Khi con mắc bệnh nặng: khủng hoảng y tế kéo theo khủng hoảng tài chính
Khi con mắc bệnh nặng là tình huống mà cha mẹ cùng lúc phải đối mặt với áp lực điều trị dài ngày, chi phí điều trị trẻ em tăng cao, nguy cơ khủng hoảng tài chính gia đình và những tổn thương tâm lý kéo dài, khiến mọi kế hoạch cuộc sống bị đảo lộn và toàn bộ gia đình rơi vào trạng thái khủng hoảng đa tầng kéo dài hàng năm, không chỉ vài tháng. Con bệnh nặng không bao giờ là câu chuyện riêng của bệnh viện; đó là điểm bắt đầu của một cuộc chiến âm thầm với nợ nần, kiệt sức và cảm giác bất lực. Trường hợp bé Trần Khánh Chi, mắc ung thư máu từ khi 4 tuổi và trải qua 9 đợt hóa trị trong 2 năm dưới sự gồng gánh của một mẹ đơn thân, cho thấy bệnh nặng ở trẻ em có thể nhanh chóng phá vỡ mọi trụ cột kinh tế của gia đình.
Mẹ đơn thân giữa phòng hóa trị và món nợ 500 triệu đồng
Hình ảnh mẹ đơn thân chăm con giữa bệnh viện không phải ngoại lệ mà đang trở thành một thực tế xã hội. Chị Nguyễn Thị Hằng Nga, chỉ học hết lớp 3, nuôi hai con nhỏ một mình, trong đó bé Khánh Chi mắc bệnh bạch cầu nguyên bào lympho cấp, một dạng ung thư máu ác tính. Mỗi đợt hóa trị của con tiêu tốn hàng chục triệu đồng, chưa kể tiền máu và tiểu cầu, khiến tổng chi phí riêng khoản này lên tới khoảng 100 triệu đồng trong hai năm. Để có tiền cứu con, chị vay 300 triệu đồng, mẹ chị vay thêm 200 triệu đồng, nâng số nợ gia đình lên khoảng 500 triệu đồng. Đây là câu chuyện điển hình: bệnh nặng của con ngay lập tức kéo cha mẹ vào vòng xoáy nợ y tế, mà nếu không có con số lạnh lùng, người ta sẽ khó hình dung mức độ tàn phá của nó.
Cân bằng giữa đi làm kiếm tiền và chăm sóc toàn thời gian
Khủng hoảng lớn nhất của cha mẹ bệnh nhi không chỉ là thiếu tiền, mà là việc họ buộc phải chọn giữa chăm con toàn thời gian và đi làm để có tiền điều trị. Khi khoản vay đã gần cạn, chị Nga phải nhờ em gái đưa Khánh Chi đi viện, còn mình rời quê vào Nha Trang làm thuê, làm công nhân buộc sắt thép với thu nhập khoảng 10 triệu đồng mỗi tháng. Một con nằm viện, một con ở nhà một mình triền miên, mẹ đi xa, nhà trọ tồi tàn – đó là cái giá mà gia đình phải trả để duy trì từng ngày điều trị. Bé Ngọc Ánh, mới 8–9 tuổi, đã phải tự đi học, tự lo việc cá nhân và tập nấu những món ăn đơn giản khi mẹ vắng nhà. Những kỹ năng tự lập này là cơ chế đối phó thực tế mà nhiều gia đình buộc phải phát triển, dù nó đi kèm cảm giác tội lỗi và đau lòng của người mẹ.
Gánh nặng tâm lý kéo dài và nhu cầu được hỗ trợ đúng cách
Với cha mẹ, tin con mắc ung thư máu không chỉ là cú sốc y khoa mà là cú đánh trực diện vào tâm lý. Chị Nga kể, khi bác sĩ thông báo con mắc ung thư máu, chị "ngã quỵ" ngay tại bệnh viện. Từ đó, mỗi cuộc gọi từ bệnh viện, mỗi dấu hiệu bất thường trên cơ thể con đều trở thành nguồn lo sợ mới. Cảm giác bị kéo căng giữa nghĩa vụ nuôi sống gia đình và trách nhiệm chăm sóc bệnh nhi khiến nhiều cha mẹ rơi vào trạng thái kiệt quệ tinh thần, mất ngủ, dễ cáu gắt, thậm chí hoài nghi về giá trị nỗ lực của bản thân. Điều nguy hiểm là những khủng hoảng tâm lý này thường bị coi như "tự phải chịu", ít được thừa nhận và hỗ trợ. Trong khi thực tế, nếu cha mẹ gục ngã, cả hành trình điều trị của con cũng lung lay theo. Vì thế, hỗ trợ cha mẹ bệnh nhi phải bao gồm cả hỗ trợ tài chính, tinh thần và những dịch vụ tư vấn tâm lý cơ bản.
Từ nhà trọ đến chương trình “mẹ đỡ đầu”: cộng đồng có thể làm gì?
Điều đáng chú ý là bên cạnh hệ thống y tế, chính cộng đồng lại thường là "phác đồ" hỗ trợ tinh thần và tài chính quan trọng nhất. Trong câu chuyện của chị Nga, chủ nhà trọ giảm tiền thuê xuống còn 300.000 đồng mỗi tháng để ba mẹ con có chỗ ở ổn định hơn. Chính quyền địa phương kêu gọi các nhà hảo tâm chung tay chia sẻ, xem đó là điểm tựa cho gia đình vượt qua giai đoạn khó khăn. Ở một bối cảnh khác, chương trình "Mẹ đỡ đầu – Kết nối yêu thương" do Hội Phụ nữ Công an tỉnh triển khai từ năm 2022 đã nhận đỡ đầu hàng chục trẻ em mồ côi, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, với tổng kinh phí hỗ trợ hơn 600 triệu đồng. Những mô hình này cho thấy: khi cộng đồng tổ chức hỗ trợ cha mẹ bệnh nhi một cách có hệ thống – từ suất trợ cấp nhỏ, thăm hỏi thường xuyên, đến cam kết đồng hành lâu dài – thì gia đình có thể tập trung hơn vào điều trị và giảm bớt gánh nặng tài chính lẫn tâm lý.
