Một giải thưởng mới, một cách nhìn mới về quyền con người
Giải thưởng nhiếp ảnh quyền con người “Đà Nẵng hạnh phúc – Happy Danang 2026” là cuộc thi ảnh có ý nghĩa, lần đầu tiên dùng ngôn ngữ thị giác để phát hiện, tôn vinh và lan tỏa những câu chuyện đời sống tại Đà Nẵng dưới góc nhìn nhân quyền, kết nối niềm tự hào đô thị với trách nhiệm xã hội và khuyến khích cộng đồng dùng hình ảnh để kể lại các trải nghiệm về hạnh phúc, công bằng, nhân văn và phát triển bền vững. Điểm đáng chú ý không phải chỉ là tính “lần đầu tiên”, mà là việc Đà Nẵng chọn nhiếp ảnh – loại hình tiếp cận trực diện cảm xúc con người – để nói về quyền con người. Tối 27-8, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố phát động chính thức giải thưởng truyền thông chuyên biệt này, khẳng định đây là giải thưởng đầu tiên về quyền con người được triển khai thông qua nhiếp ảnh tại địa phương. Trong bối cảnh nhiều nơi vẫn xem nhân quyền là khái niệm trừu tượng, Đà Nẵng đưa ra thông điệp rõ: quyền con người hiện diện trong từng khuôn mặt, từng nụ cười trên bãi biển, từng giờ làm việc tại nhà máy. Nhiếp ảnh nhân văn Đà Nẵng không chỉ ghi chép lại cảnh quan, mà còn đặt câu hỏi: thành phố “hạnh phúc” trông như thế nào từ phía người lao động, người học sinh, người cao tuổi? Điều đó khiến cuộc thi trở thành một không gian tranh luận bằng hình ảnh, hơn là một sân chơi nghệ thuật thuần túy.
‘Đà Nẵng hạnh phúc’ – nối quyền con người với đời sống địa phương
Chủ đề “Đà Nẵng hạnh phúc – Happy Danang 2026” không dừng ở việc tô vẽ một hình ảnh màu hồng về thành phố, mà hướng máy ảnh vào chính những điều làm nên cảm giác hạnh phúc: tiếp cận giáo dục, cơ hội việc làm, không gian công cộng an toàn, sự sẻ chia trong cộng đồng. Theo thông tin từ cơ quan tổ chức, giải thưởng đặt mục tiêu “phát hiện, tôn vinh và lan tỏa những hình ảnh, câu chuyện, khoảnh khắc đẹp về con người, văn hóa, cuộc sống hạnh phúc và những thành tựu phát triển của thành phố dưới góc nhìn quyền con người.” Nói cách khác, nhiếp ảnh nhân văn Đà Nẵng được yêu cầu phải bám vào đời sống thật, chứ không phải những bối cảnh dàn dựng. Các hạng mục ảnh báo chí phải phản ánh chân thực, khách quan sự kiện, hoạt động, nhân vật và câu chuyện đời sống tại Đà Nẵng, có tính thời sự và giá trị thông tin. Điều này mở ra cơ hội để kể chuyện xã hội qua ảnh: từ ca làm việc xuyên đêm ở cảng biển, lớp học vùng ven, đến khoảnh khắc hỗ trợ người yếu thế trong thiên tai. Thành phố hạnh phúc, nếu được nhìn dưới lăng kính quyền con người, phải là nơi mọi nhóm người đều có mặt trong khung hình – không bị che khuất.
