Khi ăn uống trở thành “nội dung”: xu hướng nguy hiểm bị bình thường hóa
Mukbang nguy hiểm và các cuộc thi ăn nhanh là những xu hướng ăn uống Châu Á, trong đó người tham gia cố tình ăn rất nhiều hoặc ăn với tốc độ cao trước camera để thu hút người xem, kiếm lượt tương tác, phần thưởng và danh tiếng, nhưng lại tiềm ẩn tác hại sức khỏe nghiêm trọng cho cả người thực hiện lẫn khán giả trẻ bắt chước theo. Mukbang vốn chỉ là việc quay hoặc livestream cảnh ăn uống, giao lưu với người xem. Vấn đề nằm ở chỗ ăn quá nhanh, quá nhiều, vượt xa ngưỡng no của cơ thể để biến bữa ăn thành màn biểu diễn. Khi ăn trở thành cuộc đua, người tham gia dễ coi thường tín hiệu cảnh báo của cơ thể, trong khi người xem – nhất là trẻ em, thanh thiếu niên – lại bị tiêm vào đầu hình mẫu ăn uống cực đoan được tô vẽ là “bình thường” hoặc “thú vị”.
Tác hại sức khỏe: từ rối loạn tiêu hóa đến rối loạn ăn uống
Về mặt y khoa, ăn nhanh sức khỏe là một nghịch lý: càng ăn nhanh, nguy cơ tổn hại càng lớn. Khi ăn quá nhanh, não không kịp nhận tín hiệu no, dẫn đến ăn vượt nhu cầu, gây đầy bụng, khó chịu, buồn nôn, trào ngược và nhiều vấn đề tiêu hóa khác. Việc vừa ăn vừa nói, lại phải hoàn thành thử thách trong thời gian ngắn còn làm tăng nguy cơ sặc, hóc, thậm chí ngừng thở đột ngột. Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lâm, việc liên tục cố ăn vượt cảm giác no để hoàn thành thử thách dễ dẫn tới hành vi ăn không kiểm soát và tăng nguy cơ rối loạn ăn uống ở một số người. Đáng lo hơn, nhiều video mukbang sử dụng đồ ăn chiên rán, nhiều đường, nhiều muối; nếu thường xuyên nạp vượt nhu cầu năng lượng, người trẻ sẽ đối mặt với thừa cân, béo phì và rối loạn chuyển hóa trong tương lai.
Những trường hợp thực tế: cái giá của việc coi nhẹ tín hiệu cơ thể
Các câu chuyện thực tế đang cho thấy xu hướng này không chỉ là “giải trí vô hại”. Ganfan Yingying, tên thật Chen Ziyi, nhà sáng tạo nội dung ăn uống 24 tuổi với hơn 1,2 triệu người theo dõi, đã qua đời ngày 17/8/2026. Trước đó, năm 2024, streamer Trung Quốc 24 tuổi Pan Xiaoting tử vong ngay trong một buổi livestream mukbang vào ngày 14/7. Cả hai đều từng chia sẻ về áp lực phải ăn lượng thức ăn khổng lồ để giữ tương tác, thậm chí Yingying cho biết có lần phải ăn 60–70 quả trứng bắc thảo và thường xuyên tự gây nôn sau các bữa “ăn khủng” để tiếp tục công việc. Những hành vi ăn quá mức rồi cố nôn ra không chỉ là dấu hiệu rối loạn ăn uống mà còn gây mất nước, rối loạn điện giải, tổn thương đường tiêu hóa. Đó là cái giá sức khỏe – và đôi khi là tính mạng – cho một xu hướng đang được tung hô mà thiếu cảnh báo y tế rõ ràng.
Không chỉ mukbang: ảo tưởng “ăn lành mạnh” vẫn có thể hủy hoại cơ thể
Mukbang nguy hiểm không phải dạng duy nhất của thói quen ăn uống lệch lạc trong giới trẻ Châu Á. Trường hợp anh Trần, 30 tuổi, sống tại Đài Loan (Trung Quốc), là minh chứng điển hình: tin rằng sữa đậu nành không đường giúp tăng cơ và giữ dáng, anh uống tới 2,5 lít mỗi ngày, gần như bỏ hẳn nước lọc. Chỉ sau một tháng, anh tăng 3 kg, bụng tích mỡ, thường xuyên đầy hơi, mệt mỏi và giảm hiệu suất tập luyện. Kết quả khám cho thấy gan nhiễm mỡ, men gan tăng và nhiều chỉ số chức năng thận bất thường. Chuyên gia dinh dưỡng Lưu Diệc Lý cảnh báo vấn đề không nằm ở sữa đậu nành là thực phẩm “xấu” mà ở lượng tiêu thụ quá lớn và cách dùng sai: sữa đậu nành vẫn cung cấp năng lượng, nếu uống vài lít mỗi ngày mà không tính vào tổng khẩu phần, cơ thể sẽ nhận năng lượng vượt nhu cầu, kéo theo tăng cân và tích mỡ, kể cả mỡ nội tạng và mỡ gan.
Chúng ta cần thay đổi: ăn để sống khỏe, không để câu view
Điều đáng báo động là xu hướng ăn uống Châu Á kiểu mukbang và ăn nhanh đang được quảng bá rầm rộ trên mạng xã hội nhưng gần như không đi kèm cảnh báo y tế tương xứng. Người xem bị bão hòa bởi các phần ăn khổng lồ, dẫn đến nhận thức méo mó về khẩu phần và hành vi ăn uống. Các bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng nhấn mạnh: thực đơn giàu đồ chiên rán, nhiều đường, nhiều muối, ăn nhanh, ăn quá no, hoặc thần thánh hóa một loại thực phẩm duy nhất đều mang tác hại sức khỏe dài hạn – từ béo phì, rối loạn chuyển hóa đến rối loạn ăn uống. Một câu nói đáng trích lại là: “Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lâm, việc liên tục cố ăn vượt cảm giác no để hoàn thành thử thách có thể dẫn đến hành vi ăn không kiểm soát và tăng nguy cơ rối loạn ăn uống ở một số người”. Đã đến lúc giới trẻ phải tự đặt câu hỏi: mình đang ăn vì sức khỏe, hay vì thuật toán mạng xã hội?
