BPC: từ diễn đàn đối thoại thành công cụ huy động kinh tế xanh TP.HCM
Hội nghị Bàn tròn các Thành phố Đối tác Kinh tế (BPC) là mạng lưới hợp tác giữa các đô thị lớn, nơi chính quyền và doanh nghiệp cùng bàn về đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững và kết nối nguồn lực quốc tế, đang được TP.HCM chủ động biến thành cầu nối huy động vốn xanh, công nghệ sạch và kinh nghiệm quản trị đô thị từ các thành phố đối tác để phục vụ chiến lược kinh tế xanh TP.HCM. Ngày 23/10, UBND TP.HCM phối hợp với Hội đồng Thành phố Đối tác Kinh tế Osaka tổ chức hội nghị BPC 2026 với chủ đề “Đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững: Thúc đẩy tăng trưởng và hợp tác quốc tế giữa các thành phố BPC”. Điều đáng chú ý không phải ở nghi thức đăng cai, mà ở cách TP.HCM dùng sự kiện lần thứ ba này như một công cụ chính sách để tái định vị mình trong mạng lưới đô thị xanh toàn cầu.
BPC 2026 diễn ra đúng lúc các đô thị phải giải bài toán kép: duy trì tăng trưởng, nâng năng lực cạnh tranh, đồng thời đẩy nhanh chuyển đổi xanh và thích ứng khí hậu. Với GRDP 9 tháng đầu năm tăng 9,06% và chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 10,9%, TP.HCM không thiếu động lực kinh tế; điều thành phố thiếu là dòng vốn và công nghệ để biến tăng trưởng nóng thành tăng trưởng xanh. Việc đặt trọng tâm hội nghị vào kinh tế xanh TP.HCM, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ và mở rộng thị trường cho thấy lãnh đạo thành phố coi BPC là một phần của chiến lược phát triển bền vững đô thị, chứ không chỉ là hoạt động ngoại giao kinh tế mang tính biểu tượng.
Hamburg: mắt xích chiến lược trong hợp tác quốc tế logistics và năng lượng xanh
Nếu Osaka là đối tác khởi xướng mạng lưới BPC, thì Hamburg lại là mảnh ghép mới giúp TP.HCM chuyển trọng tâm sang hợp tác quốc tế logistics và năng lượng xanh. Thành phố vừa thiết lập quan hệ hợp tác chiến lược với Hamburg, được kỳ vọng mở ra cơ hội trong quản lý cảng biển, dịch vụ logistics và hạ tầng giao thông. Đây không phải lựa chọn ngẫu nhiên: TP.HCM đang định hình mô hình đô thị đa cực với một cực cảng biển, thương mại tự do, logistics quốc tế và năng lượng phía Nam. Kết nối với một thành phố cảng hàng đầu châu Âu là cách TP.HCM rút ngắn đường đi tới chuẩn mực xanh trong vận tải và chuỗi cung ứng.
Tại BPC 2026, đại diện Phòng thương mại Hamburg chia sẻ việc quy hoạch các khu vực dành riêng cho giao thông vận tải và phát triển bền vững. Nếu TP.HCM biết biến những kinh nghiệm này thành thiết kế thể chế – từ quy hoạch cảng, ưu đãi cho đầu tư năng lượng xanh đến chuẩn môi trường cho logistics – thì hợp tác sẽ vượt khỏi mức "trao đổi đoàn". Việc tổ chức tham quan cảng Cái Mép - Thị Vải trong khuôn khổ hội nghị để doanh nghiệp tìm kiếm cơ hội hợp tác kinh tế cho thấy thành phố đang dùng BPC như phòng thí nghiệm chính sách, nơi mô hình Hamburg được đối chiếu trực tiếp với thực tiễn cảng biển phía Nam.
Khu Công nghệ cao và mục tiêu Net Zero 2045: trục công nghệ của kinh tế xanh
Muốn hội nghị BPC không dừng ở khẩu hiệu, TP.HCM phải có những "điểm tựa" trong nội địa để hấp thụ vốn và công nghệ xanh. Khu Công nghệ cao TP.HCM (SHTP) đang được định vị chính xác cho vai trò đó. Hội nghị quốc tế thường niên SHTP lần thứ 8/2026 đặt mục tiêu thúc đẩy các công nghệ chiến lược, liên kết nghiên cứu với thương mại hóa và định hình lộ trình hướng tới Net Zero vào năm 2045. Nói cách khác, SHTP là nơi thành phố chuẩn bị năng lực công nghệ để không bị động khi dòng vốn xanh từ Hamburg, Osaka, Melbourne bắt đầu chảy vào.
