Âm nhạc – chìa khóa để Hà Nội kể lại câu chuyện 72 năm
Festival Thăng Long Hà Nội trong dịp kỷ niệm 72 năm Giải phóng Thủ đô là chuỗi hoạt động nghệ thuật dùng âm nhạc như ngôn ngữ chính để kể lại hành trình lịch sử của Hà Nội, nối ký ức mùa thu 1954 với diện mạo đô thị sáng tạo hôm nay, qua đó khẳng định di sản âm nhạc Hà Nội như phần cốt lõi bản sắc của Thủ đô. Ở đây, âm nhạc không còn là phần “minh họa” cho sự kiện, mà trở thành phương tiện tư duy lịch sử, cho phép khán giả nghe lại, nhìn lại và suy ngẫm về các lớp ký ức đô thị trong một không gian nghệ thuật đương đại. Hà Nội đang chủ động biến kỷ niệm lịch sử thành một trải nghiệm thẩm mỹ, nơi âm nhạc truyền thống Việt đối thoại với tân nhạc, với âm nhạc thế giới, để làm mới cách chúng ta yêu và hiểu thành phố này.
Từ 102 bản tân nhạc đến ký ức đô thị Hà Nội
Trọng tâm của di sản âm nhạc Hà Nội trong Festival Thăng Long Hà Nội là trưng bày và tọa đàm “Hướng về thành phố xa xưa: Hai thập niên tân nhạc Hà Nội (1934–1954)”. Không gian này giới thiệu 102 bản nhạc và hiện vật quý, được chọn lọc từ khoảng 2.000 tờ nhạc cùng nhiều tư liệu, hình ảnh. Đó không chỉ là kho lưu trữ mà là một “bản đồ cảm xúc” về Hà Nội đầu thế kỷ XX: những bản tình ca lãng mạn, hơi thở đô thị thanh lịch, ca khúc cách mạng, cùng dấu ấn của Văn Cao, Đoàn Chuẩn – Từ Linh, Dương Thiệu Tước… Mỗi tờ nhạc, chiếc đĩa hát hay bức chân dung nhạc sĩ kể lại cách tân nhạc – được sáng tác theo hình thức phương Tây để phân biệt với cổ nhạc truyền thống – đã tạo nên không gian văn hóa mới cho người Việt. Đây là bước đi dứt khoát: Hà Nội không chỉ bảo tồn bản chép tay trong kho, mà đặt ký ức âm nhạc vào trung tâm trải nghiệm của công chúng.
Bảo tàng, trung tâm sáng tạo và chiến lược giữ di sản âm nhạc
Điều đáng nói là vai trò chủ động của Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội và Bảo tàng Hà Nội trong việc đưa di sản âm nhạc Hà Nội “ra khỏi tủ kính”. Giám đốc Trung tâm, bà Nguyễn Thị Ngọc Hòa, nhấn mạnh rằng trưng bày và tọa đàm này là hoạt động chuyên đề nhằm tôn vinh tân nhạc Hà Nội giai đoạn 1934–1954, đồng thời lan tỏa di sản âm nhạc Thủ đô đến đông đảo công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Theo bà, âm nhạc – một trong bảy lĩnh vực sáng tạo trong Mạng lưới Thành phố Sáng tạo của UNESCO – là nguồn lực quan trọng cho các ngành công nghiệp văn hóa. Nói cách khác, Hà Nội đang dùng bảo tàng như một phòng thí nghiệm sáng tạo: trưng bày, tọa đàm, biểu diễn gắn liền với nhau, để di sản không chỉ “được biết đến” mà còn “được dùng đến” trong đời sống đương đại.
Hai chương trình nghệ thuật và bản giao hưởng 72 năm Thủ đô
Bên cạnh không gian tân nhạc, Hà Nội tổ chức hai chương trình nghệ thuật đặc biệt kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô. Ngày 9/10, một chương trình mang mô hình sự kiện âm nhạc quốc tế được tổ chức theo hình thức bán vé, dự kiến đón khoảng 800 khán giả. Chương trình quy tụ tác phẩm tiêu biểu của Việt Nam và thế giới, kết hợp tinh hoa âm nhạc đương đại với những giá trị văn hóa đặc trưng Hà Nội. Điểm nhấn là “Bản Giao hưởng Hà Nội” diễn ra ngày 10/10, được xây dựng như hành trình nghệ thuật xuyên suốt, đưa khán giả trở về mùa thu lịch sử 1954 rồi tiếp nối đến hình ảnh Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Qua đó, kỷ niệm 72 năm Thủ đô không chỉ là lễ nghi mà trở thành một “bản giao hưởng” giàu tính tự sự, nơi âm nhạc dẫn dắt người xem đọc lại lịch sử bằng cảm xúc.
Khi âm nhạc truyền thống Việt gặp thế giới trong Festival Thăng Long
Chiến lược âm nhạc của Hà Nội trong dịp kỷ niệm 72 năm Thủ đô không dừng ở hoài niệm. Bằng cách quy tụ các tác phẩm Việt Nam và thế giới trong cùng một chương trình mang tính quốc tế, thành phố đang đặt âm nhạc truyền thống Việt và tân nhạc trong đối thoại với âm nhạc đương đại toàn cầu. “Bản Giao hưởng Hà Nội” trở thành biểu tượng cho sự gặp gỡ đó: từ những giai điệu gắn với mùa thu lịch sử 1954 đến âm thanh của một Hà Nội hội nhập, sáng tạo, hướng tới tương lai. Hai chương trình này được kỳ vọng trở thành điểm nhấn văn hóa, lan tỏa niềm tự hào, tình yêu Hà Nội và khơi dậy khát vọng xây dựng Thủ đô Văn hiến – Văn minh – Hiện đại trong kỷ nguyên mới. Ở tầm rộng hơn, đây là tuyên bố rõ ràng: Hà Nội chọn âm nhạc làm cầu nối giữa di sản và tương lai, giữa người Hà Nội, bạn bè quốc tế và những thế hệ sẽ tiếp tục viết tiếp bản nhạc của thành phố.
