Bức vẽ sơ sài không hề vô nghĩa
Vẽ tranh trẻ em là quá trình trẻ dùng những nét vẽ tưởng như nguệch ngoạc, đơn giản và thiếu tỷ lệ để ghi lại những gì chúng quan sát, cảm nhận và nhớ về thế giới xung quanh, qua đó bộc lộ kỹ năng quan sát, cảm xúc và khả năng phát triển sáng tạo theo cách rất riêng của từng đứa trẻ. Khi một giáo viên chấm bài và thấy bức vẽ một chú chó của học sinh, thoạt nhìn bức tranh khá đơn giản, thậm chí có phần sơ sài. Bức tranh vẽ chó ban đầu bị nhận xét là “vẽ cho có”. Nếu người lớn dừng lại ở đánh giá này, họ sẽ bỏ lỡ điều quan trọng nhất: đằng sau vài nét vẽ đó là cả một thế giới nhìn nhận rất chi tiết của trẻ. Vấn đề không phải là bức tranh xấu hay đẹp, mà là ta có đủ kiên nhẫn để xem con đang nhìn gì và nhìn kỹ đến mức nào.
Cậu bé, chú Husky và bài học về kỹ năng quan sát
Một câu chuyện được chia sẻ trên mạng xã hội gần đây là ví dụ điển hình cho sức mạnh kỹ năng quan sát của trẻ. Một giáo viên trong lúc chấm bài đã bắt gặp bức vẽ một chú chó của học sinh. Bức vẽ có đôi tai nhọn, thân hơi tròn, đuôi xù, khuôn mặt với đôi mắt hơi xếch, lông mày cong và chiếc lưỡi đỏ thè ra. Nếu chỉ nhìn riêng bức tranh, những nét vẽ chưa ngay ngắn rất dễ khiến người ta tập trung vào chuyện nó “sơ sài” hơn là chú ý xem cậu học sinh thực sự đang vẽ gì. Cho đến khi vị giáo viên này có dịp nhìn thấy chú chó ở nhà học sinh, bức tranh bỗng trở nên dễ hiểu: “bản gốc” ngoài đời là một chú Husky với bộ lông trắng xám, đôi tai dựng đứng và mảng lông trên trán rất đặc trưng. Đến khi nhìn ngoài đời thì buộc phải công nhận, bức tranh vẽ siêu giống.
Trẻ em ghi nhớ chi tiết gần gũi tốt hơn người lớn nghĩ
Trẻ con vẽ động vật thường có một đặc điểm rất đáng yêu là càng cố vẽ giống, kết quả đôi khi lại càng khiến người lớn phải đoán xem đó là con gì. Nhưng đừng vội kết luận con “vẽ bừa”. Thế nhưng cũng có những trường hợp, chỉ khi nhìn thấy con vật ngoài đời, người lớn mới nhận ra đứa trẻ thực ra đã quan sát và ghi nhớ từng đặc điểm của “nhân vật” này kỹ đến mức nào. Trong câu chuyện chú Husky, đôi mắt, chiếc mũi đen, phần lông xám chạy dọc giữa trán và chiếc lưỡi hồng đang thè ra đều xuất hiện trong “phiên bản trên giấy”. Lý do là những đối tượng gần gũi hàng ngày như thú cưng, người thân, ngôi nhà… được trẻ nhìn đi nhìn lại, nên các em ghi dấu những chi tiết đặc trưng rất kỹ trong đầu. Người lớn thường nhìn tổng thể; trẻ lại nhớ từng mảng màu, dáng ngồi, nét mặt – những thứ đôi khi chúng ta bỏ qua.
Vẽ từ đời sống: đất chơi màu mỡ cho phát triển sáng tạo
Khi trẻ vẽ tranh trẻ em từ đời sống thật, các em buộc phải nhìn, so sánh, chọn lọc chi tiết. Đây là cách luyện kỹ năng quan sát tự nhiên và thú vị nhất. Một video hướng dẫn vẽ nhân vật quen thuộc cho biết, dù bạn là người mới bắt đầu hay yêu thích hội họa, hoạt động vẽ vẫn có thể mang đến những phút giây thư giãn và truyền cảm hứng sáng tạo. Với trẻ, nguồn cảm hứng đó càng nên đến từ những gì chúng thấy mỗi ngày: chú chó trước sân, bữa cơm gia đình, cây trước cửa lớp. Trẻ sẽ thử nhiều cách “biến” những gì mình thấy thành hình, màu, nét, từ đó phát triển sáng tạo trong cách kể câu chuyện bằng hình ảnh. Vẽ đời sống không chỉ là sao chép hiện thực, mà là chọn điều con cho là quan trọng nhất, rồi nhấn mạnh nó trên giấy theo ngôn ngữ riêng của mình.
Cha mẹ cần thay đổi cách nhìn những bức vẽ vụng về
Khi xem vẽ tranh trẻ em, người lớn có hai lựa chọn: chê sơ sài, hay thử hỏi xem con đang nhìn gì. Nếu chỉ nhìn hình thức, rất dễ trách nhầm trẻ, như trường hợp bức vẽ chú Husky bị nghĩ là “vẽ cho có”. Thế nhưng đặt cạnh hình con chó ngoài đời, gần như chẳng có chi tiết nào là vô tình. Thay vì yêu cầu con “vẽ giống mẫu”, cha mẹ nên lắng nghe giải thích của con: tai dựng lên nghĩa là “nó đang nghe”, lưỡi thè ra là “nó đang cười”, lông mày cong là “nó hay làm mặt ngầu”. Từ đó, ta hiểu hơn cách con quan sát và diễn giải thế giới. Mỗi lần con vẽ, hãy xem đó là cơ hội để trò chuyện về những gì con thấy và nhớ, hơn là một bài kiểm tra đẹp – xấu. Khi cha mẹ thay đổi cách nhìn, con sẽ mạnh dạn quan sát, đặt câu hỏi và vẽ tiếp theo cách của mình.