Hội nghị SHTP năm 2026 làm rõ mô hình đô thị công nghệ cao, đóng vai trò hạt nhân kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của TP.HCM và toàn vùng Đông Nam Bộ. Triển lãm công nghệ chiến lược tại đây thu hút hơn 25 đơn vị, với hơn 70 sản phẩm, giải pháp công nghệ cao. Đây là những con số cho thấy thành phố không chỉ nói về Net Zero trên diễn đàn quốc tế, mà đang xây dựng năng lực làm chủ công nghệ, từ tài sản số đến thiết bị công nghệ xanh. Nếu SHTP thực sự trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tầm quốc tế, thì mỗi cam kết tại BPC về đầu tư năng lượng xanh, công nghiệp môi trường hay khu công nghiệp sinh thái sẽ có "điểm rơi" cụ thể, thay vì trôi vào danh sách dự án treo.
Osaka, Melbourne và bài toán biến hợp tác thành dòng vốn, công nghệ thực chất
Điểm khác biệt của hội nghị BPC lần này là cách TP.HCM dùng Osaka và Melbourne như hai cửa ngõ để huy động vốn và công nghệ cho kinh tế xanh TP.HCM. Từ phía Nhật Bản, bà Moriyama Ayako chia sẻ việc Osaka dùng mạng lưới BPC để hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng hoạt động quốc tế, thu hút hơn 400 doanh nghiệp tham gia các hoạt động trao đổi thương mại giữa các đô thị. Đây là một câu chuyện rất cụ thể về việc biến diễn đàn thành hệ sinh thái giao thương. Nếu TP.HCM chỉ dừng ở việc học hỏi mà không xây dựng cơ chế tương tự, thì lợi ích sẽ chủ yếu nằm ở đối tác.
Trong khuôn khổ hội nghị, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM làm việc với đoàn Melbourne để tăng cường kết nối giữa các tổ chức đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế và thu hút nguồn lực đầu tư. Đồng thời, thành phố tổ chức các cuộc làm việc song phương với Melbourne, Manila, Osaka và Tập đoàn Công nghiệp Australia. Điều này cho thấy TP.HCM đang chủ động "gài" kinh tế xanh vào mọi cuộc đối thoại, từ khởi nghiệp đến công nghiệp quy mô lớn. Tuy nhiên, để dòng vốn thực sự chảy, thành phố phải giải bài toán nguồn lực doanh nghiệp nhỏ và vừa – nhóm đang chịu áp lực chi phí chuyển đổi xanh, từ đầu tư công nghệ đến đáp ứng tiêu chuẩn môi trường. Nếu không có tín dụng xanh, tư vấn kỹ thuật và lộ trình chuyển đổi hợp lý, hợp tác quốc tế sẽ chỉ phục vụ được các tập đoàn lớn.
Hoàn thiện cơ chế và tái cấu trúc đô thị: điều kiện để BPC tạo giá trị lâu dài
Câu hỏi quan trọng nhất sau BPC 2026 không phải "đã ký bao nhiêu biên bản ghi nhớ", mà là TP.HCM sẽ thay đổi cơ chế và cấu trúc đô thị ra sao để hấp thụ hợp tác. Lãnh đạo thành phố thừa nhận bản chất của đổi mới sáng tạo hiện nay là cách tiếp cận mới với quản trị đô thị, tạo cơ chế hỗ trợ thực chất và kết nối nguồn lực phát triển. Thành phố đang tập trung hoàn thiện thể chế, cụ thể hóa các quy định thông qua nghị quyết HĐND và quyết định UBND, tạo cơ sở phân cấp thẩm quyền và chủ động hơn trong triển khai. Nếu những thay đổi này không diễn ra đủ nhanh, các cam kết giảm phát thải carbon và phát triển bền vững từ BPC 2025 tại Osaka sẽ khó chuyển thành dự án cụ thể.
Ở cấp không gian, TP.HCM định hướng phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) để tổ chức lại không gian kinh tế, tăng kết nối hạ tầng và mở rộng cơ hội đầu tư. Mô hình đô thị đa cực – với lõi trung tâm quốc tế, khu đổi mới sáng tạo phía Đông, khu công nghiệp công nghệ cao và logistics phía Bắc, cực cảng biển và năng lượng phía Nam, cùng đô thị giáo dục, y tế phía Tây – chỉ có ý nghĩa xanh khi được gắn với các mục tiêu cụ thể: kiểm kê khí nhà kính tại 360 cơ sở, 240 cơ sở lập kế hoạch giảm phát thải 2026–2030, 68% xe buýt dùng điện và năng lượng xanh hướng tới 100% vào đầu 2027, công suất điện mặt trời mái nhà đạt 1.865,7 MWp. Những con số này cho thấy TP.HCM đã bắt đầu chuyển đổi xanh từ áp lực thành lợi thế cạnh tranh; vấn đề còn lại là duy trì kỷ luật thực thi sau khi ánh đèn hội nghị BPC tắt.
