An toàn phải được kiểm soát từ nguyên liệu đến bàn ăn
An toàn bữa ăn học đường là việc bảo đảm thực phẩm có nguồn gốc truy xuất được, được chế biến đúng quy định và cung cấp đủ dinh dưỡng phù hợp với lứa tuổi học sinh. Đây không thể là cam kết trên giấy: phụ huynh cần biết món ăn đến từ đâu, còn nhà trường phải chứng minh từng khâu được kiểm soát.
Ngày 26/10/2026, Bộ Y tế ban hành Công văn số 8075/BYT-ATTP gửi UBND các tỉnh, thành phố, đề nghị tăng kiểm tra nguồn gốc thực phẩm và chất lượng bữa ăn nội trú, bán trú, đồng thời chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong trường học. Văn bản triển khai Chỉ thị số 33/CT-TTg ngày 14/8/2026 và Công điện số 64/CĐ-TTg ngày 13/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ về an toàn, chất lượng bữa ăn học đường.
Trọng tâm đúng là kiểm soát thực phẩm trường học xuyên suốt chuỗi cung ứng: lựa chọn nguyên liệu, tiếp nhận, bảo quản, sơ chế, chế biến, vận chuyển và phục vụ. Trường và đơn vị cung cấp cần bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc, thực hiện kiểm thực ba bước, lưu mẫu thức ăn, đồng thời đáp ứng yêu cầu về cơ sở vật chất, dụng cụ và người trực tiếp chế biến. Nếu một mắt xích không rõ người chịu trách nhiệm, việc kiểm tra sau sự cố sẽ khó bảo vệ học sinh.
Công khai thực đơn để phụ huynh có căn cứ giám sát
Công khai thực đơn không nên dừng ở việc dán danh sách món ăn. Thực đơn cần được rà soát trước khi áp dụng, phù hợp nhu cầu dinh dưỡng theo nhóm tuổi, cấp học, số bữa tại trường và năng lượng cần thiết; khi món ăn hoặc nguyên liệu thay đổi, thông tin cũng phải được cập nhật. Đơn vị cung cấp có trách nhiệm rà soát, công bố thực đơn bằng hình thức phù hợp và điều chỉnh khi có thay đổi.
Hướng dẫn dinh dưỡng của Bộ Y tế nêu năm bước lập thực đơn, từ xác định nhu cầu năng lượng và dưỡng chất đến xây dựng khung món, tính lượng thực phẩm rồi rà soát, hoàn thiện trước khi chế biến. Khung thực đơn cần bảo đảm không lặp lại cùng một bữa trong thời hạn hai tuần. Những yêu cầu này giúp gia đình nhìn thấy không chỉ món ăn trong ngày mà cả sự cân đối của bữa ăn theo thời gian.
Trách nhiệm cũng phải được viết rõ trong hợp đồng và quy trình phối hợp. Nhà trường không thể xem việc thuê ngoài là chuyển giao toàn bộ nghĩa vụ, nhất là khi suất ăn được chế biến bên ngoài; nhà cung cấp cũng không thể đẩy trách nhiệm về khâu tiếp nhận hoặc phục vụ cho trường. Phân định cụ thể từng công đoạn sẽ hạn chế khoảng trống trách nhiệm và giúp phụ huynh biết ai phải giải trình khi có vấn đề.
Kiểm tra thường xuyên, chuẩn bị sẵn phương án ứng phó
Kiểm tra phải đi xa hơn việc xem hồ sơ có đủ chữ ký. Cơ quan chức năng được đề nghị tập trung vào xuất xứ nguyên liệu, chứng từ truy xuất, điều kiện vệ sinh và cơ sở vật chất, quy trình sơ chế, chế biến, bảo quản, vận chuyển, việc lưu mẫu, kiểm thực ba bước và năng lực người chế biến. Cần tăng kiểm tra định kỳ lẫn đột xuất tại các đơn vị phục vụ nhiều trường, cung cấp số lượng suất ăn lớn hoặc có nguy cơ mất an toàn cao.
Nhà trường cần giám sát thường xuyên khâu chế biến, đồng thời phối hợp với địa phương xây dựng và diễn tập phương án phòng ngừa, ứng phó sự cố an toàn thực phẩm và ngộ độc thực phẩm học đường. Khi xảy ra sự cố, trường phải báo ngay cơ quan y tế có thẩm quyền, phối hợp cấp cứu và điều trị người bị ảnh hưởng, giữ nguyên thực phẩm, mẫu, nguyên liệu, hồ sơ liên quan để phục vụ điều tra và truy xuất nguồn gốc.
UBND các tỉnh, thành phố được đề nghị tổ chức triển khai và báo cáo kết quả về Bộ Y tế thông qua Cục An toàn thực phẩm theo quy định. Nhưng văn bản chỉ tạo ra hiệu quả khi việc kiểm tra được duy trì và kết quả đủ rõ để nhà trường, nhà cung cấp cùng phụ huynh chịu trách nhiệm giám sát. Bữa ăn an toàn không thể trông chờ vào may rủi: cần minh bạch thực đơn, truy xuất được nguồn thực phẩm và xác định rõ người chịu trách nhiệm ở từng khâu.
