Danh hiệu phản ánh cả năng lực lẫn mức độ ứng dụng
Zalo AI là hệ thống công nghệ trí tuệ nhân tạo do Zalo nghiên cứu, phát triển và tích hợp vào các dịch vụ số, từ xử lý giọng nói đến trợ lý hỏi đáp, nhằm giải quyết nhu cầu thực tế của người dùng. Zalo Platforms được vinh danh là “Doanh nghiệp AI tiêu biểu” tại AI Awards 2026; giải thưởng được trao chiều 5/11 tại Đại học Quốc gia Hà Nội, trong khuôn khổ Ngày hội Trí tuệ nhân tạo Việt Nam.AI Awards 2026 dành cho những đơn vị trực tiếp phát triển và sở hữu công nghệ AI, với các tiêu chí gồm năng lực công nghệ, hiệu quả ứng dụng, tốc độ phát triển và đóng góp cho hệ sinh thái. Vì vậy, điểm đáng chú ý không chỉ là một danh hiệu, mà là sự ghi nhận đồng thời hai mắt xích: làm chủ công nghệ và đưa nó đến người dùng ở quy mô lớn. Hai bài viết cùng nêu cơ sở ấy, nhưng một bài nhấn mạnh hành trình nghiên cứu gần mười năm, còn bài kia làm rõ tiêu chí xét chọn và độ phủ sản phẩm.
Tự xây mô hình là lựa chọn dài hơi
Cơ sở công nghệ nổi bật là KiLM, mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt do kỹ sư trong nước phát triển và công bố cuối năm 2023. Thay vì tinh chỉnh mô hình nước ngoài, Zalo chọn huấn luyện từ đầu và tự đảm nhiệm thiết kế kiến trúc, khởi tạo tham số, xây dựng thuật toán. Phiên bản năm 2024 có 13 tỷ tham số, được huấn luyện trên hơn 1.000 tỷ token đa lĩnh vực; 15% là dữ liệu tiếng Việt do đội ngũ xây dựng, tuyển chọn. Đây là hướng đi tốn công sức hơn, nhưng có ý nghĩa chiến lược: năng lực không dừng ở việc ghép một công cụ có sẵn vào sản phẩm, mà bao gồm khả năng kiểm soát mô hình và tối ưu cho ngôn ngữ địa phương. Trong bối cảnh AI phát triển nhanh, tự chủ công nghệ AI lõi không bảo đảm mọi sản phẩm đều tốt hơn, nhưng tạo nền tảng để cải tiến tính năng phù hợp với cách người Việt giao tiếp và tra cứu thông tin.
Quy mô tạo phép thử ngoài phòng nghiên cứu
Công nghệ chỉ có giá trị xã hội khi hoạt động ổn định trong những tình huống thường ngày. Đến hết tháng 9/2026, Zalo có 82,6 triệu người dùng thường xuyên hàng tháng và xử lý khoảng 2,2 tỷ tin nhắn mỗi ngày; 41% người dùng thường xuyên hàng tháng sử dụng tính năng AI. Các con số ấy khiến việc triển khai trở thành một phép thử thực tế ở quy mô lớn, chứ không chỉ là màn trình diễn công nghệ. Soạn tin nhắn bằng giọng nói có 14 triệu người dùng hàng tháng, chuyển giọng nói thành văn bản đạt 8,8 triệu, còn Dịch AI có 3,4 triệu. Tính năng sao chép chữ từ ảnh, ra mắt năm 2026, vượt 2,9 triệu người dùng mỗi tháng. Mức độ sử dụng chưa tự nó chứng minh chất lượng hoàn hảo, nhưng cho thấy AI đã bước vào các thao tác quen thuộc thay vì bị giữ lại trong ứng dụng chuyên biệt.
Khả năng tiếp cận mới là thước đo đáng kể
Ý nghĩa thuyết phục nhất của cách làm này nằm ở những rào cản mà sản phẩm có thể giảm bớt. Phụ đề cuộc gọi video chuyển lời nói thành văn bản theo thời gian thực, hỗ trợ người cao tuổi và người giảm thính lực; đến hết tháng 6/2026, hơn 400.000 người trên 60 tuổi đã sử dụng tính năng này. Trợ lý Công dân số trên Zalo Official Account giúp tra cứu thủ tục hành chính từ các nguồn dữ liệu được lựa chọn; trong sáu tháng đầu, sản phẩm phục vụ hơn 660.000 người và trả lời gần một triệu câu hỏi. Đây là những ví dụ cụ thể hơn lời hứa chung về AI: hỗ trợ tiếp cận thông tin, giao tiếp và sử dụng dịch vụ. Các bài viết cũng ghi nhận Kiki Info đạt một triệu người dùng sau một năm, còn Kiki Auto có hơn 1,6 triệu lượt cài đặt và sử dụng tại Việt Nam tính đến tháng 6/2026.
Danh hiệu là cột mốc, không phải điểm kết
Sự ghi nhận tại AI Awards 2026 có sức nặng vì nối được nghiên cứu với sản phẩm: KiLM là phần lõi, còn các tính năng và trợ lý là nơi năng lực ấy được thử trong đời sống. Zalo cũng ứng dụng AI vào lập trình, quản lý chất lượng, kiểm duyệt và phân phối nội dung, mở rộng việc sử dụng công nghệ từ sản phẩm đến quy trình vận hành. Bước tiếp theo cần được đánh giá bằng độ tin cậy, khả năng tiếp cận và giá trị bền vững, không chỉ bằng số người dùng hay quy mô mô hình. Zalo duy trì diễn đàn Zalo AI Summit để thúc đẩy các ứng dụng gắn với nhu cầu thực tế; Zalo AI Challenge 2026 cũng đặt trọng tâm vào việc đưa AI tác nhân vào đời sống. Kết luận đáng rút ra không phải cứ làm mô hình lớn là thành công: danh hiệu sẽ có ý nghĩa lâu dài nếu công nghệ AI lõi tiếp tục tạo ra dịch vụ hữu ích, dễ dùng và phù hợp với nhiều nhóm người.
