Mệnh lệnh về sản phẩm du lịch đặc trưng: bước ngoặt tư duy
Mệnh lệnh mỗi địa phương phải xây dựng ít nhất một sản phẩm du lịch đặc trưng là yêu cầu buộc hệ thống du lịch chuyển từ chạy theo số lượng khách sang tạo bản sắc rõ ràng, trải nghiệm chất lượng và định vị phân khúc khách du lịch chi tiêu cao, qua đó nâng tầm du lịch cao cấp Việt Nam trên nền tảng chiến lược du lịch bền vững gắn với giá trị văn hóa, sinh thái và cộng đồng địa phương. Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã kết luận tại phiên họp Ban chỉ đạo Nhà nước về Du lịch rằng ngoài các sản phẩm chủ lực, tất cả địa phương phải có tối thiểu một sản phẩm du lịch đặc trưng, nổi trội của mình, và đến năm 2027 phải giới thiệu được sản phẩm đặc thù đó. Đây không chỉ là chỉ tiêu hành chính mà là thông điệp chính trị: du lịch đã là nội dung của chiến lược phát triển quốc gia, không thể tiếp tục bán tài nguyên thô, bán phong cảnh giá rẻ.
Từ du lịch đại trà sang du lịch cho khách chi tiêu cao
Điểm đáng chú ý trong định hướng mới là cơ quan quản lý trung ương không còn “tự mê” với các kỷ lục lượt khách, mà nhấn mạnh chuyển dịch sang khách du lịch chi tiêu cao. Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh khẳng định du lịch cần chuyển mạnh sang thu hút các phân khúc khách có khả năng chi tiêu cao, lưu trú dài ngày, đồng thời đa dạng hóa thị trường để nâng giá trị đóng góp của ngành vào tăng trưởng kinh tế. Cách làm này phù hợp với thực tế: công suất hạ tầng, môi trường và cộng đồng đã chịu áp lực lớn, trong khi mỗi khách quốc tế hiện mang lại giá trị ngoại tệ, quảng bá hình ảnh và lan tỏa kinh tế rộng hơn nhiều so với số lượt đơn thuần. Chiến lược du lịch bền vững vì thế phải bắt đầu từ việc lựa chọn đúng phân khúc, thay vì mở rộng vô hạn số lượng.
Thái Nguyên: minh chứng cho sức mạnh của sản phẩm gắn bản sắc
Nếu cần một ví dụ sống động cho khái niệm sản phẩm du lịch đặc trưng, Thái Nguyên là cái tên đáng được nhắc đầu tiên. Tỉnh này đang xây dựng một hệ thống sản phẩm đa dạng và độc đáo, gắn với giá trị văn hóa, sinh thái và nông nghiệp riêng của địa phương. Từ vùng chè Tân Cương, Quan Chu, La Bằng đến Vo Nhai, Ba Bể, các tour trải nghiệm chè, du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp gắn với không gian văn hóa trà được phát triển một cách bài bản, hướng tới chuỗi “tham quan – trải nghiệm – lưu trú – ẩm thực – mua sắm – giải trí” để kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của khách. Việc Thái Nguyên đặt mục tiêu mỗi xã có một sản phẩm du lịch cộng đồng, phát triển du lịch sinh thái, thể thao, MICE và kinh tế ban đêm cho thấy tư duy coi du lịch là động lực tăng trưởng mới chứ không phải phụ trợ thứ yếu.
Hệ sinh thái du lịch thông minh và cuộc chơi dịch vụ cao cấp
Chiến lược du lịch bền vững không thể chỉ dừng ở sản phẩm; nó đòi hỏi cả hệ sinh thái chính sách và công nghệ đi cùng. Nghị quyết 26 định hướng phát triển du lịch trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh, cơ sở dữ liệu du lịch quốc gia và nền tảng số quốc gia đến năm 2030. Chính sách thị thực đã được cải thiện với việc cấp thị thực du lịch hoàn toàn trên môi trường điện tử, đáp ứng nhu cầu gia tăng của khách quốc tế, nhất là khách đến với mục đích du lịch. Nhưng nếu Việt Nam muốn hút khách du lịch chi tiêu cao, chính sách thị thực phải linh hoạt hơn, có ưu đãi riêng cho phân khúc này, kết hợp các mô hình lưu trú dài ngày cho người làm việc từ xa như một hình thức “xuất khẩu tại chỗ” mới. Đó là cuộc chơi dịch vụ cao cấp, đòi hỏi cả nhà nước lẫn doanh nghiệp nâng cấp chất lượng nhân lực, hạ tầng và trải nghiệm.
Kết luận: không còn chỗ cho du lịch sao chép và mùa vụ
Nhìn từ yêu cầu hoàn thiện Chiến lược phát triển du lịch đến 2035, tầm nhìn 2045 trước ngày 15/12/2026, cùng mệnh lệnh mỗi địa phương phải có ít nhất một sản phẩm du lịch đặc trưng vào năm 2027, thông điệp đã rõ ràng: thời của du lịch sao chép, mùa vụ, chạy theo số lượng đang khép lại. Thay vào đó, du lịch cao cấp Việt Nam phải được xây trên bản sắc địa phương, công nghệ số và mô hình kinh doanh hướng tới khách du lịch chi tiêu cao, lưu trú lâu, tôn trọng cộng đồng. Thái Nguyên cho thấy địa phương nào biết khai thác chiều sâu văn hóa, lịch sử, nông nghiệp và sinh thái đều có thể biến du lịch thành động lực tăng trưởng mới. Phần còn lại là kỷ luật thực thi: nếu địa phương không tìm được sản phẩm đặc trưng của mình, thực tế là họ chưa hiểu giá trị riêng của chính mình.
