Tiết kiệm năng lượng: Chìa khóa cạnh tranh trong kỷ nguyên chuyển đổi xanh
Hội thảo “Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả – Giải pháp thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững” tại Đồng Nai là diễn đàn do Bộ Công Thương tổ chức nhằm kết nối Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam, cập nhật chính sách, giới thiệu công nghệ và giải pháp tài chính, qua đó giúp doanh nghiệp giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi xanh.
Điểm đáng chú ý là hội thảo không dừng ở khẩu hiệu “tiết kiệm năng lượng”, mà đặt thẳng vấn đề: nếu doanh nghiệp không tối ưu hiệu quả năng lượng, họ sẽ tụt lại trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Ông Đặng Hải Dũng, Phó Cục trưởng Cục Năng lượng – Dầu khí, nhấn mạnh sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là giải pháp thiết thực để giảm chi phí sản xuất và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Nói cách khác, đây không còn là lựa chọn mang tính hình ảnh, mà là điều kiện sống còn trong bối cảnh tăng trưởng xanh và phát triển bền vững trở thành chuẩn mực mới.
Chính sách và áp lực quốc tế: Vì sao doanh nghiệp không thể chậm trễ?
Hội thảo tại Đồng Nai cho thấy bức tranh rất rõ: khung chính sách về tiết kiệm năng lượng đang được hoàn thiện nhanh hơn tốc độ thích ứng của nhiều doanh nghiệp. Thông qua Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019-2030 (VNEEP3), Bộ Công Thương phối hợp với địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp để đưa chính sách vào thực tiễn. Các đại biểu được cập nhật cơ chế, chính sách, văn bản quy phạm pháp luật và quy định mới về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, giúp doanh nghiệp nắm bắt kịp thời yêu cầu quản lý.
Áp lực không chỉ đến từ trong nước. Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu sẽ áp dụng chính thức từ năm 2026 với nhiều nhóm hàng xuất khẩu chủ lực như sắt thép, nhôm, xi măng, phân bón, điện và hydro. Cùng lúc, các thị trường khác tăng yêu cầu về môi trường, phát thải và minh bạch dữ liệu. Điều đó buộc doanh nghiệp phải kiểm soát mức tiêu hao năng lượng, cải thiện quy trình và có khả năng chứng minh kết quả. Nếu chậm, họ không chỉ mất thị trường mà còn mất cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị gắn với tăng trưởng xanh.
Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam: Từ khẩu hiệu đến hệ sinh thái
Một điểm nhấn mang tính chiến lược của hội thảo là vai trò của Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam. Được ra mắt năm 2025, cộng đồng này được xây dựng như không gian kết nối cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp, đơn vị cung cấp giải pháp và tổ chức tài chính. Hội thảo tại Đồng Nai là một hoạt động trong khuôn khổ cộng đồng, thuộc Chương trình VNEEP3, với mục tiêu thúc đẩy doanh nghiệp sử dụng năng lượng hiệu quả và hình thành hệ sinh thái phát triển bền vững trong lĩnh vực này.
Ông Nguyễn Đình Hiệp, Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam (VECEA), nhấn mạnh đây là diễn đàn kết nối giữa cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, đơn vị tư vấn/cung cấp công nghệ và cộng đồng doanh nghiệp, qua đó hình thành các cơ hội hợp tác, thúc đẩy đầu tư vào các giải pháp tiết kiệm năng lượng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Quan trọng hơn, cộng đồng này được kỳ vọng sẽ lan tỏa các mô hình sử dụng năng lượng hiệu quả và tạo động lực mạnh cho quá trình chuyển đổi xanh, gắn với các cam kết giảm phát thải của Việt Nam.
Công nghệ, tài chính và lộ trình tiếp theo: Cơ hội nào cho doanh nghiệp?
Nếu chính sách là khung, thì công nghệ và tài chính là hai trụ cột để biến tiết kiệm năng lượng thành hành động cụ thể. Tại hội thảo, nhiều giải pháp công nghệ và mô hình ứng dụng thực tiễn đã được giới thiệu nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong doanh nghiệp. Các tham luận tập trung vào hướng tiếp cận mới như khu công nghiệp thông minh, nhà máy thông minh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo để tối ưu vận hành, giảm tiêu hao năng lượng. Đây là những gợi ý rõ ràng: doanh nghiệp muốn tăng trưởng xanh phải đầu tư vào dữ liệu, tự động hóa và quản trị năng lượng.
Không thể bỏ qua yếu tố vốn. Hội thảo dành thời lượng trao đổi về các giải pháp tài chính hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư dự án sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, giúp họ tiếp cận nguồn lực phù hợp để đổi mới công nghệ và hướng tới phát triển bền vững. Điều này cho thấy một thông điệp tích cực: tiết kiệm năng lượng không còn là gánh nặng chi phí, mà là cơ hội đầu tư với sự đồng hành của tổ chức tài chính. Tiếp nối sự kiện tại Đồng Nai, hội thảo kết nối Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam tiếp theo sẽ được tổ chức tại Hưng Yên vào cuối tháng 10/2026, mở rộng thêm không gian đối thoại và hợp tác cho doanh nghiệp.