Ống kính như công cụ nhân quyền: cơ hội cho người trẻ và cộng đồng sáng tạo
Cuộc thi mở cửa cho tác giả Việt Nam và nước ngoài từ 15 tuổi trở lên, không giới hạn số lượng tác phẩm gửi dự thi. Đây không chỉ là một quyết định kỹ thuật, mà là tuyên bố rằng quyền được kể lại câu chuyện về thành phố thuộc về mọi người: người trẻ, du khách, cư dân lâu năm, không phân biệt chuyên nghiệp hay nghiệp dư. Các tác phẩm có thể là ảnh đơn, hoặc ảnh bộ từ 5–10 tấm, chụp trong giai đoạn 1-1-2024 đến 30-11-2026. Chính khoảng thời gian dài cho phép nhiếp ảnh gia theo đuổi phong cách kể chuyện nhân văn có ý nghĩa xã hội, theo dõi một nhân vật, một cộng đồng hay một không gian đô thị qua những thay đổi liên tục. Khi ban tổ chức khuyến khích tác phẩm mang thông điệp rõ ràng, góc nhìn sáng tạo và phản ánh sinh động thiên nhiên, văn hóa, con người và nhịp sống Đà Nẵng, họ đang yêu cầu hơn cả kỹ thuật: đó là trách nhiệm xã hội của người cầm máy. Nền tảng trực tuyến nhận bài dự thi giúp việc tham gia trở nên dễ dàng, nhưng điểm quan trọng hơn là nó tạo điều kiện cho cộng đồng nhiếp ảnh cùng nhìn lại: quyền con người trong thành phố này xuất hiện ở đâu, bị lãng quên ở đâu, và có thể được cải thiện như thế nào thông qua việc nhìn thẳng vào hiện thực.
Từ ‘Fish Eyes’ đến tầm nhìn Đà Nẵng đáng sống
Trước khi giải thưởng được phát động, bức ảnh “Fish Eyes” của nhiếp ảnh gia người Anh Sophia Spurgin, chụp chân dung một ngư dân ở Hội An, đã đoạt giải cao nhất tại một cuộc thi ở London đầu năm. Sự ghi nhận quốc tế dành cho một khoảnh khắc đời thường ở miền Trung là minh chứng: câu chuyện nhân quyền và lao động bền bỉ hoàn toàn có thể chạm tới khán giả toàn cầu nếu được kể bằng hình ảnh đủ tinh tế. Ban tổ chức giải thưởng tại Đà Nẵng kỳ vọng góc nhìn nhân quyền sẽ góp phần quảng bá hình ảnh một thành phố hạnh phúc, văn minh, hiện đại, thân thiện và đáng sống đến bạn bè trong nước và quốc tế. Nhưng để mục tiêu đó không bị rơi vào khẩu hiệu, cần nhiều tác phẩm dám nhìn vào cả những khoảng tối: người bị bỏ lại phía sau trong phát triển đô thị, áp lực môi trường, bất bình đẳng giới trong không gian công cộng. Khi nhiếp ảnh gia dùng ống kính để ghi lại khoảnh khắc phản ánh giá trị nhân quyền – lao động công bằng, tiếp cận dịch vụ, tình người trong khủng hoảng – họ đóng vai trò không khác gì những nhà báo và nhà hoạt động xã hội, nhưng bằng ngôn ngữ hình ảnh. Đó là nơi câu chuyện nhân văn trở thành sức mạnh xã hội: tạo áp lực tích cực lên chính sách, khơi dậy đối thoại cộng đồng và xây dựng bản đồ cảm xúc về một thành phố đáng sống.
Kết luận: Một cuộc thi ảnh có ý nghĩa nếu dám đi xa hơn vẻ đẹp bưu thiếp
Cuộc thi ảnh có ý nghĩa về quyền con người tại Đà Nẵng sẽ chỉ thật sự tương xứng với kỳ vọng nếu các tác giả coi đây là cơ hội để nhìn thành phố bằng con mắt phê bình nhân văn, không chỉ là chiếc máy ảnh săn hoàng hôn. Thời gian nhận tác phẩm kéo dài đến 30-11-2026 là lời mời gọi cộng đồng nhiếp ảnh kiên nhẫn quan sát, đồng hành với những cuộc đời cụ thể. Nếu những bộ ảnh về người lao động, học sinh, người khuyết tật, cộng đồng ven biển… xuất hiện dày đặc bên cạnh cảnh quan du lịch, giải thưởng nhiếp ảnh quyền con người này sẽ góp phần tái định nghĩa tiêu chí “đáng sống” của một thành phố: không chỉ có đường đẹp, nhà cao, mà có sự hiện diện bình đẳng trong khung hình. Đà Nẵng đã chọn một hướng đi tham vọng khi dùng nhiếp ảnh nhân văn làm nền tảng truyền thông về nhân quyền; phần còn lại phụ thuộc vào việc người cầm máy có sẵn sàng kể chuyện xã hội qua ảnh, và khán giả có sẵn sàng lắng nghe những câu chuyện ấy bằng đôi mắt mở rộng.
