Mưa lớn biến vùng trũng thành điểm nguy hiểm
Mưa lũ miền Trung là tình trạng mưa kéo dài làm nước sông dâng, gây ngập vùng thấp, sạt lở và chia cắt đường sá, đe dọa trực tiếp đời sống người dân. Từ đêm 9 đến sáng 10/11, mưa lớn trên diện rộng gây ngập tại các vùng trũng và làm gián đoạn giao thông ở một số khu vực miền núi. Đây không còn là bất tiện đi lại đơn thuần: khi nước chảy xiết tràn qua ngầm, một quyết định vội vàng có thể đặt cả người đi đường lẫn lực lượng cứu hộ vào nguy hiểm. Tại Quảng Ngãi, nước sông Vệ, Phước Giang và Trà Bồng dâng cao, chia cắt các khu dân cư ven sông; sáng 11/11, nước tràn vào nhà dân, trường học, nhà văn hóa và trụ sở cơ quan ở xã Phước Giang.
Quy mô thiệt hại cho thấy sức ép không chỉ tập trung ở một tỉnh. Tại xã Nông Cống, Thanh Hóa, 1.577 căn nhà bị ngập; 230 ha rau màu và cây trồng khác chìm trong nước, 472 gia súc, gia cầm bị cuốn trôi. Những con số ấy nhắc rằng ứng phó không thể chỉ dừng ở cảnh báo thời tiết: người dân cần được tiếp cận thông tin kịp thời, còn chính quyền phải duy trì lực lượng và phương tiện cứu hộ tại chỗ.
Sạt lở và đường ngập khiến việc đi lại thêm rủi ro
Ngập lụt miền Trung đồng thời bộc lộ một mắt xích dễ tổn thương: giao thông qua vùng núi và khu dân cư thấp. Ở xã Trà My, Đà Nẵng, nước tràn vào nhà dọc đường Hùng Vương, Chu Huy Mân; Quốc lộ 40B và Quốc lộ 24C ngập đến mức phương tiện không thể lưu thông. Tại thôn Đồng Trầu, sạt lở taluy đưa bùn đất vào nhà, gây hư hỏng nghiêm trọng. Địa phương ghi nhận 12 điểm ngập và hai điểm sạt lở, còn tại các xã Trà Leng, Trà Tân, Trà Giáp, nhiều tuyến đường bị ảnh hưởng.
Ở Quảng Trị, sáu ngầm tràn tại xã Đa Krông ngập sâu từ 2 đến 2,5 m; tuyến đường 9C qua xã Kim Ngân bị hàng chục mét khối đất đá vùi lấp, gây ách tắc. Quảng Ngãi ghi nhận 11 điểm sạt lở giao thông tại xã Sơn Tây. Máy móc bị nước lũ nhấn chìm càng cho thấy sức tàn phá của dòng nước, nhưng điều cấp thiết trước mắt là không để người và phương tiện đi vào điểm ngập sâu, nơi đất đá còn có thể tiếp tục trượt xuống. Sạt lở miền Trung vì thế không chỉ làm chậm lưu thông mà còn có thể cô lập cộng đồng cần cứu trợ.
Sơ tán sớm quan trọng hơn chờ nước lên
Trước nguy cơ lũ tiếp tục dâng, chính quyền địa phương triển khai ứng phó và sơ tán người khỏi khu vực nguy hiểm. Tại xã Trà My, 90 hộ đã được đưa đi, gồm 30 hộ ở Long Sơn, một hộ ở Trà Sơn, một hộ ở Đồng Trầu và 58 hộ ở Đồng Trường. Ở xã Phước Giang, hơn 400 hộ thuộc năm thôn bị ngập, độ sâu phổ biến 0,5–1,5 m; lực lượng chức năng hỗ trợ di dời người già, trẻ em và các gia đình tại nơi nguy hiểm.
Sơ tán người dân cần đi cùng việc bảo vệ sinh kế và duy trì liên lạc: người dân được hướng dẫn kê cao tài sản, chuẩn bị lương thực cùng vật dụng thiết yếu để sẵn sàng nếu nước lên thêm. Các lực lượng địa phương chốt chặn ngầm tràn, rào chắn cầu tạm, phân luồng và đặt cảnh báo tại điểm sạt lở; ở Quảng Ngãi, lực lượng ứng trực chuẩn bị phương tiện cứu hộ và khuyến cáo không qua nơi nước sâu, chảy xiết. Đây là những biện pháp thiết thực, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào việc cảnh báo đến được từng hộ và rào chắn được duy trì khi mưa còn tiếp diễn.
Theo dõi mực nước, không chủ quan sau một đợt mưa
Nguy cơ chưa kết thúc khi mưa tạm ngớt. Tại Gia Lai, khu vực phía Đông tỉnh ghi nhận mưa vừa đến rất to từ đêm 10 đến sáng 11/11, lượng mưa một số nơi đạt 100–120 mm; nước sông Hà Thanh dâng qua một số ngầm. Dự báo trong 3–6 giờ tiếp theo, lũ trên các sông còn lên, phổ biến ở báo động 1–2, riêng sông Hà Thanh có khả năng vượt báo động 2. Nếu mưa lớn trùng triều cường, các vùng trũng tại Quy Nhơn Bắc, Quy Nhơn Đông và Tuy Phước có thể ngập sâu.
Vì vậy, điều đúng lúc này không phải là đánh giá tình hình qua mực nước trước cửa nhà, mà là tuân thủ chốt chặn và theo dõi hướng dẫn của địa phương. Các tỉnh, thành cần tiếp tục rà soát điểm ngập, duy trì lực lượng ở khu vực xung yếu, khắc phục đường bị sạt và sẵn sàng sơ tán thêm khi cần. Chính quyền tại Quảng Ngãi cũng cảnh báo người dân tránh ngầm tràn và nơi dòng nước chảy xiết. Khi đường bị chia cắt và nước còn có thể dâng, an toàn phải được đặt trước việc đi lại hay cứu tài sản. Đó là cách giảm nguy cơ biến một đợt mưa lớn thành thêm những tai nạn có thể phòng tránh.
