Apple Watch sửa chữa: vì sao Series 12 và Ultra 4 vẫn là nỗi ám ảnh?
Khả năng sửa chữa Apple Watch – mức độ dễ hay khó khi tháo máy, thay pin, thay màn hình và linh kiện – đang trở thành thước đo quan trọng cho quyền lợi người dùng, bởi nó quyết định xem bạn có thể tự sửa hoặc nhờ các bên độc lập hay buộc phải phụ thuộc hoàn toàn vào hãng. Sau khi Apple Watch Series 12 và Watch Ultra 4 ra mắt, iFixit đã tiến hành “mổ bụng” để đánh giá khả năng sửa chữa của hai mẫu đồng hồ mới này. Kết luận gây thất vọng: cả Series 12 lẫn Ultra 4 đều chỉ đạt 4/10 điểm sửa chữa theo đánh giá của iFixit. Điều đáng bàn không phải là con số, mà là việc Apple tiếp tục thiết kế Apple Watch đi ngược lại xu hướng Quyền được sửa chữa đang lên tại Mỹ và nhiều nơi khác.
Series 12: cải tiến nhỏ không đủ cứu điểm số sửa chữa
Ở Apple Watch Series 12, iFixit thừa nhận có một vài thay đổi tích cực: Apple bỏ đầu nối ZIF phức tạp và thêm dải kéo để tháo keo pin, giúp thao tác với viên pin thuận tiện hơn. Nhờ đó, điểm Apple Watch sửa chữa tăng nhẹ lên 4/10, cao hơn 1 điểm so với Series 11. Đây là bước tiến, nhưng chỉ ở mức “tô son đánh phấn” cho một thiết kế vốn dĩ khó sửa. Để tiếp cận pin, đồng hồ vẫn phải được mở từ phía màn hình, ngay cả khi mục tiêu duy nhất là thay pin. Ngược lại, muốn thay màn hình, kỹ thuật viên lại phải tháo pin ra ngoài. Chuỗi ràng buộc giữa hai linh kiện đắt đỏ và nhạy cảm biến một thao tác tưởng chừng đơn giản thành quy trình có nguy cơ làm hỏng màn hình, hỏng cáp, và khiến người dùng phổ thông gần như không có cơ hội tự sửa. Về cấu hình, bản 46mm dùng pin 1.461Wh, tăng nhẹ so với mức 1.403Wh trên Series 11 – thêm dung lượng, nhưng không thêm tính bền vững.
Ultra 4: thiết kế chống nước đổi lấy khả năng sửa chữa
Nếu Series 12 ít nhất có cải tiến, thì Apple Watch Ultra 4 gần như dậm chân tại chỗ. iFixit cho biết Ultra 4 không có bất kỳ cải thiện nào về khả năng sửa chữa so với thế hệ trước và tiếp tục nhận mức 4/10 điểm. Apple ưu tiên cấu trúc kín để chống nước, với lượng keo dính rất lớn giữa vỏ và màn hình nhằm bảo vệ thiết bị khỏi chất lỏng. Cái giá phải trả là việc tháo lắp trở nên ám ảnh: muốn thay pin, người sửa bắt buộc phải làm nóng và tách màn hình được dán keo, thao tác dễ làm đứt cáp màn hình nếu không có dụng cụ chuyên dụng và tay nghề cao. Bốn con ốc ở mặt lưng chỉ cho phép tiếp cận cảm biến, không chạm tới pin hay linh kiện chính. Quá trình này còn có thể ảnh hưởng đến khả năng chống nước. Nói cách khác, Ultra 4 là ví dụ điển hình cho triết lý ưu tiên thiết kế kín, sang – và chấp nhận hy sinh quyền được sửa chữa.
Quyền được sửa chữa: Apple đang đi ngược xu thế?
Trong bối cảnh nhiều bang như California, New York, Oregon đã ban hành quy định về Quyền được sửa chữa, các lựa chọn thiết kế trên Series 12 và Ultra 4 đặt ra câu hỏi lớn: Apple đang né tránh trách nhiệm pháp lý hay cố giữ chặt hệ sinh thái dịch vụ của mình? iFixit cho rằng tình trạng hiện tại của các mẫu Apple Watch có thể đi ngược lại một số quy định về Quyền được sửa chữa, bởi Apple không cung cấp công cụ, linh kiện thay thế và tài liệu hướng dẫn tương tự như với iPhone, iPad, Mac. Kết quả là người dùng gần như chỉ còn một đường: mang đồng hồ tới các trung tâm bảo hành ủy quyền nếu cần sửa chữa thiết bị. Đặc biệt với pin – linh kiện có tuổi thọ hữu hạn và thường phải thay sớm – việc phải tháo màn hình trước khi thay pin làm tăng nguy cơ hư hỏng tấm nền. Ở góc độ quyền lợi người tiêu dùng, đó là cách đẩy chi phí và rủi ro về phía người dùng, trong khi quyền được sửa chữa chỉ nằm trên giấy.
Kết luận: đã đến lúc người dùng đòi hỏi một Apple Watch thân thiện với sửa chữa
Apple thường nói về môi trường, tái chế và độ bền, nhưng cách hãng đối xử với Quyền được sửa chữa trên Apple Watch lại kể một câu chuyện khác. Khi một thiết bị đeo tay cần thay pin mà phải chấp nhận nguy cơ hỏng màn hình, mất chống nước và lệ thuộc hoàn toàn vào mạng lưới bảo hành ủy quyền, đó không còn là lỗi kỹ thuật, mà là lựa chọn chiến lược. iFixit đánh giá Apple Watch Series 12 và Ultra 4 đạt 4/10 điểm sửa chữa – con số thấp với một sản phẩm đeo tay dùng hằng ngày. Nếu luật Quyền được sửa chữa tiếp tục siết chặt, Apple sẽ khó tránh khỏi áp lực pháp lý, nhưng trước khi tòa án lên tiếng, người dùng có thể lên tiếng bằng cách coi khả năng sửa chữa là tiêu chí mua sắm. Một Apple Watch thân thiện với sửa chữa không chỉ là chiến thắng cho thợ sửa, mà là chiến thắng cho túi tiền, môi trường và quyền tự chủ của chính người dùng.
