Hạ tầng mới đang định hình một Phú Quốc khác
Hạ tầng Phú Quốc là mạng lưới công trình giao thông, hàng không, hội nghị, lưu trú và dịch vụ thiết yếu giúp đảo đón khách, duy trì đời sống cư dân và phát triển vượt ra ngoài một sự kiện. Vì vậy, giá trị của các dự án phục vụ APEC 2027 không nên chỉ được đo bằng khả năng hoàn thành đúng dịp hội nghị; điều đáng kể hơn là chúng có để lại năng lực sử dụng lâu dài hay không.
Các hạng mục đang được đầu tư trải từ hàng không, giao thông, hội nghị và lưu trú đến cấp nước, xử lý rác, nước thải. Cùng với đó là chỉnh trang vỉa hè, cây xanh, chiếu sáng, thoát nước và ngầm hóa đường dây điện, cáp viễn thông. Đây không phải những phần việc hào nhoáng ngang nhau, nhưng chính các dịch vụ nền tảng mới quyết định chất lượng sinh hoạt và sức chịu tải của một điểm đến đông khách.
Đặt các dự án trong một tổng thể kết nối, thay vì xem chúng như công trình riêng lẻ chạy theo hạn sự kiện, là điều kiện để khoản đầu tư tạo nền tảng phát triển lâu dài. Một đảo đón khách quốc tế cần nhiều hơn sân bay và khách sạn: môi trường sạch, đường sá thuận tiện và dịch vụ thiết yếu phải theo kịp.
Khi kinh nghiệm đi biển trở thành lợi thế ở bờ
Sự chuyển động của du lịch Phú Quốc thể hiện rõ qua lựa chọn nghề nghiệp của những người từng sống bằng biển. Ông Trần Thái Bình, 52 tuổi, nay làm nhiệm vụ giữ an toàn cho khách tại một khu nghỉ dưỡng. Kinh nghiệm bơi lội và sơ cứu, tích lũy qua nhiều năm gắn với biển, giúp ông bước vào công việc mới; ông làm theo ca, gần nhà và lần đầu có lương tháng ổn định cùng bảo hiểm.
Anh Nguyễn Tấn Thành cũng rời nghề đánh bắt sau những năm mưu sinh bấp bênh, chuyển qua phục vụ nhà hàng rồi làm cứu hộ tại Hòn Thơm. Trường hợp của họ cho thấy sinh kế ngư dân không nhất thiết biến mất khi du lịch mở rộng: kỹ năng đọc biển, bơi lội và ứng phó với sóng nước có thể chuyển thành năng lực phục vụ khách.
Nhưng đó không phải một sự đổi nghề tự động hay không mất mát. Công việc mới đòi hỏi kỷ luật ca làm, giao tiếp với du khách và khả năng thích nghi. Cơ hội đáng mừng nhất là kinh nghiệm cũ không bị bỏ phí; thách thức là người lao động cần được hỗ trợ để tiếp cận kỹ năng và việc làm ổn định.

Công trường và bãi biển cùng tồn tại trong sinh kế
Ở Bãi Đất Đỏ, anh Trần Văn Thanh làm thợ phụ tại công trường khách sạn phục vụ APEC. Ngày nghỉ, anh vẫn cùng gia đình kéo lưới ven bờ ở Bãi Sao, mang cá về ăn hoặc đem phần dư ra chợ. Hai nhịp sống ấy cho thấy chuyển dịch sinh kế ở đảo không phải lúc nào cũng là rời biển hoàn toàn: nghề mới có thể đem lại nguồn thu, trong khi biển vẫn giữ vai trò trong đời sống gia đình.
Các công trình tạo thêm việc làm, nhưng không nên lấy số lượng công trường làm thước đo duy nhất cho lợi ích của cư dân. Điều quan trọng là người địa phương có thể tiếp cận việc làm phù hợp, được đào tạo và hưởng điều kiện lao động ổn định hay không. Câu chuyện của Thanh và những người làm cứu hộ cho thấy kinh nghiệm bản địa có thể hữu ích trong nền kinh tế du lịch, nếu cánh cửa tuyển dụng thực sự rộng mở.
Khi Phú Quốc thay đổi nhanh, sinh kế ngư dân cần được nhìn như một phần của quy hoạch phát triển, chứ không phải hệ quả phụ của các dự án. Đảo cần dịch vụ tốt hơn, nhưng cũng cần để người dân có tiếng nói và cơ hội trong quá trình chuyển đổi.

Di sản của sự kiện phải được đo bằng đời sống thường ngày
APEC 2027 tạo động lực để Phú Quốc nâng cấp năng lực đón tiếp, song bài kiểm tra thực sự sẽ nằm ở những gì còn hữu ích sau khi hội nghị kết thúc. Đường dây được ngầm hóa, hệ thống thoát nước, cấp nước và xử lý rác có thể đem lại lợi ích thiết thực cho cư dân nếu được vận hành hiệu quả. Ngược lại, công trình lớn sẽ khó tạo giá trị lâu dài nếu dịch vụ thiết yếu không theo kịp tốc độ phát triển.
Phát triển du lịch cũng không thể chỉ tính bằng lượng khách hay quy mô lưu trú. Một điểm đến bền vững phải bảo vệ môi trường sống, đồng thời giúp cư dân chuyển đổi nghề mà không bị gạt ra ngoài. Việc ngư dân trở thành nhân viên cứu hộ, phục vụ nhà hàng hay làm tại công trường là dấu hiệu cho thấy cơ hội đang mở ra, nhưng chưa đủ để khẳng định mọi người đều hưởng lợi như nhau.
Phú Quốc nên xem APEC là cú hích, không phải đích đến. Thành công lâu dài sẽ được quyết định bởi khả năng kết nối hạ tầng với dịch vụ dân sinh và nối cơ hội đầu tư với sinh kế địa phương. Khi cư dân có thể sống tốt hơn cùng sự đổi thay, các công trình mới mới thực sự trở thành nền tảng phát triển.







