của môn thể thao đăng ký dự tuyển. Ở đây, điểm mới không phải là có kiểm tra năng khiếu – điều này lâu nay đã có – mà là việc Thông tư 69 chính thức đưa những tiêu chí ấy thành chuẩn chung. Phụ huynh không nên xem các bài kiểm tra này như “rào cản”, mà đúng hơn là một phép thử công bằng để đánh giá mức độ sẵn sàng của con với môi trường tập luyện cường độ cao.
Tổ chức dạy – học mới: Cơ hội lớn nhưng cũng là áp lực dài hơi
Thông tư 69 định nghĩa lại cách nhìn về trường nghệ thuật thể dục, thể thao: đây không chỉ là nơi “giữ” những em có năng khiếu, mà là môi trường phát hiện, tuyển chọn, bồi dưỡng và phát triển tài năng theo một quy trình trọn vẹn: nhận diện, chọn lọc, nuôi dưỡng, theo dõi, đánh giá và nâng tầm. Quy chế nhấn mạnh phát triển toàn diện, tạo cơ hội cho học sinh học tập, rèn luyện, biểu diễn, thi đấu, trải nghiệm, giao lưu, định hướng nghề nghiệp và tham gia các hoạt động hợp tác trong nước, quốc tế phù hợp năng lực.
Một thay đổi đáng kể khác là nhà trường được quyền lựa chọn hình thức tổ chức dạy học, tập luyện, huấn luyện phù hợp; phối hợp với cơ sở đào tạo, trung tâm huấn luyện, đơn vị nghệ thuật và các tổ chức, cá nhân liên quan để nâng cao chất lượng đào tạo năng khiếu. Trường có thể mời nghệ sĩ, nghệ nhân, họa sĩ, huấn luyện viên, vận động viên, chuyên gia trong nước và nước ngoài tham gia giảng dạy, huấn luyện theo quy định. Đây là điểm cộng lớn: học sinh có cơ hội tiếp xúc với môi trường nghề nghiệp ngay từ khi còn ngồi trên ghế phổ thông.
Ở phía sau, quy định cũng bổ sung yêu cầu về cơ sở vật chất: phòng học nghệ thuật, nhạc cụ, đạo cụ, thiết bị âm thanh – ánh sáng, sân bãi, nhà tập, nhà thi đấu, bể bơi… tùy lĩnh vực đào tạo. Với học sinh năng khiếu thể dục, thể thao, nhà trường phải chú trọng chăm sóc sức khỏe, y tế và phòng – chống chấn thương. Nói cách khác, quy định mới không chỉ siết chất lượng dạy và tuyển sinh mà còn buộc nhà trường phải nâng chuẩn bảo đảm an toàn, điều mà phụ huynh có quyền đòi hỏi.
Phụ huynh và học sinh cần chuẩn bị gì cho mùa tuyển sinh mới?
Khi quy định mới tuyển sinh trường năng khiếu bắt đầu áp dụng từ 8-10-2026, phụ huynh không thể tiếp tục cách chuẩn bị mơ hồ, chung chung như trước. Thông điệp xuyên suốt của Thông tư 69 là: năng khiếu phải đi cùng nền tảng học tập, sức khỏe, và sự đồng hành có ý thức của gia đình. Điều kiện vào trường năng khiếu giờ đây là một “gói” tổng hợp, không chỉ là vài phút thể hiện trên sân khấu hay sân đấu.
Về phía nhà trường, Thông tư 69 yêu cầu áp dụng Điều lệ trường phổ thông trong tuyển sinh, song song với các bài kiểm tra năng khiếu đặc thù. Việc tuyển sinh sẽ dựa trên kết quả học tập, rèn luyện, kết quả kiểm tra năng khiếu và các yêu cầu khác theo quy định. Điều này đặt ra áp lực nhưng cũng là định hướng rõ ràng: nếu gia đình muốn con theo trường nghệ thuật thể dục, thể thao, cần đầu tư lâu dài cho cả hai phần – kiến thức phổ thông và năng lực chuyên môn.
Ở tầm nhìn rộng hơn, Thông tư 69 tạo một khung pháp lý mới cho việc phát hiện, tuyển chọn, đào tạo và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu nghệ thuật, thể dục, thể thao. Câu hỏi còn lại không nằm ở văn bản, mà ở mức độ chủ động của phụ huynh và học sinh. Chấp nhận một con đường dài hơn, nhiều yêu cầu hơn, đổi lại là cơ hội được học, rèn, biểu diễn, thi đấu và phát triển nghề nghiệp bài bản – đó là lựa chọn mà mỗi gia đình phải cân nhắc ngay từ bây giờ.
