Mưa dồn dập, rủi ro lan từ vùng thấp lên miền núi
Mưa lũ miền Trung là tình trạng mưa kéo dài làm nước dâng ngập vùng trũng thấp, đồng thời kích hoạt lũ quét và sạt lở ở địa hình miền núi, đe dọa nhà cửa, sinh kế và các tuyến giao thông. Từ đêm 9 đến sáng 10/11, mưa lớn trên diện rộng gây ngập và chia cắt giao thông; những ngày tiếp theo, Đà Nẵng, Quảng Ngãi và Gia Lai tiếp tục ghi nhận ngập lụt, sạt lở đất. Đây không còn là câu chuyện mưa lớn đơn thuần: khi nước lên nhanh ở vùng thấp và đất đá trượt xuống sườn dốc, khả năng đi lại, tiếp cận cứu hộ và bảo vệ người dân cùng lúc bị ảnh hưởng.
Tác động đã hiện rõ ở nhiều địa bàn. Tại xã Nông Cống, Thanh Hóa, 1.577 nhà bị ngập; 230 ha rau màu và cây trồng khác chìm trong nước, 472 gia súc, gia cầm bị cuốn trôi. Con số này cho thấy thiệt hại không dừng ở giao thông: một đợt mưa kéo dài có thể làm đảo lộn sinh hoạt và sinh kế của cả cộng đồng.
Nguy cơ còn tiếp diễn: dự báo ngày 10/11, tâm mưa có xu hướng dịch về phía nam miền Trung, trọng tâm gồm Huế, Đà Nẵng, phía đông Quảng Ngãi và Gia Lai; lượng mưa dự kiến tại một số nơi có thể vượt 100 mm, riêng Huế có nơi trên 150 mm. Vì vậy, việc theo dõi cảnh báo và hạn chế đi lại qua vùng ngập, sườn dốc là yêu cầu thiết thực, không phải biện pháp phòng xa.

Đường ngập, đất đá vùi lấp lối đi
Sạt lở miền Trung đang biến nhiều đoạn đường thành điểm nguy hiểm, trong khi nước lũ cắt đứt các lối đi quen thuộc. Tại Quảng Trị, 12 vị trí trên tỉnh lộ bị ngập gây tắc đường, thêm 35 tràn trên đường liên thôn, liên xã bị ngập. Ở xã Đa Krông, sáu ngầm tràn ngập sâu từ 2 đến 2,5 m, khiến việc qua lại của người dân và phương tiện tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng.
Mức độ tàn phá đặc biệt rõ trên quốc lộ 9C qua xã Kim Ngân: hơn 10.000 m³ đất đá vùi lấp toàn bộ nền và mặt đường trên đoạn dài khoảng 100 m, gây ách tắc giao thông; dự kiến phải khoảng ba ngày mới có thể thông xe trở lại. Tại Đà Nẵng, quốc lộ 40B và 24C qua xã Trà My ngập sâu, nước chảy xiết khiến phương tiện không thể lưu thông.
Ngập lụt cũng tràn vào khu dân cư. Ở Trà My, nước vào nhà dọc đường Hùng Vương và Chu Huy Mân; xã ghi nhận 12 điểm ngập và hai điểm sạt lở. Tại xã Phước Giang, Quảng Ngãi, gần 500 hộ ở bốn thôn bị ngập từ 0,5 đến 1,5 m. Khi mặt đường hư hỏng, taluy sạt và nước che khuất ổ gà, quyết định đi tiếp có thể đặt cả người lái lẫn lực lượng cứu hộ vào nguy hiểm.

Sơ tán sớm và chốt chặn phải đi cùng nhau
Trước nguy cơ lũ tiếp tục dâng, chính quyền các địa phương triển khai phương án ứng phó và sơ tán người dân khỏi khu vực nguy hiểm. Tại xã Trà My, 90 hộ được sơ tán; riêng thôn Long Sơn có 30 hộ, Đồng Trường có 58 hộ. Chính quyền địa phương cho biết đã di dời toàn bộ người dân cùng tài sản khỏi khu vực nguy hiểm ở thôn Đồng Trầu từ chiều 10/11 trước khi sạt lở làm đổ sập tường nhà, nhờ đó không có thiệt hại về người. Đây là bằng chứng rõ ràng rằng sơ tán kịp thời có thể ngăn một sự cố địa chất biến thành thảm kịch.
Các lực lượng xung kích, dân quân, công an và lực lượng tại chỗ được huy động, chuẩn bị phương tiện, vật tư để hỗ trợ nơi ngập sâu hoặc bị cô lập. Ở những điểm sạt lở, lực lượng chức năng tiếp cận hiện trường, thu dọn đất đá, dựng biển cảnh báo và rào chắn; việc chốt chặn, phân luồng được tăng cường để ngăn người và xe đi vào vùng mất an toàn. Khi lũ trên nhiều sông được dự báo còn lên trong những giờ tiếp theo, kiểm soát giao thông phải được duy trì nghiêm, không chỉ đến lúc nước vừa rút.
Thông điệp thiết thực nhất với người dân là không vượt ngầm tràn hay đoạn đường đang ngập, kể cả khi lối đi quen thuộc có vẻ còn qua được. Mưa lũ miền Trung cho thấy sơ tán người dân, cảnh báo rõ ràng và đóng đường đúng lúc là những lớp bảo vệ thiết yếu. Chỉ mở lại tuyến giao thông khi lực lượng chức năng xác nhận an toàn; còn trong lúc mưa và lũ tiếp diễn, ưu tiên tính mạng phải đứng trên nhu cầu đi lại.







