Miễn vé xe buýt TP.HCM: một chính sách nhỏ, hiệu ứng lớn
Chính sách miễn vé xe buýt TP.HCM là chương trình cho phép một số nhóm đối tượng ưu tiên sử dụng 134 tuyến xe buýt và tuyến metro số 1 hoàn toàn miễn phí, thông qua thẻ giao thông công cộng tích hợp chip/QR, với mục tiêu giảm rào cản chi phí, hút người dân quay lại giao thông công cộng và từng bước số hóa vận tải hành khách đô thị. Điều đáng nói là chủ trương này đang thành công nhanh hơn nhiều người tưởng. Hơn một tháng sau khi miễn vé được áp dụng trên 134 tuyến, hệ thống xe buýt đã phục vụ gần 12 triệu lượt, tăng khoảng 44% so với cùng kỳ năm trước. Đây không chỉ là con số đẹp cho báo cáo, mà là tín hiệu cho thấy người dân bắt đầu cân nhắc lại thói quen lệ thuộc xe máy. Nếu thành phố duy trì được chất lượng dịch vụ, miễn vé có thể trở thành cú hích hiếm hoi đủ mạnh để đảo chiều xu hướng ưu tiên phương tiện cá nhân lâu nay.
Hơn 16.000 hồ sơ thẻ giao thông công cộng: nhu cầu bị đánh giá thấp
Việc thẻ giao thông công cộng “in không kịp” là bằng chứng rõ ràng cho thấy thành phố đã đánh giá thấp nhu cầu thực sự. Chỉ sau hơn một tuần tiếp nhận đăng ký, Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng ghi nhận hơn 13.000 hồ sơ, mỗi ngày riêng tại Bến xe buýt Sài Gòn có khoảng 700–800 người xếp hàng, đa số là người cao tuổi và người dùng xe buýt thường xuyên. Đến thời điểm hiện tại, số hồ sơ đã vượt 16.000, cao hơn cả dự báo ban đầu và còn tăng nhanh mỗi ngày. Điều này cho thấy khi giao thông công cộng miễn phí cho nhóm yếu thế, người dân không hề thờ ơ như nhiều định kiến. Họ sẵn sàng làm thủ tục, mang theo giấy tờ, chờ đợi lấy thẻ để đổi lại những chuyến đi an toàn, rẻ và ổn định hơn. Vấn đề không nằm ở “thói quen thích xe máy” một cách tuyệt đối, mà ở việc trước đây hệ thống chưa tạo đủ động lực và sự tiện lợi để người dân thấy đáng để chuyển đổi.
12 triệu lượt trong hơn một tháng: miễn vé là cú hích, chất lượng mới là điểm giữ chân
Gần 12 triệu lượt hành khách sử dụng xe buýt sau hơn một tháng triển khai giao thông công cộng miễn phí trên 134 tuyến không phải là con số “phình lên” vô nghĩa. Riêng ngày 12/8, hơn 306.000 lượt được phục vụ, tăng khoảng 55% so với cùng kỳ, dù học sinh, sinh viên chưa trở lại trường. Theo Trung tâm Quản lý giao thông công cộng, "miễn vé là động lực thu hút hành khách, nhưng chất lượng phục vụ mới là yếu tố giữ chân người sử dụng". Nhìn thẳng, chất lượng hiện tại vẫn chưa hoàn hảo. 259 vụ việc phản ánh hoặc có dấu hiệu vi phạm đã được ghi nhận, trong đó 107 trường hợp xe không dừng đón, trả khách tại trạm, chiếm khoảng 41% tổng số vụ. Vi phạm thái độ phục vụ, chạy sai lộ trình, dùng điện thoại khi lái xe cho thấy nếu không cải thiện, làn sóng hành khách tăng sẽ nhanh chóng rút đi. Miễn vé xe buýt TP.HCM tạo sức hút bước đầu, nhưng để người dân gắn bó, mỗi chuyến xe phải trở nên đáng tin và dễ chịu hơn.
Thẻ giao thông công cộng: chìa khóa cho một hệ thống giao thông công cộng miễn phí thông minh
Thẻ giao thông công cộng không chỉ là chiếc thẻ giúp một số nhóm đối tượng đi miễn phí, mà là nền tảng để thành phố xây dựng hệ thống thu phí tự động (AFC) trên toàn mạng lưới xe buýt và tuyến metro số 1. Thẻ được nhận diện bằng chip hoặc mã QR, gắn với dữ liệu cá nhân, có thể tích hợp nhiều loại hình vận tải trong tương lai. Hiện thẻ cấp cho người cao tuổi, người khuyết tật, người có công với cách mạng và trẻ em dưới 6 tuổi, cho phép họ đi miễn phí trên 134 tuyến xe buýt và metro số 1. Với góc nhìn lâu dài, đây là bước đi đúng để giao thông công cộng miễn phí cho nhóm ưu tiên không phá vỡ kỷ luật tài chính. Hệ thống AFC cho phép phân loại đối tượng, quản lý lượt đi, đánh giá hiệu quả chính sách bằng số liệu. Khi việc in thẻ đang được gấp rút hoàn tất và một số hành khách được hẹn nhận thẻ sau kỳ nghỉ lễ Quốc khánh, ta thấy rõ thành phố đang bị “thành công bất ngờ” chạy trước hạ tầng, chứ không phải người dân thờ ơ với xe buýt.
Hướng dẫn ngắn cho người đi xe buýt thường xuyên và du khách muốn tiết kiệm chi phí
Dù chính sách ưu tiên tập trung vào người cao tuổi, người khuyết tật, người có công và trẻ em, làn sóng miễn vé xe buýt TP.HCM vẫn mang lại lợi ích gián tiếp cho mọi người. Lượng xe buýt đông hơn buộc đơn vị quản lý phải đầu tư phương tiện, mở rộng mạng lưới, nâng cao chất lượng vận hành và thái độ phục vụ. Trung tâm cho biết sẽ tăng cường kiểm tra trực tiếp, kiểm tra đột xuất và yêu cầu các đơn vị vận tải thường xuyên đào tạo tài xế, nhân viên về an toàn, kỹ năng giao tiếp và văn hóa ứng xử. Người thuộc diện ưu tiên nên tranh thủ đăng ký thẻ giao thông công cộng tại Bến xe buýt Sài Gòn, mang theo CCCD hoặc giấy tờ liên quan; nếu nhờ người thân nhận thay thì cần giấy hẹn hoặc CCCD của cả hai bên. Khi tên đã có trên danh sách, hành khách vẫn nên đến nhận thẻ đúng thời gian, địa điểm đã thông báo. Với thẻ trong tay, mỗi chuyến xe buýt sẽ là một hành trình vừa an toàn, vừa tiết kiệm chi phí đi lại.
