Vấn đề không còn là thói quen xấu mà là rủi ro hình sự
Cha mẹ giao xe máy cho con chưa đủ tuổi là hành vi để trẻ điều khiển mô tô, xe gắn máy hoặc xe điện khi chưa đáp ứng quy định điều khiển phương tiện về độ tuổi, giấy phép lái xe và điều kiện an toàn, kéo theo nguy cơ tai nạn, thương tích, thiệt hại tài sản và hậu quả pháp lý nghiêm trọng cho cả con lẫn cha mẹ. Tình trạng học sinh chưa đủ tuổi, vẫn điều khiển mô tô, xe gắn máy, xe điện đến trường đã tồn tại từ lâu và vẫn diễn ra phổ biến. Đáng lo hơn, nhiều em còn không đội mũ bảo hiểm, vượt đèn đỏ, chở quá số người, thậm chí lái xe lạng lách trên đường. Nói cách khác, chúng ta đang để trẻ em “tập làm người lớn” trên lưng những cỗ máy có thể giết người, trong khi cha mẹ lại là người trao chìa khóa.
Quy định điều khiển phương tiện: ranh giới pháp lý rất rõ, cha mẹ không được mơ hồ
Muốn bàn đến trách nhiệm cha mẹ pháp lý, phải nhìn thẳng vào quy định điều khiển phương tiện hiện hành. Luật quy định người từ đủ 16 tuổi chỉ được lái xe máy có dung tích xi lanh không quá 50 cm³ hoặc xe điện công suất không quá 4 kW; từ đủ 18 tuổi và có giấy phép lái xe phù hợp mới được điều khiển xe trên 50 cm³. Người dưới 16 tuổi bị cấm tuyệt đối điều khiển mọi loại xe máy. Nghĩa là, mọi trường hợp xe máy con chưa đủ tuổi tự đi học bằng phương tiện của cha mẹ đều là vi phạm trắng trợn. “Cha mẹ có thể bị xử lý hình sự khi giao xe máy cho con chưa đủ tuổi điều khiển” không còn là cảnh báo chung chung mà là ranh giới đỏ mà mỗi gia đình phải thuộc nằm lòng.
Hai bà mẹ bị khởi tố: bài học đắt giá cho sự dễ dãi
Hai vụ án tại Phú Thọ và Ninh Bình là lời nhắc nhở đau đớn về hậu quả pháp lý giao xe cho con. Tại Phú Thọ, một người mẹ đã giao xe mô tô cho con sinh năm 2010, biết rõ con chưa đủ tuổi và chưa có giấy phép; chiếc xe lao xuống rãnh khiến bạn ngồi sau chấn thương sọ não và tử vong. Ở Ninh Bình, một bà mẹ khác cho con sinh năm 2009 lái xe trên 50 cm³; khi tới ngã tư, cậu bé không giảm tốc, thiếu quan sát, gây tai nạn khiến người đi đường bị tổn thương cơ thể 74% và bản thân cũng bị khởi tố về tội vi phạm quy định tham gia giao thông. Cả hai bà mẹ đều bị khởi tố về tội “Giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ” theo Điều 264 Bộ luật Hình sự.
Hậu quả pháp lý khi giao xe: không chỉ là vài tiếng quở trách trước cổng trường
Nhiều phụ huynh nghĩ “lỡ tí không sao”, nhưng hậu quả pháp lý giao xe nặng hơn rất nhiều. Ở mức hành chính, chủ xe máy giao hoặc để cho người không đủ điều kiện lái xe tham gia giao thông có thể bị phạt từ 8 đến 10 triệu đồng theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Nếu xảy ra tai nạn gây chết người, gây thương tích nặng (từ 61% trở lên cho một người, hoặc tổng từ 61% đến 121% cho từ hai người), hoặc gây thiệt hại tài sản lớn, người giao xe có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Nghĩa là, chỉ một lần dễ dãi, cha mẹ có thể đối mặt án tù, bồi thường dân sự kéo dài, con thì mang vết thương thể chất lẫn tâm lý suốt đời. Lúc đó, câu “tưởng con đi đường gần, cho đi cho tiện” sẽ trở thành lời tự buộc tội cay đắng nhất.
Cha mẹ phải làm gì để bảo vệ con và chính mình?
An toàn trẻ em giao thông không thể trông chờ vào vài đợt ra quân xử phạt trước cổng trường. Lực lượng chức năng đã liên tục kiểm tra, xử lý kiên quyết đối với học sinh vi phạm và người giao xe, nhà trường cũng trừ hạnh kiểm, nhắc nhở nhưng tình trạng vẫn tái diễn. Cha mẹ phải là “chốt chặn” đầu tiên: chủ động quản lý phương tiện, không giao chìa khóa, không để con tự ý sử dụng xe máy, xe máy điện khi chưa đủ tuổi. Gia đình cần chọn phương án đi lại phù hợp (xe buýt, xe đạp, đưa đón luân phiên) và thường xuyên nhắc con tuân thủ luật. Nhà trường nên chuyển từ tuyên truyền sang quản lý chủ động, nắm rõ học sinh dùng phương tiện gì, phối hợp với gia đình và công an khi phát hiện vi phạm. Chỉ khi cả gia đình – nhà trường – xã hội cùng siết chặt, thói quen tôn trọng quy định điều khiển phương tiện mới trở thành nếp sống an toàn bền vững cho trẻ em.
