Kỷ niệm lịch sử phải trở thành trải nghiệm chung
Giao lưu văn hóa là những hoạt động để người dân các nước gặp gỡ, chia sẻ nghệ thuật, tri thức và kinh nghiệm, qua đó biến các dấu mốc ngoại giao thành sự gắn kết có thể cảm nhận trong đời sống. Kế hoạch do Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông ký tại Quyết định 2771/QĐ-BVHTTDL hướng tới ba cột mốc: 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Lào, 50 năm ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác Việt Nam – Lào, cùng 60 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Campuchia. Các hoạt động được hoạch định cho năm 2027, cụ thể hóa thỏa thuận giữa lãnh đạo Việt Nam và Lào năm 2026, cũng như Kế hoạch 27-KH/TW ngày 17/9/2025 về triển khai Thỏa thuận cấp cao Việt Nam – Campuchia. Giá trị của kế hoạch không chỉ nằm ở việc nhắc lại lịch sử: nó tạo cơ hội để công chúng tiếp xúc trực tiếp với văn hóa và con người của các nước láng giềng.
Quan hệ Việt Lào qua nghệ thuật, phim ảnh và tri thức
Với quan hệ Việt Lào, kế hoạch tổ chức các hoạt động ở cả hai nước, thay vì chỉ kể câu chuyện hữu nghị từ một phía. Tại Lào dự kiến có Tuần Văn hóa Việt Nam, Tuần phim Việt Nam, triển lãm văn hóa, nghệ thuật và quan hệ hữu nghị, cùng triển lãm ảnh và trưng bày báo chí đa phương tiện. Chương trình còn có trao đổi đoàn, chia sẻ kinh nghiệm và khóa đào tạo nghiệp vụ xuất bản, in, phát hành dành cho cán bộ Lào. Ở Việt Nam, chủ đề “Văn hóa - nhịp cầu gìn giữ truyền thống, kết nối tương lai” gắn với “Năm Đoàn kết, Hữu nghị và gắn kết Việt Nam - Lào 2027”; các điểm nhấn dự kiến gồm Tuần Văn hóa Lào, triển lãm nghệ thuật Lào và triển lãm sách Việt Nam – Lào tại Hà Nội. Cách tiếp cận hai chiều này đáng chú ý: khán giả không chỉ xem một chương trình, mà có thêm dịp tìm hiểu cách người bạn láng giềng kể câu chuyện của chính mình.
Ngày hội vùng biên đưa tình hữu nghị đến gần cộng đồng
Điểm nhấn giàu tính kết nối là Ngày hội giao lưu văn hóa, thể thao và du lịch vùng biên giới Việt Nam – Lào lần thứ IV, dự kiến tổ chức tại Đà Nẵng trong năm 2027. Ngày hội vùng biên được thiết kế như không gian gặp gỡ cho đồng bào các dân tộc khu vực biên giới hai nước, nơi hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch có thể tạo nên những cuộc trò chuyện tự nhiên giữa cộng đồng. Ý nghĩa của sự kiện vì thế không chỉ nằm ở sân khấu hay chương trình biểu diễn: gặp gỡ trực tiếp giúp tình đoàn kết, gắn bó có thêm nền tảng từ trải nghiệm chung, đồng thời góp phần thúc đẩy các lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch tại địa phương. Việc tổ chức tại Đà Nẵng cũng cho thấy hoạt động giao lưu có thể mở rộng khỏi khu vực biên giới, đưa câu chuyện hợp tác đến với công chúng ở một đô thị lớn. Đây là cách kỷ niệm có sức lan tỏa, miễn là người dân được đặt ở trung tâm.
Hữu nghị Việt Nam Campuchia cần được kể từ nhiều phía
Với dấu mốc 60 năm quan hệ ngoại giao, các hoạt động dự kiến dành cho Việt Nam và Campuchia cũng tạo cơ hội để công chúng hai nước tìm hiểu lẫn nhau. Tại Campuchia có Tuần Văn hóa Việt Nam, triển lãm văn hóa, nghệ thuật và Tuần phim Việt Nam; tại Việt Nam dự kiến tổ chức Tuần Văn hóa Campuchia, triển lãm nghệ thuật Campuchia và triển lãm sách Việt Nam – Campuchia. Kế hoạch còn nêu chương trình tọa đàm, talkshow với nhà báo hai nước, phóng viên Việt Nam từng tác nghiệp tại Campuchia và sinh viên báo chí. Những cuộc gặp như vậy có thể bổ sung góc nhìn đời thường cho các hoạt động trưng bày, giúp câu chuyện hữu nghị Việt Nam Campuchia không chỉ dừng ở nghi thức kỷ niệm. Khi nghệ sĩ, nhà báo, nhà nghiên cứu, tổ chức chuyên môn và người dân cùng tham gia, sự hiểu biết có cơ hội chuyển thành quan hệ hợp tác và tin cậy bền hơn.
Nhìn chung, các chương trình kỷ niệm có sức nặng nhất khi khán giả được gặp gỡ, lắng nghe và cùng chia sẻ, thay vì chỉ tiếp nhận thông tin một chiều. Từ tuần văn hóa, phim ảnh, triển lãm đến ngày hội vùng biên, mỗi hình thức mở một lối tiếp cận khác nhau nhưng cùng hướng tới kết nối nhân dân, gìn giữ truyền thống và nuôi dưỡng hiểu biết lẫn nhau. Đó là nền tảng thiết thực để tình hữu nghị Việt Nam – Lào và Việt Nam – Campuchia tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay.
