Tủ lạnh không phải “áo giáp” chống ung thư dạ dày
Những thực phẩm được bảo quản sai cách trong tủ lạnh, đặc biệt là đồ ăn thừa lưu trữ lâu ngày và không hâm nóng lại kỹ, có thể trở thành nguồn vi khuẩn, độc tố hóa học và chất tiền ung thư, góp phần làm tăng nguy cơ viêm loét rồi tiến triển thành ung thư dạ dày ở những người chủ quan với an toàn thực phẩm hằng ngày.
Câu chuyện của ông Lý, tài xế 52 tuổi phát hiện ung thư dạ dày giai đoạn 3, là một lời cảnh tỉnh đau đớn. Ông tin rằng “đồ ăn để tủ lạnh, bọc kín, lại đã nấu chín thì an toàn tuyệt đối”, nên thường xuyên ăn thẳng đồ nguội, không hâm lại, không kiểm tra xem đã để bao lâu. Bác sĩ phân tích rõ ung thư dạ dày nguyên nhân ở trường hợp này là sự cộng dồn nhiều năm của thói quen ăn uống thất thường và lạm dụng tủ lạnh như chiếc máy tiệt trùng. Độc tố từ thức ăn biến chất bào mòn niêm mạc dạ dày, gây viêm mạn, dị sản ruột rồi bùng phát thành ung thư.
Năm nhóm thực phẩm trong tủ lạnh dễ “nuôi” ung thư dạ dày
Theo bác sĩ Ge Jian, tủ lạnh chỉ làm chậm sự sinh sôi của vi khuẩn chứ không phải môi trường tiệt trùng; bảo quản thực phẩm sai cách sẽ biến nó thành ổ vi khuẩn và độc tố gây ung thư. Ông chỉ ra ít nhất 5 “sát thủ” trong tủ lạnh mà nhiều gia đình vẫn ăn hằng ngày mà không hề nghĩ tới nguy cơ ung thư dạ dày nguyên nhân từ chính các món quen thuộc này.
Đáng sợ nhất là rau lá xanh đã nấu chín để qua đêm. Các loại rau như rau bina, cải thảo, rau diếp chứa sẵn nitrat; khi nấu chín và cất tủ lạnh lâu, vi khuẩn sẽ phân hủy nitrat thành nitrit – chất tiền ung thư tấn công niêm mạc dạ dày. Với món rau xào nhiều dầu mỡ, hàm lượng nitrit có thể tăng vọt đến mức báo động chỉ sau 16 giờ nếu không được hâm lại ở nhiệt độ cao. Bên cạnh đó, thói quen rã đông cả khối thịt lớn rồi cấp đông lại nhiều lần làm tế bào thịt vỡ nát, tạo điều kiện cho vi khuẩn bùng phát và sinh ra chất độc có khả năng gây ung thư; nồng độ độc tố này tăng theo số lần rã đông, nên bác sĩ khuyến cáo phải chia nhỏ thịt trước khi cấp đông để bảo quản thực phẩm an toàn hơn.
Trái cây mốc: “tiết kiệm 1, trả giá 10” với lá gan
Ung thư gan và chế độ ăn không lành mạnh không chỉ đến từ rượu bia hay đồ chiên rán; đôi khi nó bắt đầu từ một miếng trái cây bị dập thối mà ta cố ăn cho đỡ phí. Chủ một cửa hàng hoa quả, 36 tuổi, nghĩ mình ăn trái cây hằng ngày, ít uống rượu, chăm thể dục là đã phòng bệnh tốt, nhưng lại có thói quen gọt bỏ phần hỏng rồi ăn phần “còn tốt” suốt nhiều năm và kết cục là ung thư gan giai đoạn muộn.
Bác sĩ Zhu Xishan nhấn mạnh: “Rất nhiều người rước họa vào thân vì tiết kiệm sai cách, có thể nói là tiết kiệm được một mà phải trả giá 10”. Khi hoa quả đã dập, thối hoặc mốc, độc tố aflatoxin không chỉ tập trung ở chỗ hỏng mà theo hệ vi mạch lan ra toàn bộ phần thịt quả; dù gọt sâu đến đâu thì độc tố vẫn hiện diện và âm thầm tàn phá gan. WHO xếp aflatoxin vào nhóm chất gây ung thư hàng đầu, với độc tính cao gấp 68 lần asen, nên việc “cắn cố” vài miếng trái cây mốc chẳng khác nào uống thuốc độc liều thấp hằng ngày.
Những thói quen trong tủ bếp âm thầm đè nặng lên lá gan
Từ trường hợp bi kịch của anh chủ cửa hàng hoa quả, bác sĩ Zhu Xishan cảnh báo thêm nhiều yếu tố trong căn bếp hằng ngày có thể kích hoạt tế bào ung thư gan phát triển, nhưng lại thường bị xem nhẹ. Ung thư gan và chế độ ăn không phù hợp rõ ràng gắn chặt với cách chúng ta chọn và xử lý thực phẩm, chứ không chỉ là may rủi di truyền.
Ngoài trái cây mốc, các loại lương thực nhiều tinh bột như gạo, bánh bao và hạt ngũ cốc như đậu nành, lạc, hạt điều khi bị ẩm mốc cũng dễ sinh aflatoxin; ăn các thực phẩm này khiến gan phải gánh tải độc khủng khiếp và làm tăng nguy cơ khối u ác tính. Thịt gác bếp, cá muối, đồ ăn ngâm chua, hun khói chứa nhiều nitrit và chất bảo quản, vào cơ thể có thể chuyển thành nitrosamine gây hại gan. Dầu chiên đi chiên lại sinh ra acrylamide và hydrocarbon thơm đa vòng – những hóa chất gắn liền với nguy cơ ung thư gan. Thêm vào đó, đũa, thớt ẩm mốc, chai lọ dầu ăn, bát đĩa bám mỡ lâu ngày bị oxy hóa là “ổ” vi sinh gây hại cho gan, đặc biệt khi cộng hưởng với rượu bia và đồ uống có cồn.
Phòng ngừa ung thư qua ăn uống: thay đổi nhỏ, hiệu quả lớn
Điểm chung trong hai câu chuyện ung thư dạ dày và gan là những hiểu lầm tai hại về an toàn thực phẩm: tin rằng “đồ tủ lạnh là vô hại” hay “trái cây lành thì không thể gây ung thư”. Thực tế, ung thư dạ dày nguyên nhân và ung thư gan và chế độ ăn sai lầm thường tích tụ trong nhiều năm qua những lựa chọn tưởng như tiết kiệm, tiện lợi, nhưng lại đầy rủi ro.
Phòng ngừa ung thư qua ăn uống không phải điều xa vời. Đó là việc kiên quyết bỏ đi thức ăn, trái cây, gạo, đậu… đã mốc; không ăn rau chín để quá lâu; không rã đông rồi cấp đông lại thịt nhiều lần; hạn chế đồ muối, hun khói, chiên đi chiên lại; giữ đũa, thớt, dụng cụ bếp luôn khô sạch. Quan trọng hơn, hãy bỏ suy nghĩ “tiếc của hơn tiếc sức khỏe”. Một hộp thức ăn bỏ đi có thể khiến ta xót, nhưng cái giá phải trả cho ung thư gan hay dạ dày luôn lớn gấp nhiều lần – cả về tiền bạc, thời gian lẫn mạng sống.
