Bản sắc không phải lớp trang trí
Tuần lễ thời trang Quốc tế Việt Nam là sự kiện trình diễn quy tụ các nhà thiết kế trong nước và quốc tế, nơi thời trang Việt có thể đối thoại với thế giới bằng ngôn ngữ sáng tạo và bản sắc văn hóa riêng. Mùa thứ 22, mang thông điệp “FashionInMotion”, sẽ diễn ra từ ngày 26 đến 28/11 tại Cung thể thao Quần Ngựa, Hà Nội. Việc tiếp tục đặt văn hóa ở trọng tâm là lựa chọn đáng chú ý: bản sắc không nên chỉ xuất hiện như họa tiết trang trí, mà cần định hình cách nhà thiết kế chọn chất liệu, xử lý bề mặt và kể câu chuyện bằng trang phục. Theo ban tổ chức, tinh thần chuyển động mùa này gắn với đổi mới và sự kế thừa giá trị truyền thống bằng tư duy thiết kế hiện đại. Đó là hướng đi có sức thuyết phục hơn việc sao chép nguyên dạng di sản, bởi thời trang cần làm cho di sản tiếp tục sống trong hiện tại.
Chất liệu và bàn tay làm nên khác biệt
Khai thác chất liệu truyền thống và kỹ thuật thủ công tạo cho thiết kế một chiều sâu mà hình ảnh bề mặt khó thay thế. Vải, cách dệt hay kỹ thuật xử lý thủ công không chỉ tạo hiệu ứng thị giác; chúng còn mang theo dấu vết của lao động, tri thức và thẩm mỹ được tích lũy qua thời gian. Khi những yếu tố ấy được đặt trong phom dáng đương đại, nhà thiết kế có thể vừa giữ mối liên hệ với văn hóa vừa tạo ra sản phẩm mới, thay vì biến truyền thống thành một bộ trang phục mang tính minh họa. Tuy nhiên, sự kết hợp chỉ có ý nghĩa nếu kỹ thuật và chất liệu được lựa chọn có chủ đích, chứ không dùng như nhãn hiệu nhận diện. Việc ban tổ chức nhấn mạnh các yếu tố này cho thấy bản sắc văn hóa đang được nhìn nhận như một phần của quá trình sáng tạo, không phải phụ kiện thêm vào sau cùng.
Nghệ thuật dân gian trong ngôn ngữ mới
Nghệ thuật dân gian đem đến cho thời trang một kho hình ảnh và ý niệm giàu sức gợi, nhưng giá trị lớn nhất nằm ở khả năng chuyển hóa chứ không phải trích dẫn nguyên xi. Những sáng tạo mới có thể mượn tinh thần, nhịp điệu hay cách tổ chức hình ảnh của nghệ thuật dân gian, rồi diễn giải chúng bằng cấu trúc và kỹ thuật đương đại. Theo định hướng được công bố, các giá trị nghệ thuật dân gian sẽ tiếp tục hiện diện cùng chất liệu truyền thống và kỹ thuật thủ công trong các bộ sưu tập. Đây là lựa chọn đúng nếu nhà thiết kế giữ được sự tôn trọng với nguồn cảm hứng, đồng thời tạo ra tiếng nói riêng. Nếu chỉ vay mượn mô-típ quen thuộc, văn hóa dễ trở thành dấu hiệu nhận diện hời hợt; còn khi được diễn giải có suy nghĩ, nó có thể giúp thời trang Việt tạo khác biệt trong cuộc đối thoại quốc tế.
Kết nối thế hệ để mở rộng tương lai
Một điểm đáng chú ý của mùa này là cơ hội dành cho nhà thiết kế trẻ đứng cạnh những tên tuổi giàu kinh nghiệm. Tại họp báo chiều 11/11, Chủ tịch VIFW Trang Lê cho biết các nhà thiết kế trẻ sẽ đảm nhận vị trí mở màn quan trọng. Phan Đăng Hoàng dự kiến giới thiệu bộ sưu tập lấy cảm hứng từ đôi quang gánh của người Việt; sinh viên thiết kế thời trang từ một số trường đại học tại Hà Nội cũng tham gia, còn nhà thiết kế Mai Lâm đảm nhận phần kết. Sự kết nối này có thể giúp di sản được nhìn bằng nhiều thế hệ sáng tạo, thay vì bị đóng khung trong một cách diễn giải duy nhất. Khi tuần lễ diễn ra từ 26 đến 28/11, điều đáng chờ đợi không chỉ là các bộ sưu tập riêng lẻ mà còn là cách chất liệu, thủ công và nghệ thuật dân gian tạo nên tiếng nói thời trang có căn cước rõ ràng.
