Quy mô lớn, phần lớn nằm trên mặt hồ
Nhà máy điện mặt trời trên hồ Ea Súp Thượng giai đoạn 1 là dự án năng lượng sạch quy mô 452 MW, với các tấm pin lắp trên phao nổi tại hồ thuộc địa bàn xã Ea Súp và xã Ea Kiết, Đắk Lắk. Đây là dự án đáng chú ý không chỉ vì công suất mà còn bởi phần lớn diện tích triển khai nằm trên mặt nước. Ngày 2/11, UBND tỉnh Đắk Lắk chấp thuận chủ trương đầu tư và đồng thời chấp thuận nhà đầu tư cho dự án.
Tổng diện tích dự án khoảng 526,97 ha, trong đó 523,868 ha là mặt nước hồ Ea Súp Thượng và 3,102 ha là đất; tổng vốn đầu tư khoảng 9.149,21 tỷ đồng. Tỷ lệ mặt nước cho thấy đây không phải một nhà máy điện mặt trời thông thường đặt trên đất liền: thiết kế nổi là lựa chọn trung tâm của dự án. Với quy mô ấy, tiến độ và cách tổ chức thi công cần được đánh giá cùng yêu cầu bảo vệ hồ, chứ không chỉ qua con số công suất.
Liên danh bốn doanh nghiệp, vốn huy động chiếm 80%
Bốn doanh nghiệp được chấp thuận tham gia đầu tư gồm Công ty Cổ phần Xây dựng công trình IPC, Công ty Cổ phần Xây dựng và Phát triển Hạ tầng Tây Nguyên, Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng SD Việt Nam và Công ty Cổ phần Đầu tư Ea Súp. Sự góp mặt của doanh nghiệp địa phương trong liên danh tạo kết nối với địa bàn, trong khi IPC E&C là doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái IPC Group.
Theo cơ cấu vốn được công bố, các doanh nghiệp góp khoảng 1.829,842 tỷ đồng, tương đương 20% tổng vốn; khoảng 7.319,368 tỷ đồng còn lại, chiếm 80%, là vốn huy động. Cơ cấu này khiến năng lực thu xếp vốn và phối hợp giữa các thành viên trở thành yếu tố quan trọng đối với tiến độ. Liên danh có tên gọi và quy mô rõ ràng, nhưng việc được chấp thuận đầu tư mới là bước khởi đầu; dự án còn phải hoàn tất thủ tục và đáp ứng yêu cầu đấu nối trước khi triển khai.
Hạ tầng đấu nối và mốc vận hành
Dự án gồm hệ thống pin mặt trời trên phao nổi, trạm biến áp nâng áp 35/220 kV, hệ thống pin lưu trữ năng lượng và các hạng mục phụ trợ. Đường dây 220 kV mạch kép dài khoảng 6 km sẽ đấu nối vào Trạm biến áp 500/220/110 kV Krông Búk. Có đường dây và phương án lưu trữ trong cấu hình dự án là điểm đáng lưu ý: công suất lắp đặt chỉ có ý nghĩa khi điện sản xuất có thể được truyền tải và xử lý theo yêu cầu hệ thống.
Tiến độ triển khai là 18 tháng kể từ khi được giao đất, cho thuê đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất; dự án phải hoàn thành, đưa vào vận hành không quá quý IV/2028. Trước khi thi công, nhà đầu tư còn phải hoàn thiện thủ tục về đất đai, xây dựng, môi trường, lâm nghiệp, thủy lợi và điện lực, đồng thời thực hiện yêu cầu bảo đảm dự án. Vì vậy, mốc 2028 là mục tiêu có điều kiện, phụ thuộc vào việc xử lý đầy đủ các thủ tục và yêu cầu kỹ thuật.
Bảo vệ hồ và người dân là phép thử của dự án
Quy mô trên mặt nước đặt ra yêu cầu phải dung hòa phát điện với chức năng của hồ. Việc triển khai phải bảo đảm an toàn hồ Ea Súp Thượng, không ảnh hưởng hoạt động điều tiết nước và tuân thủ điều kiện bảo vệ công trình thủy lợi. Nếu phát hiện rừng tự nhiên trong phạm vi dự án, nhà đầu tư phải điều chỉnh vị trí để đưa phần diện tích đó ra ngoài. Đây không phải chi tiết phụ: khả năng đáp ứng các điều kiện này sẽ quyết định dự án có thể tiến tới thi công mà không gây thêm sức ép lên tài nguyên và môi trường hay không.
Với người dân và các tổ chức trong khu vực, quá trình thực hiện cũng phải bảo đảm việc đi lại không bị gián đoạn và an toàn. Yêu cầu đó khiến chất lượng triển khai cần được nhìn từ cả hai phía: sản lượng điện dự kiến và tác động thực tế tại địa phương. Điện mặt trời Đắk Lắk có thêm một dự án lớn trên bản đồ năng lượng, nhưng giá trị của dự án Ea Súp Thượng sẽ được chứng minh bằng việc hoàn thành đúng hạn, đấu nối được công suất và bảo vệ được các hoạt động gắn với hồ.
